Căn nhà nhỏ được quét dọn tinh tươm từ sớm, mùi trà nóng quyện với hương hoa cau ngoài sân tạo nên một không khí vừa ấm cúng vừa hồi hộp. Người lớn đi ra đi vào, chỉnh lại bàn ghế, sắp xếp mâm quả cho ngay ngắn. Ở góc nhà, Lan ngồi nép bên cửa sổ, hai tay đan vào nhau, ánh mắt thỉnh thoảng lại liếc ra cổng. Hôm nay là lễ dạm ngõ của cô – một cột mốc mà cô từng nghĩ sẽ là ngày vui, nhưng không hiểu sao trong lòng lại dâng lên cảm giác bất an khó tả.
Khi đoàn nhà trai bước vào, tiếng chào hỏi rộn ràng vang lên, nhưng chỉ sau vài câu xã giao, không khí bắt đầu có dấu hiệu chững lại. Một người phụ nữ bên phía nhà trai – có lẽ là mẹ của chú rể – nhìn Lan từ đầu đến chân rồi khẽ nhếch môi. Bà nói không lớn, nhưng đủ để cả căn phòng nghe thấy: “Con gái giờ cũng khó tìm người phù hợp, chắc là không còn lựa chọn nên mới vội vàng vậy chứ gì.” Câu nói như một nhát d-ao mỏng nhưng sắc, cắt ngang sự ấm áp vừa mới hình thành.
Lan khựng lại, tay cô r-un lên. Cô cúi đầu, mắt nhìn xuống nền gạch, không dám ngẩng lên đối diện với bất kỳ ai. Mẹ cô thoáng sững sờ, nhưng vẫn cố giữ nụ cười gượng gạo. Ba cô siết chặt tay vào thành ghế, nhưng im lặng. Không ai muốn làm lớn chuyện trong ngày này, nhưng sự im lặng ấy lại khiến lời nói kia như lan rộng, khiến không khí trong nhà chùng xuống nặng nề.
Phía nhà trai dường như không nhận ra hoặc không quan tâm đến sự thay đổi đó. Họ tiếp tục nói chuyện, nhưng giọng điệu đã mang theo chút tự cao, như thể họ đang ban ơn hơn là đến hỏi cưới. Lan cảm thấy cổ họng nghẹn lại. Những tháng ngày cô và người yêu bên nhau, những dự định tương lai, tất cả bỗng trở nên mong manh trước vài câu nói tưởng như vô tình ấy.
Giữa lúc không khí đang căng như dây đàn, bà ngoại Lan – người từ đầu buổi chỉ ngồi lặng lẽ ở góc nhà – nhẹ nhàng đặt chén trà xuống. Bà đã ngoài bảy mươi, tóc bạc trắng, nhưng ánh mắt vẫn sáng và bình tĩnh lạ thường. Bà không vội vàng, không lớn tiếng, chỉ chậm rãi đứng dậy. Mọi ánh nhìn vô thức đổ dồn về phía bà…
Bà ngoại Lan bước chậm ra giữa nhà, bàn tay gầy nhẹ nhàng vuốt lại mép khăn trải bàn rồi mới cất tiếng, giọng điềm đạm nhưng rõ ràng:
“Ngày xưa tôi gả con gái, tôi chỉ dặn một điều: nhà nào coi trọng nhau thì mới bền lâu. Còn nếu vừa gặp đã xem thường nhau, thì cưới về cũng khó yên.”
Cả căn phòng im lặng.
Mẹ chú rể thoáng đổi sắc mặt, nhưng chưa kịp nói gì thì bà ngoại đã mỉm cười nhẹ:
“Con bé Lan nhà tôi không hoàn hảo, nhưng nó biết sống tử tế. Nhà tôi không giàu, nhưng cũng không phải gả cháu đi để nghe người khác nói như ban ơn.”
Lan ngẩng lên, mắt đỏ hoe.
Ba cô từ nãy im lặng giờ mới chậm rãi tiếp lời:
“Nếu hai bên đến với nhau bằng sự tôn trọng thì chuyện cưới xin mới có ý nghĩa.”
Không khí trở nên ngượng ngập. Chú rể nhìn sang mẹ mình rồi đứng dậy:
“Mẹ… mẹ nói vậy là không đúng.”
Đó là lần đầu tiên từ đầu buổi, anh lên tiếng rõ ràng như vậy.
Mẹ anh khẽ cau mày, nhưng trước ánh mắt của mọi người, bà cuối cùng cũng dịu giọng:
“Tôi chỉ nói đùa vài câu… nếu làm bên gái phật ý thì cho tôi xin lỗi.”
Lời xin lỗi không quá chân thành, nhưng đủ để cứu vãn bầu không khí.
Bà ngoại Lan gật đầu:
“Thôi, chuyện vui thì nên để lòng nhẹ một chút.”
Mẹ Lan lặng lẽ rót thêm trà. Tiếng nói chuyện dần quay lại, nhưng lần này không còn sự hồ hởi ban đầu, mà là sự dè chừng và suy nghĩ nhiều hơn.
Riêng Lan, cô ngồi im nhìn bà ngoại, trong lòng vừa biết ơn vừa chợt hiểu ra một điều: hôn nhân không chỉ cần tình yêu, mà còn cần sự tôn trọng từ cả hai phía.
