Chương 1: Bẫy Sập Dưới Lớp Giầy Tây
Gã thanh niên đang vắt chân chữ ngũ, thái độ kênh kiệu chưa kịp tan hết trên gương mặt vuốt keo láng bóng thì giọng nói trầm đục của người đàn ông chống nạng cất lên.
“Alo, tôi đây. Cái cậu ứng viên lúc chín giờ sáng nay, cậu tên gì nhỉ?”
Người đàn ông vừa hỏi qua điện thoại, vừa bình thản đưa đôi mắt sâu róm nhìn xoáy vào mặt gã thanh niên. Ánh mắt ấy không còn là vẻ cam chịu, mệt mỏi của một kẻ yếu thế vừa bị bắt nạt trên xe buýt. Nó đanh lại, sâu thẫm và đầy uy lực của một người quen đứng ở vị trí đưa ra quyết định.
Gã thanh niên thoáng giật mình. Cái nhướng mày mỉa mai khựng lại giữa chừng. Nhưng rồi, nhìn bộ áo sơ mi trắng bạc màu ở cùi chỏ, chiếc quần tây sờn gối và chân phải teo tóp của người đàn ông, sự ngạo mạn trong gã lại bùng lên. Gã cho rằng đây chỉ là một trò “rung cây dọa khỉ” cùn gỉ của một kẻ bị dồn vào chân tường để gỡ gạc chút sĩ diện trước đám đông.
“Ông già, giả vờ giả vịt cái gì đấy?” Gã thanh niên cười khẩy, cố tình nói to cho cả xe buýt cùng nghe. “Bố diễn viên xiếc à? Bày đặt gọi điện cho Phòng Nhân sự! Ông biết Hưng Thịnh là tập đoàn cỡ nào không mà ở đó nổ như đúng rồi? Cỡ ông chắc vào cổng bảo vệ nó còn xua như xua ruồi!”
Những người xung quanh bắt đầu xì xào. Vài hành khách ngồi gần đó ghé mắt nhìn. Một vài tiếng cười khúc khích cất lên từ hàng ghế sau. Họ cũng nghĩ người đàn ông khuyết tật vì quá uất hận nên mới giở trò đóng kịch childish như thế.
Người đàn ông không đáp lại gã một lời nào. Ông vẫn giữ máy, lắng nghe đầu dây bên kia trả lời.
“Dạ báo cáo Chủ tịch, ứng viên ứng tuyển vị trí Trưởng phòng Kinh doanh sáng nay là cậu Trần Quốc Vũ, 27 tuổi ạ. Cậu ấy báo đang trên đường đến, dự kiến 8 giờ 45 có mặt,” tiếng từ loa trong điện thoại vô tình lọt ra ngoài, dù không quá to nhưng đủ để tôi và gã thanh niên ngồi ngay đó nghe thấy rành rọt.
Nụ cười trên môi gã thanh niên mang tên Trần Quốc Vũ chợt cứng ngắc.
“Vũ à? Được rồi,” Người đàn ông bình thản bấm nút loa ngoài. “Nói với Hội đồng tuyển dụng, cuộc phỏng vấn lúc chín giờ hủy bỏ. Không cần chờ nữa.”
“Ơ… Chủ tịch… Chuyện này là sao ạ? Hồ sơ của cậu Vũ này năng lực rất tốt, là do Giám đốc Điều hành đích thân tiến cử…” Giọng cô trưởng phòng nhân sự ở đầu dây bên kia lộ rõ sự hốt hoảng và bối rối.
“Tôi nói hủy là hủy. Một kẻ đến cái nhân cách tối thiểu của một con người cũng không có, thì dù năng lực có xuất thần入hóa đến đâu, Tập đoàn Hưng Thịnh cũng không chứa chấp. Lãng phí tài nguyên công ty!”
Nói xong, người đàn ông ngắt kết nối không một chút do dự. Ông bình tĩnh nhét chiếc điện thoại cùi bắp vào túi quần, khẽ vuốt lại nếp áo sơ mi trắng đã bạc màu.
Cả xe buýt tuyến mười tám rơi vào một khoảng không im lặng đến rợn người.
