Cô em chồng giật lấy điện thoại nhanh đến mức va cả vào bát canh, nước sánh ra khăn trải bàn. Nhưng chậm rồi. Tôi đã đọc rõ dòng chữ trên màn hình, và tôi biết mình không nhìn nhầm.
“Cái gì mà bên đó giục dữ vậy? Chuyện gì mà em phải nhắn cho anh Kiên bí mật vậy?”
Tôi hỏi thẳng, giọng không còn giữ kẽ như mọi khi. Cô em chồng tên Hân, lắp bắp:
“Không… không có gì đâu chị, chuyện riêng của em với anh Kiên thôi.”
“Chuyện riêng gì mà liên quan tới cả nhà, còn làm mẹ với anh Kiên giấu tôi cả nửa năm nay?”
Kiên đứng như trời trồng, mặt trắng bệch, không nói được câu nào. Mẹ chồng tôi lúc này mới hoàn hồn, giọng bà đanh lại, cố lấy lại thế chủ động:
“Con làm gì mà quá đáng vậy Diệp? Ai lại đem đơn ly hôn ra giữa bữa cơm, không sợ hàng xóm cười cho à?”
Tôi nhìn bà, lần đầu tiên sau ba năm làm dâu, tôi không cúi mặt xuống nữa:
“Con sợ gì nữa mẹ? Con nhịn ba năm trời, nhịn tới mức không còn biết mình là ai trong căn nhà này. Giờ con chỉ muốn biết rõ ràng một chuyện: bên đó là bên nào, mà mẹ với anh Kiên phải giấu con kỹ vậy?”
Không ai trả lời. Sự im lặng lúc đó còn đáng sợ hơn bất cứ lời to tiếng nào. Tôi quay sang Kiên, giọng tôi run lên vì cả giận lẫn sợ, sợ mình sắp nghe một điều gì đó sẽ đổi hết mọi thứ:
“Anh nói đi. Nửa năm trước em hỏi anh chuyện quan trọng là chuyện gì, anh chỉ nhắn lại “từ từ”. Giờ tới lúc trả lời rồi đó.”
Kiên cúi đầu, hai tay siết chặt lấy nhau trên đùi. Một lúc rất lâu, anh mới cất tiếng, giọng khàn đặc:
“Anh… anh xin lỗi em. Chuyện là, nhà mình có một khoản nợ cũ, từ hồi ba mất, ba vay bên ngoài để chữa bệnh, gần bốn trăm triệu. Mẹ giấu em suốt, sợ em biết sẽ đòi ra riêng, không lo cho gia đình nữa.”
Tôi sững người. Một khoản nợ bốn trăm triệu, giấu suốt mấy năm, mà tôi — con dâu trong nhà, người vẫn đưa lương hàng tháng cho mẹ chồng giữ — lại không hề hay biết.
“Vậy tiền lương con đưa mẹ giữ bao lâu nay, là để trả nợ đó à?”
Mẹ chồng tôi cắn môi, không trả lời thẳng, chỉ nói tránh:
“Thì… thì cũng một phần. Mẹ tính từ từ trả hết rồi nói cho con biết, sợ con lo lắng.”
“Mẹ giấu con vì sợ con lo, hay sợ con biết rồi đòi hỏi quyền lợi, đòi công bằng trong cái nhà này?”
Tôi hỏi thẳng, không còn nể nang. Mẹ chồng tôi im lặng, ánh mắt bà né đi chỗ khác — câu trả lời đã quá rõ ràng.
Tôi quay sang Hân, người vẫn đang ôm khư khư điện thoại trong tay:
“Còn em, tin nhắn “bên đó giục dữ” là giục chuyện gì? Nói thẳng ra đi, hôm nay nói hết một lần cho xong.”
Hân nhìn mẹ, như xin phép. Mẹ chồng tôi thở dài, gật đầu, coi như buông xuôi:
“Nói đi con, giấu cũng không được nữa rồi.”
Hân cắn môi, giọng nhỏ dần:
“Là… là bên nhà cô Xuyến, người quen của mẹ. Cô ấy có đứa con gái, tên Ngọc, làm kế toán trên thành phố, gia đình khá giả. Mẹ với cô Xuyến quen biết từ trước, cô Xuyến ngỏ ý muốn… muốn gả Ngọc cho anh Kiên, kèm theo là hỗ trợ nhà mình trả hết khoản nợ bốn trăm triệu.”
