Tôi năm nay đã ngoài bảy mươi.
Cái tuổi mà người ta thường nói là “gần đất xa trời”, lẽ ra chỉ nên ngồi uống trà, chơi với cháu, mặc kệ chuyện đời. Nhưng tôi lại chọn một việc mà đến giờ nghĩ lại… chính tôi cũng không biết mình đúng hay sai.
Tôi giả mù.
Suốt sáu tháng trời.
Chỉ để thử lòng… ba cô con dâu của mình.
Tôi có ba người con trai.
Anh cả – Tuấn – làm ăn ổn định, sống cùng vợ con trong căn nhà lớn mà tôi xây từ thời còn khỏe.
Anh hai – Hòa – làm công ty, ở riêng nhưng gần nhà.
Anh út – Khánh – đi làm xa, thỉnh thoảng mới về.
Ba đứa con trai, ba cô con dâu, ba kiểu người.
Tôi không thiên vị ai.
Nhưng càng già, tôi càng nghĩ nhiều đến chuyện chia đất.
Tôi có hai mảnh đất.
Một mảnh đang ở – nhà tổ.
Một mảnh ngoài đường lớn – giá trị gấp mấy lần.
Nếu chia không khéo… sau này anh em sẽ nhìn mặt nhau mà khó chịu.
Còn nếu chia công bằng… thì liệu có công bằng thật không?
Tôi bắt đầu để ý.
Không phải để xem ai kiếm nhiều tiền hơn.
Mà để xem… ai thật lòng.
Ý định giả mù đến với tôi… rất bất ngờ.
Một hôm, tôi đi khám mắt.
Bác sĩ nói tôi bị đục thủy tinh thể, cần theo dõi.
Tôi chợt nghĩ…
“Nếu mình không nhìn thấy… thì người ta sẽ đối xử với mình thế nào?”
Ý nghĩ đó… ban đầu chỉ là thoáng qua.
Nhưng rồi… tôi giữ lại.
Và biến nó thành một thử nghiệm.
Có thể… hơi tàn nhẫn.
Tôi thông báo với cả nhà:
“Mắt bố yếu rồi… gần như không nhìn rõ nữa.”
Ba đứa con trai lo lắng.
Ba cô con dâu… mỗi người một phản ứng.
Tôi không nói thêm.
Chỉ bắt đầu… sống như một người mù.
Những ngày đầu, ai cũng quan tâm.
Cô con dâu cả – Lan – là người ở cùng nhà, nên chăm tôi nhiều nhất.
Sáng dắt tôi ra sân, trưa bưng cơm, tối nhắc tôi uống thuốc.
Cô ấy làm rất chu đáo.
Nhưng tôi để ý…
Mỗi lần có người ngoài đến, cô ấy làm nhiều hơn.
Nói lớn hơn.
“Bố ơi, con đây, con đút cơm cho bố nhé…”
Nghe thì hiếu thảo.
Nhưng tôi cảm thấy… có gì đó không thật.
Cô con dâu hai – Mai – ít về.
Nhưng mỗi lần về, đều mua đồ.
Sữa, thuốc, trái cây…
“Bố nhớ ăn nhé, con bận nên không ở lâu được.”
Cô ấy không ở lại chăm.
Nhưng cũng không bỏ mặc.
Một kiểu… trách nhiệm vừa đủ.
Còn cô út – Hạnh – vợ của Khánh…
Là người tôi ít kỳ vọng nhất.
Vì nó xa.
Vì nó trẻ.
Vì nó… thẳng tính.
Nhưng chính nó… lại là người khiến tôi bất ngờ nhất.
Tháng thứ hai, tôi bắt đầu “thấy” rõ hơn.
Không phải bằng mắt.
Mà bằng cách người ta đối xử với mình.
Một buổi trưa, tôi đang ngồi trong phòng.
Nghe tiếng Lan nói chuyện điện thoại.
“Ừ, chăm ông cụ mệt lắm. Suốt ngày phải canh, không thì lại làm đổ vỡ.”
“Chắc cũng không sống được bao lâu đâu, ráng chịu vài năm nữa thôi.”
Tôi ngồi im.
Không nói gì.
Chỉ thấy… lạnh.
Một lần khác, tôi nghe Lan nói với chồng:
“Anh nói bố chia đất sớm đi. Không thì sau này rắc rối.”
Tuấn nói nhỏ:
“Để từ từ…”
“Không từ từ gì hết. Nhà này em chăm, phải có phần hơn chứ.”
Tôi hiểu.
Hóa ra… sự chăm sóc đó… có điều kiện.
Với Mai, tôi không nghe được gì nhiều.