Tiếng động cơ xe buýt gầm gừ chập chùng khi đi qua vạch giảm tốc là âm thanh duy nhất còn tồn tại. Mọi ánh mắt — từng hướng về người đàn ông với sự thương hại hay thờ ơ — nay đồng loạt đổ dồn vào Trần Quốc Vũ.
Mặt gã thanh niên từ đỏ gay vì tức giận chuyển sang xám xịt như tro tàn. Mồ hôi hột bắt đầu rịn ra trên trán, làm chảy cả lớp keo vuốt tóc bóng lộn. Gã lắp bắp, đôi mắt đảo liên hồi giữa chiếc điện thoại của người đàn ông và chiếc cặp da đắt tiền trên đùi mình:
“Ông… ông… ông là ai?! Ông giở trò gì đấy?! Ông nhờ ai đóng kịch gọi điện dọa tôi đúng không?!”
Tôi nhìn gã, rồi nhìn người đàn ông khuyết tật đang đứng sừng sững bên cạnh mình. Dù chân phải teo nhỏ, dù phải tựa toàn bộ trọng lượng cơ thể vào chiếc nạng gỗ cũ kỹ, nhưng tư thế của ông lúc này lại cao lớn và sừng sững hơn bất kỳ ai trên chuyến xe này.
Người đàn ông thong thả lấy từ trong túi áo ngực ra chiếc thẻ nhân viên ban nãy. Ông lật mặt trước của chiếc thẻ — tấm thẻ nhựa cứng mạ kim loại sáng bóng có in hình tấm ảnh chân dung của ông, phía dưới là dòng chữ mạ vàng nổi bật:
ĐẶNG VĂN HÙNG — CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ TẬP ĐOÀN HƯNG THỊNH.
“Tôi là ai, cậu không cần biết,” ông Hùng cất giọng điềm tĩnh, nhưng từng chữ rơi xuống nặng như đá hộc. “Nhưng chiếc ghế Trưởng phòng Kinh doanh mà cậu mơ tưởng suốt ba tháng qua, từ giây phút này… vĩnh viễn không bao giờ thuộc về cậu.”
Chương 2: Mặt Nạ Rơi Xuống Giữa Dòng Người
Đoạn đường từ trạm Nguyễn Văn Linh đến cổng Tập đoàn Hưng Thịnh chỉ vỏn vẹn ba trạm dừng, nhưng đối với Trần Quốc Vũ, đó là ba trạm dừng của địa ngục.
Sự bàng hoàng ban đầu nhanh chóng bị thay thế bởi sự hoảng loạn tột cùng. Vũ biết rất rõ vị trí Trưởng phòng Kinh doanh này có ý nghĩa thế nào với gã. Để có được suất phỏng vấn vòng cuối cùng này, gã đã phải đem toàn bộ số tiền tiết kiệm đi cửa sau với Giám đốc Điều hành, đã vay nóng hàng trăm triệu để lên đời bộ đồ hiệu, mua chiếc đồng hồ đắt tiền ăn mặc bảnh bao nhằm tạo vỏ bọc một doanh nhân thành đạt.
Tất cả canh bạc cuộc đời gã đều đặt cược vào sáng hôm nay!
“Chủ… Chủ tịch Hùng?!” Vũ bật dậy khỏi ghế như bị điện giật. Chiếc cặp da đắt tiền rơi bộp xuống sàn xe, bung cả cúc khóa, khiến mấy tệp tài liệu văng ra tứ tung. Gã không buồn nhặt, hai tay run rẩy đưa ra định nắm lấy tay áo ông Hùng. “Chủ tịch! Tôi… tôi không biết! Tôi thật sự không biết là ông! Cho tôi xin lỗi! Tôi dại chuột, tôi mù mắt rồi!”
Ông Hùng khẽ nhếch chân, lùi lại nửa bước để né tránh bàn tay của gã. Ánh mắt ông lạnh băng.
“Cậu không sai vì không nhận ra tôi,” ông Hùng cất giọng trầm buồn. “Cậu sai vì cậu coi thường một người khuyết tật. Cậu nghĩ một người tàn tật, đi xe buýt, mặc áo bạc màu thì nghiễm nhiên trở thành thứ để cậu chà đạp, nhổ nước bọt và đá văng chiếc nạng của họ sao?”
