CÂU CHUYỆN HƯ CÂU DO TRÍ TUỆ NHÂN TẠO AI VIẾT, KHÔNG PHẢI CHUYỆN NGOÀI ĐỜI THỰC, CHỈ MANG TÍNH CHẤT GIẢI TRÍ, CHIÊM NGHIỆM
Một cụ bà bán rau vào ngân hàng, bị Cô Nhân Viên Ngân Hàng Đuổi Ra Cửa. Thân thế của bà sau đó khiến cả chi nhánh phải cúi đầu….
Sáng hôm ấy, trời còn chưa hếch ánh sáng, bà nội tôi đã lạch cạch thức dậy. Tôi biết điều đó nhờ tiếng đôi đòn gánh va chạm lách cách nơi góc sân kéo tôi thoát khỏi giấc ngủ dở dang. Bà năm nay đã bước sang tuổi bảy mươi tư, gắn bó với góc chợ nhỏ ven thị trấn Hạ Lũng suốt bốn mươi lăm năm ròng. Tấm lưng bà đã còng gập xuống theo năm tháng, đôi dép nhựa cũ mòn vẹt gót, còn chiếc áo nâu sẫm giặt tới bạc màu chẳng còn nhận ra sắc vải ban đầu.
Tôi tên là Thắm, hai mươi chín tuổi, làm công việc sổ sách giấy tờ ở trên thành phố. Hôm đó, tôi chủ động xin nghỉ làm một ngày để chở bà ra chi nhánh ngân hàng dưới thị trấn.
– Bà nghỉ bán một hôm đi, cháu chở bà ra chỗ làm việc cho kịp giờ.
Bà mỉm cười nhẹ nhàng lắc đầu, đôi bàn tay gầy gò vẫn thoan thoắt dùng dải chuối khô buộc chặt từng mớ rau muống xanh mướt.
– Rau gặt ngoài ao nhà mình non lắm, mang đi biếu chú Tuấn một mớ. Nó khoái nhất món rau bà trồng.
Chú Tuấn là người được bà cưu mang, chăm bẵm từ năm chú mới mười hai tuổi. Còn hiện tại chú làm chức vụ gì, ở đâu, bà tuyệt nhiên không hề tiết lộ. Trước khi đi, bà dặn tôi một câu duy nhất bằng giọng điệu vô cùng điềm tĩnh nhưng chắc nịch: “Hôm nay đến đó, cháu tuyệt đối đừng nói cho ai biết chú Tuấn là ai. Bà muốn tự mình chứng kiến một chuyện.” Tôi thắc mắc hỏi xem chuyện gì, bà chỉ mỉm cười lặng lẽ không đáp.
Trong túi áo mỏng của bà, được bọc cẩn thận bên trong chiếc khăn tay đã sờn cũ, là một cuốn sổ tiết kiệm bìa xanh. Bà nâng niu cất giữ nó dưới đáy chiếc tủ gỗ suốt hai mươi tám năm qua. Đó là cuốn sổ đầu tiên chú Tuấn tự tay mở khi nhận lãnh tháng lương đầu tiên trong đời làm việc tại ngành này, đứng tên sở hữu của bà. Chiều hôm trước chú gọi điện về, chỉ dặn ngắn gọn: “Mẹ cầm cuốn sổ ra chi nhánh Hạ Lũng lúc mười giờ giúp con. Có việc quan trọng con muốn cùng làm với mẹ.” Bà sợ mình tới trễ hẹn nên thúc giục đi từ rất sớm.
Khoảng tám giờ bốn mươi phút, hai bà cháu tôi đã có mặt. Chi nhánh hôm nay trông trang trọng khác hẳn ngày thường. Trước cổng treo dòng chữ đỏ rực mừng kỷ niệm ba mươi năm thành lập, hai bên lối đi rợp bóng bay tươi thắm, sàn gạch bên trong được lau chùi sáng bóng đến mức soi rõ từng bóng người. Tôi dặn bà đứng đợi một chút để chạy đi cất xe, vì đúng lúc ấy phía công ty đột ngột gọi điện thắc mắc về một chứng từ quan trọng. Tôi mải nghe điện thoại ở bãi giữ xe chừng năm phút.
Nhưng chỉ trong năm phút ngắn ngủi ấy, bà đã tự mình bước vào bên trong.
Khi tôi vừa đẩy cửa kính bước vào, cảnh tượng đầu tiên đập vào mắt là dáng bà đứng lủi thủi trước bàn giao dịch, hai tay ôm khư khư chiếc giỏ rau. Bà vốn không quen sử dụng chiếc máy bấm số tự động nên cứ đứng thẳng lưng kiên nhẫn đợi người gọi tên. Đằng sau quầy là một nữ nhân viên trẻ trung, tóc búi cao gọn gàng, trên ngực đeo bảng tên ghi chữ “Lan”. Cô ta không hề ngẩng đầu lên, ánh mắt vẫn dán chặt vào màn hình máy tính.