Tôi nghe mà tay chân lạnh toát, tưởng mình nghe nhầm:
“Ý là… mẹ với cô Xuyến định gán ghép chồng tôi cho người khác, trong khi tôi vẫn còn là vợ hợp pháp của anh ấy?”
Mẹ chồng tôi vội vàng phân bua:
“Không phải gán ghép gì đâu con, chỉ là… chỉ là mẹ với cô Xuyến nói chuyện qua lại thôi, chưa có gì chắc chắn hết. Với lại, mẹ cũng lo cho tương lai thằng Kiên, với cả cái nợ đó, nếu có người phụ giúp thì…”
“Thì mẹ tính đẩy con ra, cho người khác vào thay chỗ con, đúng không?”
Tôi cắt ngang, giọng tôi lạnh tanh. Tôi nhìn sang Kiên:
“Còn anh? Anh biết chuyện này từ khi nào? Anh có đồng ý không?”
Kiên vội vàng lắc đầu:
“Không, anh không đồng ý, anh chỉ… anh chỉ chưa biết cách từ chối mẹ, sợ mẹ buồn, sợ ảnh hưởng tới chuyện trả nợ. Anh có bảo Hân nhắn lại là để anh tính thêm, chứ anh chưa bao giờ có ý định ly hôn em để cưới người khác.”
“Anh chưa có ý định, nhưng anh cũng chưa từng một lần từ chối thẳng, đúng không? Anh cứ để mọi chuyện lửng lơ, để mẹ với cô Xuyến tiếp tục bàn tính, còn em thì bị giấu như người ngoài trong chính căn nhà của mình.”
Kiên cúi gằm mặt, không dám nhìn tôi. Tôi thấy trong mắt anh có sự hối hận, nhưng sự hối hận đó không đủ để xoa dịu ba năm tôi âm thầm chịu đựng, không đủ để bù lại cảm giác bị phản bội lúc này.
Tôi đứng dậy, đi vào phòng, lấy ra một chiếc túi giấy tôi đã chuẩn bị sẵn từ mấy hôm trước — trong đó có sổ tiết kiệm đứng tên riêng tôi, một ít giấy tờ tùy thân, và một cuốn sổ tay nhỏ tôi ghi chép lại từng khoản tiền tôi đưa cho mẹ chồng suốt ba năm qua, có ngày tháng rõ ràng.
Tôi đặt cuốn sổ lên bàn, mở ra trang đầu tiên:
“Đây là sổ tay con ghi lại từng tháng con đưa tiền cho mẹ, tổng cộng ba năm là hơn hai trăm triệu. Con không đòi lại số tiền đó, con chỉ muốn mọi người biết rõ, con không phải đứa vô trách nhiệm, không phải đứa không đóng góp gì cho nhà này để bị đem ra so sánh với “con dâu nhà người ta”.”
Mẹ chồng tôi cầm cuốn sổ lên, tay run run lật từng trang, mặt bà tái đi khi thấy những con số cụ thể, minh bạch, không thể chối cãi.
“Con… con ghi chép kỹ vậy từ khi nào?”
“Từ ngày đầu tiên con về làm dâu. Con không nghĩ có ngày mình cần dùng tới, nhưng con luôn cẩn thận, vì con biết rõ mình đang sống trong một gia đình mà công sức của mình có thể bị coi nhẹ bất cứ lúc nào.”
Tôi quay sang Kiên, giọng tôi bình tĩnh hơn, nhưng dứt khoát:
“Em không ký đơn ly hôn vì giận dỗi nhất thời. Em ký, vì suốt ba năm qua, em nhận ra mình chưa bao giờ thực sự có tiếng nói trong ngôi nhà này. Mọi quyết định lớn — nợ nần, chuyện tương lai của chính cuộc hôn nhân của em — đều bị giấu, bị quyết định sau lưng em.”
Kiên đứng bật dậy, giọng anh nghẹn lại:
“Diệp, anh xin em, đừng vội vàng. Anh sai, anh biết anh sai. Nhưng anh chưa từng phản bội em, anh chưa từng bước qua giới hạn nào với Ngọc hết. Anh chỉ… anh chỉ yếu đuối, không dám đối đầu với mẹ.”
“Yếu đuối tới mức để vợ mình bị đem ra bàn cân so sánh, để người ngoài tính chuyện thay thế vợ mình, mà không một lời bảo vệ? Anh nghĩ như vậy là không phản bội sao?”