Cả xe buýt bắt đầu xôn xao bùng nổ.
“Đúng đấy! Lúc nãy hống hách lắm cơ mà!” “Chân người ta bị tật mà nó còn cố tình đá văng nạng! Loại người này làm sếp thì có mà đè đầu cưỡi cổ nhân viên!” “Trời qua quả báo nhãn tiền! Mới gáy bẩn xong giờ gục luôn!”
Những tiếng chỉ trích, lên án từ các hành khách từng im lặng ban nãy giờ bùng lên như sóng trào. Người đi đường, sinh viên, các cô bác lớn tuổi… tất cả đều chĩa ánh mắt khinh bỉ về phía gã thanh niên bảnh bao. Vũ đứng chết dí giữa xe, gương mặt biến dạng vì nhục nhã và sợ hãi. Gã quỳ sụp xuống sàn xe buýt, ngay trước mặt người đàn ông mà gã vừa vừa đá văng nạng năm phút trước.
“Chủ tịch ơi! Cho tôi một cơ hội! Tôi xin lỗi ông! Tôi xin lỗi cô đây nữa!” Vũ vừa gào lên vừa quay sang chắp tay vái tôi lia lịa. “Tôi bị áp lực cuộc sống… tôi bị trễ giờ nên mớ mất khôn! Làm ơn đừng hủy phỏng vấn của tôi! Mẹ tôi ở quê đang chờ tôi gửi tiền về chữa bệnh…”
Tôi nhìn gã, trong lòng chỉ thấy một sự ghê tởm sâu sắc. Lúc mạnh mẽ, có quyền thế thì hung hăng chèn ép kẻ yếu; lúc đụng phải đá cứng thì ngay lập tức giở trò khóc lóc, mang mẹ già ra làm tấm lá chắn. Sự đê tiện của gã thanh niên này đã chạm đến đáy.
“Đừng diễn kịch nữa,” ông Hùng thở dài, ánh mắt tràn ngập sự thất vọng. “Người thực sự thương mẹ, thực sự hiểu giá trị của lao động và sự tử tế sẽ không bao giờ tước đi điểm tựa của một người tàn tật. Cậu không phải mất khôn vì áp lực. Cậu chỉ đang bộc lộ đúng bản chất con người thật của cậu khi nghĩ rằng không ai có thể làm gì được cậu.”
“Kít…!”
Tiếng phanh xe buýt rít lên ken két. Xe dừng lại trước tòa tháp đôi cao 45 tầng sừng sững gót chân đường Nguyễn Văn Linh — Trụ sở chính của Tập đoàn Hưng Thịnh.
Cửa xe mở ra. Ông Hùng quay sang nhìn tôi, nụ cười hiền hậu ban đầu quay trở lại trên gương mặt phong xương:
“Cháu gái, cháu cũng xuống trạm này đúng không? Đi cùng chú một đoạn.”
Tôi ngẩn người, gật đầu rồi vội vàng bước theo hỗ trợ ông xuống bậc cầu thang xe buýt.
Ở phía sau, Trần Quốc Vũ như kẻ mất hồn, lảo đảo bò gom lại mấy tờ hồ sơ dưới sàn rồi lao theo ra khỏi xe. Gã vẫn cố bấu víu vào một tia hy vọng mỏng mong như sợi tóc.
Chương 3: Bài Học Ở Tầng 45
Sảnh lễ tân của Tập đoàn Hưng Thịnh rộng lớn và lộng lẫy như một khách sạn 5 sao. Dưới ánh đèn chùm pha lê rực rỡ, hàng chục nhân viên mặc đồng phục lịch sự đang đi lại nườm nượp.
Vừa thấy ông Hùng chống nạng bước qua cửa kính tự động, toàn bộ dàn bảo vệ và lễ tân lập tức đứng thẳng lưng, cúi đầu 90 độ kính cẩn:
“Chúng cháu chào Chủ tịch ạ!”