– Bà tới đây có việc gì? Bà bước ra máy lấy số rồi qua ghế kia ngồi đi, đứng chèn ở đây vướng chân người khác.
– Cô cho bà hỏi nhờ chút thôi. – Bà run run đặt cuốn sổ tiết kiệm lên mặt bàn bóng loáng, ngay cạnh vệt nước nhỏ còn đọng lại từ mớ rau tươi. – Cuốn này bà gửi lâu rồi, giờ bà mang tới để…
Cô Lan dùng hai đầu ngón tay nhặt cuốn sổ lên, lật qua lật lại mấy trang rồi thản nhiên ném xuống bàn.
– Sổ giấy từ mấy thập niên trước rồi? Bà ơi, thời buổi hiện đại này ai còn dùng loại giấy cũ kỹ này nữa. Trên hệ thống máy tính làm gì có dữ liệu. Bà mang đi chỗ khác mà hỏi.
– Tên của bà ghi rõ ràng trên đó mà cô, Lê Thị Tư…
– Bà ơi là bà. – Cô Lan thở dài một tiếng thật mạnh, cố tình làm cho toàn bộ khách hàng đang chờ đợi đều nghe thấy. – Hôm nay ở đây đón đoàn cán bộ lãnh đạo cấp cao về làm việc. Sàn nhà người ta đã tốn công lau dọn từ sớm. Bà xách cái giỏ rau bẩn thỉu này vào đây thì ai dọn dẹp cho nổi? Bà làm ơn bước ra ngoài ngồi chờ giùm cháu.
Một vài vị khách xung quanh ngoảnh mặt đi, giả vờ tập trung vào chiếc điện thoại trên tay. Anh bảo vệ gầy gò đứng gần đó tiến lại, buông câu “bà thông cảm” rồi nắm lấy khuỷu tay đẩy bà ra phía cửa. Chiếc giỏ nghiêng đi làm mớ rau muống rơi vãi xuống sàn nhà sạch bóng, vài giọt nước đọng văng lên chiếc giày da láng bóng của vị khách gần đó. Cô Lan bĩu môi, quay sang người đồng nghiệp bên cạnh thì thầm điều gì đó rồi cả hai cùng cười cợt.
Tôi giận dữ lao tới, cổ họng nghẹn đắng lại:
– Cô ăn nói và đối xử với người già như thế à?
Nhưng một bàn tay gầy gộc, khô ráp đã kịp thời giữ chặt lấy cổ tay tôi. Là bà.
– Thắm. Đừng làm rộn lên cháu.
Tôi quay lại nhìn bà. Trong mắt bà không hề có sự giận dữ hay nước mắt rơi. Bà chỉ lặng lẽ cúi người xuống, nhặt lại từng cọng rau muống vãi trên sàn, vuốt lại cho thẳng rồi xếp ngay ngắn vào giỏ như thể chúng vẫn còn nguyên vẹn giá trị. Xong xuôi, bà thong thả bước ra ngoài, ngồi xuống bậc thềm đá trước cổng, ngay bên dưới dòng chữ kỷ niệm đỏ rực, chiếc giỏ rau đặt sát bên chân……
– Bà ơi, hay là…
– Cháu cứ để bà ngồi yên ở đây. Bà muốn nhìn xem cái nơi này đối xử với người ta thế nào khi người ta chưa có địa vị gì trong tay.
Tôi ngồi xuống bên cạnh bà, bàn tay nắm chặt chiếc điện thoại. Chỉ cần một thao tác bấm số đơn giản, tôi đã có thể liên lạc ngay cho chú Tuấn. Nhưng nét mặt bà lúc ấy lại tĩnh lặng đến lạ kỳ, giống như một người đã quá quen thuộc với những thói đời nông cạn trong cuộc sống.
Chín giờ mười phút. Qua lớp cửa kính trong suốt, tôi thấy cô Lan quay lại chỗ ngồi, soi gương cẩn thận chỉnh đốn lại cổ áo. Chín giờ hai mươi lăm phút, một người phụ nữ mặc bộ trang phục công sở sang trọng, là người quản lý cao nhất của chi nhánh, hối hả chạy ra cửa. Chị ta vô tình liếc thấy bà cụ đang ngồi ở bậc thềm, nhăn mặt tỏ vẻ khó chịu rồi lại vội vã quay vào bên trong kiểm tra lại hàng ghế chào đón. Không một ai bước ra hỏi thăm bà dù chỉ một lời.
Đúng chín giờ mươi phút, ba chiếc xe ô tô màu đen sang trọng từ từ tiến vào sân chi nhánh. Toàn bộ nhân viên đồng loạt đứng xếp thành hai hàng dọc thẳng tắp ở hai bên lối đi, mười mấy gương mặt đồng loạt nở nụ cười tươi đã được rèn luyện từ trước. Người quản lý đứng ở vị trí đầu hàng, hai tay đã chuẩn bị sẵn sàng để bắt tay đón khách. Cửa chiếc xe ở giữa từ từ mở ra.