Không khí trong nhà căng như dây đàn sắp đứt. Mẹ chồng tôi, sau một hồi im lặng, bỗng bật khóc, giọng bà nghẹn ngào, khác hẳn vẻ sắc lạnh thường ngày:
“Mẹ sai rồi Diệp. Mẹ sợ, mẹ sợ cảnh nợ nần đè lên đầu, sợ nhà mình bị người ta xiết nợ, nên mẹ mới nhắm mắt làm liều, nghĩ tới chuyện gán ghép thằng Kiên. Mẹ không nghĩ tới cảm giác của con, mẹ chỉ nghĩ tới cách nào nhanh nhất để thoát nợ.”
Tôi nhìn bà, trong lòng có chút mềm lại, nhưng tôi không thể để cảm xúc chi phối lúc này. Tôi cần một quyết định rõ ràng, không phải một sự tha thứ vội vàng chỉ vì vài giọt nước mắt.
“Con hiểu áp lực nợ nần là có thật. Nhưng cách giải quyết không phải là giấu giếm, là tính chuyện thay thế con bằng người khác. Nếu mẹ với anh Kiên nói thẳng với con từ đầu, có khi con đã cùng cả nhà tìm cách khác để trả nợ, chứ không phải rơi vào tình cảnh này.”
Tôi cầm lại tờ đơn ly hôn, gấp gọn cho vào túi:
“Con chưa nộp đơn này lên tòa. Con muốn cho mọi người — và cả bản thân con — một khoảng thời gian để suy nghĩ thật kỹ. Nhưng từ hôm nay, con sẽ không đưa lương cho mẹ giữ nữa. Con sẽ tự quản lý tiền của mình, và con muốn biết rõ khoản nợ bốn trăm triệu đó hiện tại còn bao nhiêu, ai đứng tên vay, để con cân nhắc có nên tiếp tục ở trong ngôi nhà này hay không.”
Mẹ chồng tôi và Kiên nhìn nhau, không ai dám phản đối yêu cầu đó. Hân lặng lẽ rời khỏi bàn ăn, không nói thêm lời nào.
Đêm đó, tôi không ngủ được. Tôi ngồi trong phòng, lật lại từng trang tin nhắn cũ với Kiên, cố tìm xem mình đã bỏ lỡ dấu hiệu nào suốt nửa năm qua. Tôi nhận ra, có những lần Kiên về trễ bất thường, nói là đi nhậu với bạn, nhưng giờ nghĩ lại, có lẽ những lần đó anh gặp gỡ bàn bạc chuyện nợ nần, chuyện mai mối, mà tôi hoàn toàn không hay biết.
Sáng hôm sau, tôi quyết định tới gặp trực tiếp bên ngân hàng — nơi gia đình chồng tôi đứng tên vay khoản nợ ba năm mất — để xác minh rõ số dư nợ còn lại, và ai là người đứng tên chính trên hợp đồng vay. Tôi mang theo cuốn sổ tiết kiệm riêng của mình, phòng trường hợp cần đối chiếu tài chính.
Tại quầy giao dịch, nhân viên tín dụng sau khi kiểm tra thông tin, nhìn tôi với vẻ mặt hơi khó xử:
“Chị Diệp, khoản vay này đứng tên chồng chị là chính, có chị đứng bảo lãnh cùng. Nhưng theo hồ sơ, cách đây hai tháng, có một khoản vay thế chấp mới được mở thêm, dùng chính sổ đỏ căn nhà chị đang ở làm tài sản đảm bảo, số tiền hai trăm triệu, với lý do vay để “kinh doanh”.”
Tôi sững người:
“Vay thêm hai trăm triệu? Ai đứng tên vay khoản này?”
Nhân viên lật hồ sơ, chỉ vào một cái tên khiến tôi không thể tin nổi:
“Người đứng tên vay là chị Hân, em chồng chị, nhưng người đứng tên bảo lãnh bằng tài sản thế chấp — chính là chồng chị, anh Kiên. Và số tiền đó, theo ghi chú giải ngân, được chuyển thẳng vào tài khoản của một người tên Xuyến.”
(Tiếp theo phần 2)
Tôi đứng chết lặng trước quầy giao dịch, tay siết chặt cuốn sổ tiết kiệm đến mức các đầu ngón tay trắng bệch. Căn nhà tôi đang ở — nơi tôi từng nghĩ là tổ ấm của mình — đã bị đem thế chấp để lấy hai trăm triệu, chuyển thẳng cho người phụ nữ tên Xuyến, chính là mẹ của cô Ngọc mà mẹ chồng tôi định gán ghép cho Kiên.