Hai người đàn ông mặc suit đen lịch lãm — trong đó có một người trung niên trán hói, mặt mày biến sắc — hối hận lao từ khu vực thang máy cao cấp ra. Đó chính là Giám đốc Điều hành (COO) và Trưởng phòng Nhân sự.
“Chủ tịch! Sao hôm nay Chủ tịch lại đi xe buýt ạ? Bác tài xế riêng báo…” Người Giám đốc Điều hành vừa chạy lại vừa thở hắt ra, nhưng lời chưa nói hết thì mắt ông ta khựng lại khi nhìn thấy Trần Quốc Vũ đang lết bết đi theo sau ông Hùng, mặt mũi xám xịt, quần áo xộc xệch.
“Giám đốc Trịnh,” ông Hùng đứng lại giữa sảnh lớn, giọng nói vang vọng khắp không gian rộng lớn. “Cậu tiến cử ứng viên Trần Quốc Vũ này cho vị trí Trưởng phòng Kinh doanh đúng không?”
Giám đốc Trịnh nuốt nước bọt ừng ực, cẩn trọng đáp: “Dạ… đúng ạ. Cậu Vũ có bằng Thạc sĩ nước ngoài, chỉ số KPI ở công ty cũ rất tốt…”
“KPI tốt, nhưng đạo đức bằng không,” ông Hùng ngắt lời, ánh mắt sắc như dao cạo nhìn thẳng vào vị Giám đốc Điều hành. “Sáng nay, trên chuyến xe buýt tuyến mười tám, chính cậu Vũ đây đã giành chỗ ngồi của tôi, lăng mạ tôi là ‘có tật thì ở nhà’, và dùng chân đá văng chiếc nạng của tôi ra cuối xe.”
“CÁI GÌ?!”
Giám đốc Trịnh quay phắt lại nhìn Vũ, mắt trợn ngược vì kinh hoàng. Cả sảnh lễ tân ồ lên một tiếng lớn. Mọi ánh mắt khinh bỉ của hàng chục nhân viên tập đoàn lập tức đổ dồn vào gã thanh niên đang đứng co quắp ở góc tường.
“Vũ! Cậu… cậu điên rồi sao?!” Giám đốc Trịnh gào lên, gân cổ nổi phồng. Khoản tiền “cảm ơn” năm trăm triệu mà Vũ hứa sẽ chuyển cho ông ta sau khi nhận chức coi như vỡ tan thành mây khói, thậm chí ghế Giám đốc của chính ông ta lúc này cũng đang rung rinh dữ dội!
“Chủ tịch… tôi xin lỗi… tôi thật sự xin lỗi…” Vũ quỳ rũ xuống sàn gạch hoa cương bóng lộn của sảnh tập đoàn, nước mắt nước mũi nhòe nẹt. “Tôi không biết đó là Chủ tịch…”
“Cậu vẫn chưa hiểu ra vấn đề,” ông Hùng thở dài, lắc đầu tột cùng thất vọng. “Nếu người ngồi đó không phải là tôi — không phải là Chủ tịch Hưng Thịnh, mà chỉ là một ông già khuyết tật nghèo khổ bình thường — thì hành động đá nạng, lăng mạ của cậu là đúng sao? Cậu chỉ hối hận vì tôi có quyền lực quyết định tương lai của cậu, chứ cậu không hề hối hận về sự độc ác trong bản tính của mình!”
Ông Hùng quay sang nhìn Trưởng phòng Nhân sự:
“Một, gạch tên Trần Quốc Vũ khỏi toàn bộ hệ thống tuyển dụng của Hưng Thịnh. Đồng thời gửi thông báo vi phạm tiêu chuẩn đạo đức của cá nhân này đến Hiệp hội Doanh nghiệp và các đối tác trong ngành.”
Lời nói này không khác nào một bản án tử hình cho sự nghiệp của Vũ. Trong giới kinh doanh, một khi đã bị Tập đoàn Hưng Thịnh — ông lớn dẫn đầu ngành — ra văn bản cảnh báo về đạo đức, sẽ không có bất kỳ công ty hay tập đoàn nào dám dại dột tuyển dụng gã vào vị trí quản lý nữa.