Một người đàn ông bước xuống xe, tuổi chừng năm mươi, mái tóc đã điểm vài sợi bạc, mặc bộ trang phục vô cùng giản dị. Ông không hề để mắt tới tấm thảm đỏ trải sẵn dưới chân. Ông cũng không chú ý đến bàn tay đang đưa ra chào đón của người quản lý chi nhánh. Ông hoàn toàn phớt lờ mười mấy nhân viên đang đứng cúi chào hai bên. Ánh mắt ông chỉ hướng thẳng về phía bậc thềm đá, nơi một bà lão lưng còng đang ngồi lặng lẽ bên giỏ rau muống.
Ông sải bước đi thẳng tới đó. Toàn bộ chi nhánh nín thở tập trung theo dõi từng chuyển động của ông. Người đàn ông dừng lại ngay trước mặt bà, nhìn mớ rau còn vệt nước vắt ngang bên cạnh, rồi từ từ quỳ cả hai gối xuống mặt đá cứng, hạ thấp đầu mình ngang bằng với tầm mắt của bà.
Tôi nhận ra cô Lan đứng đằng sau hàng người, nụ cười trên môi cô ta hoàn toàn dại đi và đông cứng lại.
Người đàn ông ngẩng đầu lên, giọng nói nghẹn ngào nhưng vang vọng rõ ràng khiến tất cả mọi người có mặt trong sân đều nghe thấy:
– Mẹ ơi! Con đã về rồi đây. Mẹ ngồi ở đây lạnh lắm, sao mẹ không vào bên trong ghế ấm mà ngồi?
Bà tôi mỉm cười, bàn tay gầy gò đưa lên xoa nhẹ mái tóc đã điểm bạc của chú Tuấn:
– Bà già này xách giỏ rau bẩn thỉu, vào đó sợ làm bẩn cái sàn nhà lấp lánh của người ta con ạ.
Câu nói nhẹ nhàng của bà như một đòn đánh mạnh vào sự tự cao của tất cả những người đang đứng đó. Người quản lý chi nhánh mặt cắt không còn một giọt máu, lập tức bước tới, giọng run rẩy:
– Tổng Giám đốc… Đây là… đây là mẹ của sếp sao ạ? Chúng em thật sự không biết…
Chú Tuấn đứng dậy, nét mặt trở nên nghiêm nghị và đầy uy lực. Chú nhìn thẳng vào người quản lý và cô nhân viên giao dịch đang đứng chết đứng ở góc sân:
– Đây là người mẹ đã nuôi tôi khôn lớn bằng từng mớ rau muống bán ở góc chợ Hạ Lũng này. Cuốn sổ tiết kiệm đầu tiên trong đời tôi mở tại chi nhánh này hai mươi tám năm trước cũng là dành tặng cho mẹ tôi. Hôm nay tôi quay về đây để kỷ niệm ngày thành lập, và cũng là để trao lại khoản tiền tiết kiệm tích lũy bao năm qua cho mẹ. Nhưng tôi không ngờ, nơi mà tôi luôn tự hào lại đối xử với một người già nghèo khổ bằng thái độ khinh khi, coi thường như vậy.
Chú quay sang nhìn cô Lan, ánh mắt nghiêm khắc:
– Một ngân hàng không chỉ sống bằng những con số hay tấm thảm đỏ rực rỡ, mà sống bằng sự tôn trọng và đạo đức đối với từng khách hàng. Khi cô đẩy một bà lão bán rau ra khỏi cửa, cô đã tự tay đẩy đi toàn bộ uy tín và giá trị mà nơi này gây dựng suốt ba mươi năm qua.
Cô Lan lúc này run rẩy, hai chân như không trụ vững, lí nhí bước tới cúi đầu xin lỗi bà tôi trong sự hối hận muộn màng. Ngay trong buổi sáng hôm đó, chú Tuấn yêu cầu đình chỉ công tác đối với cô nhân viên giao dịch và xem xét lại toàn bộ quy trình làm việc cũng như văn hóa ứng xử của quản lý chi nhánh.
Chú Tuấn nhẹ nhàng đỡ bà tôi đứng dậy, tự tay xách lấy giỏ rau muống đã bắt đầu héo vì nắng. Chú nắm lấy bàn tay gầy guộc của bà, bước đi thong thả giữa hai hàng nhân viên đang cúi đầu im lặng. Bà tôi không hề trách phạt ai một lời, bà chỉ mỉm cười nhìn chú, bởi vì điều bà muốn chứng kiến nhất ngày hôm nay không phải là danh vọng của đứa con mình nuôi dưỡng, mà là việc đứa trẻ năm xưa dù có đi xa đến đâu, đứng ở vị trí cao thế nào, vẫn giữ nguyên được tấm lòng hiếu thảo và biết trân trọng những điều giản dị nhất của cuộc đời.