Nhưng có lần, tôi giả vờ vấp ngã khi cô ấy về chơi.
Cô ấy chạy lại, đỡ tôi.
Nhưng vừa đỡ vừa nói:
“Bố cẩn thận chứ, ngã là khổ cả nhà.”
Không phải “khổ bố”.
Mà là “khổ cả nhà”.
Một câu nói nhỏ.
Nhưng đủ để tôi hiểu.
Còn Hạnh…
Nó không nói nhiều.
Không mua nhiều.
Nhưng mỗi lần về, nó luôn ở lại lâu.
Nó dọn dẹp.
Nó nấu ăn.
Nó ngồi nói chuyện với tôi.
Không phải kiểu hỏi han lấy lệ.
Mà là… thật sự trò chuyện.
“Bố hồi trẻ thích làm gì?”
“Bố có sợ già không?”
“Bố có tiếc gì không?”
Những câu hỏi đó… khiến tôi thấy mình vẫn còn là một con người.
Không phải là một gánh nặng.
Có lần, tôi cố tình làm đổ bát cơm.
Lan thở dài:
“Trời ơi, sao bố không cẩn thận vậy…”
Mai thì nói:
“Để con dọn nhanh cho rồi…”
Còn Hạnh…
Nó không nói gì.
Chỉ lặng lẽ dọn.
Rồi mang bát khác lên.
“Bố ăn tiếp đi, cơm còn nóng.”
Sáu tháng trôi qua.
Tôi “mù” đủ lâu.
Đủ để thấy… điều mình cần thấy.
Tôi quyết định… công bố sự thật.
Hôm đó, tôi gọi cả ba gia đình về.
Ngồi đầy đủ trong phòng khách.
Tôi nói:
“Hôm nay, bố có chuyện muốn nói.”
Mọi người im lặng.
Tôi đứng dậy.
Nhìn thẳng vào họ.
“Thật ra… mắt bố không mù.”
Không khí như đông cứng.
Lan bật dậy:
“Bố nói gì cơ?”
Mai há hốc miệng.
Hạnh im lặng.
“Bố đã giả mù… suốt sáu tháng.”
Tôi nói rõ ràng.
Tuấn đứng lên:
“Bố… sao bố làm vậy?”
“Để biết… ai thật lòng.”
Tôi trả lời.
Không ai nói gì.
Chỉ có sự ngượng ngập… lan ra.
Tôi tiếp tục:
“Trong sáu tháng đó… bố đã nghe, đã thấy… nhiều hơn cả mấy năm trước.”
Tôi quay sang Lan.
“Con chăm bố rất tốt.”
Cô ấy mỉm cười, nhưng ánh mắt lo lắng.
“Nhưng con chỉ chăm… khi có người nhìn.”
Nụ cười tắt.
Tôi quay sang Mai.
“Con không chăm nhiều.”
“Nhưng con cũng không bỏ mặc.”
Mai cúi đầu.
Cuối cùng, tôi nhìn Hạnh.
“Còn con…”
Nó ngẩng lên.
“Con không nói nhiều.”
“Nhưng con… làm nhiều nhất.”
Tôi lấy ra hai cuốn sổ đỏ.
Đặt lên bàn.
“Mảnh đất ngoài đường… bố để lại cho Khánh và Hạnh.”
Cả phòng xôn xao.
Lan đứng bật dậy:
“Tại sao?”
“Vì đó là phần thưởng cho sự chân thành.”
Tôi nói.
“Mảnh đất nhà này… chia đều cho ba anh em.”
“Nhưng điều kiện là… không được bán.”
Lan tức giận:
“Bố thiên vị!”
Tôi nhìn cô ấy.
“Bố không thiên vị.”
“Bố chỉ… trả lại đúng giá trị của những gì bố nhận được.”
Không khí căng thẳng.
Hạnh đứng lên.
“Bố… con không cần.”
Mọi người quay sang nhìn.
“Con chăm bố… không phải vì đất.”
Tôi mỉm cười.
“Tôi biết.”
“Nhưng chính vì vậy… con mới xứng đáng.”
Câu chuyện của tôi… nếu kể ra, chắc chắn sẽ gây tranh cãi.
Có người sẽ nói tôi quá đáng.
Có người sẽ nói tôi thông minh.
Có người sẽ nói… gia đình không nên thử nhau như vậy.
Tôi không biết.
Tôi chỉ biết…
Ở tuổi này…
Tôi không còn đủ thời gian… để đặt niềm tin sai chỗ.
Và nếu phải chọn lại…
Có lẽ…
Tôi vẫn sẽ giả mù.
Chỉ là…
Tôi ước… mình không phải làm vậy để hiểu được… lòng người.