“Hai,” Ông Hùng nhìn sang Giám đốc Trịnh với ánh mắt thâm trầm. “Thanh tra lại toàn bộ quy trình tiến cử ứng viên của Giám đốc Trịnh. Nếu phát hiện có dấu hiệu tiêu cực, nhận hối lộ để đưa người không đủ phẩm chất vào tập đoàn, lập tức chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra!”
Giám đốc Trịnh nghe xong thì chân tay mềm nhũn, suýt chút nữa ngã khuỵu ngay tại chỗ.
Chương 4: Hạt Giống Của Sự Tử Tế
Sau khi xử lý xong vụ việc ở sảnh chính, đám đông dần tản đi. Trần Quốc Vũ bị bảo vệ bẻ ngoặt tay đẩy ra khỏi cổng tập đoàn như một con chó hoang bị xua đuổi, bao nhiêu công danh, tham vọng bỗng chốc tan thành mây khói chỉ vì một cú đá nạng tàn nhẫn trên xe buýt.
Lúc này, ông Hùng mới quay sang nhìn tôi. Sự đanh thép, uy nghiêm ban nãy hoàn toàn biến mất, thay vào đó là nụ cười ấm áp, bao dung của một người cha, người chú.
“Cháu gái, sáng nay cháu đi làm muộn đúng không? Cháu làm ở đâu thế?”
Tôi lúc này mới giật mình nhớ ra công việc của mình. Tôi gãi đầu, cười trừ: “Dạ… cháu làm nhân viên thiết kế tập sự bên Công ty Kiến trúc Á Đông ạ. Cùng tòa nhà này nhưng ở tầng 12. Cháu đi xe buýt nên bị trễ mất rồi.”
“Á Đông à? Công ty con thuộc mảng thiết kế của Hưng Thịnh đấy,” ông Hùng mỉm cười. “Sáng nay, giữa một chuyến xe đông đúc, chỉ có duy nhất cháu là người đứng dậy nhường chỗ cho một ông già tàn tật. Khi thấy người khác bị bắt nạt, cháu cũng là người duy nhất dám đứng ra bảo vệ. Sự tử tế của cháu rất hiếm có.”
Ông Hùng rút từ trong túi ra một tấm danh thiếp mạ vàng cá nhân, đưa cho tôi:
“Cầm lấy cái này. Tầng 12 môi trường tập sự thế nào chú không rõ, nhưng nếu cháu muốn thử sức ở Phòng Thiết kế Dự án trọng điểm của Tập đoàn tại tầng 40, thứ Hai tuần sau hãy mang tấm danh thiếp này lên gặp chú. Hưng Thịnh thiếu người tài, nhưng càng thiếu những người có trái tim nhân hậu như cháu.”
Tôi ngơ ngác cầm tấm danh thiếp mạ vàng trên tay, lòng dâng lên một luồng cảm xúc ấm áp khó tả.
Tôi đứng dậy nhường chỗ trên chuyến xe buýt sáng nay hoàn toàn không phải vì mong cầu đền đáp, cũng chẳng thể ngờ người đàn ông khắc khổ kia lại là vị Chủ tịch quyền lực của một tập đoàn hàng đầu. Tôi chỉ đơn giản làm theo những gì con tim mình bảo là đúng — bảo vệ cái thiện và sẻ chia với những người kém may mắn hơn mình.
Bước vào cabin thang máy để lên tầng 12, tôi nhìn qua ô cửa kính rọi xuống khoảng sân rộng lớn phía dưới.
Trần Quốc Vũ đang thất thần bước đi dưới cái nắng gắt của buổi sáng, chiếc cặp da bung xó, bộ đồ hiệu đắt tiền giờ đây trở nên thật xộc xệch và mỉa mai. Gã đã phải trả một cái giá quá đắt cho sự ngạo mạn và tàn nhẫn của mình.
Gieo nhân nào, gặp quả nấy.
Chuyến xe buýt tuyến mười восем sáng hôm ấy không chỉ chở những con người vội vã đến công sở, mà nó còn là một chuyến xe của số phận — nơi ranh giới giữa sự tử tế và lòng tham, giữa phẩm giá và sự đê tiện được phân định một cách sòng phẳng nhất dưới ánh mặt trời.