“Anh cho tôi xin bản sao hợp đồng vay này được không? Tôi là đồng sở hữu căn nhà, tôi có quyền được biết.”
Nhân viên tín dụng gật đầu, photo lại hồ sơ đưa cho tôi. Tôi cầm tờ giấy, tay run nhưng đầu óc lại tỉnh táo lạ thường. Tôi nhận ra, đây không còn là chuyện mẹ chồng nàng dâu nữa. Đây là chuyện tài sản chung của vợ chồng bị mang đi thế chấp mà tôi không hề hay biết, không hề ký tên đồng ý.
“Anh cho tôi hỏi, nếu tài sản thế chấp là nhà đất đứng tên chung vợ chồng, mà chỉ có một mình chồng tôi ký giấy bảo lãnh, không có chữ ký của tôi, thì hợp đồng này có hợp lệ không?”
Nhân viên ngập ngừng, lật lại hồ sơ kiểm tra kỹ:
“Về nguyên tắc, tài sản chung vợ chồng khi thế chấp phải có chữ ký của cả hai. Để tôi kiểm tra lại xem có chữ ký của chị trong hồ sơ hay không.”
Anh ta lật tới trang cuối, im lặng một lúc rồi nói:
“Chị Diệp, đúng là có một chữ ký mang tên chị trong phần đồng ý thế chấp. Nhưng… nhìn nét chữ này, tôi thấy hơi khác so với chữ ký chị vừa ký trên đơn xác minh hôm nay.”
Tôi cầm tờ giấy lên, nhìn chữ k:ý được cho là của mình. Nét chữ run, nghiêng khác hẳn thói quen viết của tôi. Tôi chưa từng đặt bút ký bất cứ giấy tờ vay nợ nào trong suốt ba năm qua.
“Tôi khẳng định, chữ k:ý này không phải của tôi. Tôi chưa từng ký bất cứ giấy tờ thế chấp nào liên quan tới căn nhà.”
Tôi lập tức làm đơn khiếu nại gửi ngân hàng, yêu cầu tạm dừng giải ngân phần còn lại và xác minh lại toàn bộ hồ sơ. Nhân viên tín dụng ghi nhận, hẹn tôi vài ngày sẽ có kết quả giám định chữ k:ý chính thức.
Tôi rời ngân hàng, đầu óc quay cuồng. Tôi gọi điện ngay cho Kiên, giọng tôi không còn kìm được nữa:
“Anh về nhà ngay bây giờ. Em vừa từ ngân hàng ra, em biết hết chuyện anh đứng tên bảo lãnh cho khoản vay hai trăm triệu của Hân, thế chấp bằng chính căn nhà của mình, tiền chuyển thẳng cho bà Xuyến.”
Đầu dây bên kia im bặt một lúc lâu, rồi Kiên lắp bắp:
“Em… em nói gì anh không hiểu…”
“Anh đừng giả vờ nữa. Anh là người đứng tên bảo lãnh, làm sao anh không biết? Và có một chữ k:ý mang tên em trong hồ sơ đồng ý thế chấp, mà em chưa từng ký bao giờ. Anh về nhà giải thích cho rõ, ngay hôm nay.”
Tối đó, cả nhà lại ngồi vào bàn, nhưng lần này không khí khác hẳn — không còn ai dám lên giọng chê bai, so sánh nữa. Tôi đặt bản photo hợp đồng vay lên bàn, cùng tờ đơn khiếu nại tôi đã nộp cho ngân hàng.
“Ai giải thích cho tôi nghe, chữ k:ý này là của ai mà lại mang tên tôi?”
Kiên cúi đầu, không dám nhìn tôi. Mẹ chồng tôi bắt đầu run rẩy, còn Hân thì mặt trắng bệch, nước mắt lăn dài.
“Chị Diệp… em xin lỗi. Là em ký giùm. Lúc đó ngân hàng yêu cầu phải có chữ ký của chị, em thấy chị hay ký tên ở đâu đó trong nhà, em… em bắt chước theo, tưởng chuyện nhỏ, tính sau này trả lại tiền là xong, chị không cần biết cũng được.”
Tôi nghe mà lạnh cả sống lưng. Không chỉ giấu giếm, không chỉ toan tính chuyện hôn nhân của tôi sau lưng, mà giờ đây, chính em chồng tôi đã gi:ả m:ạo chữ k:ý của tôi để thế chấp căn nhà — tài sản chung của vợ chồng tôi — lấy tiền đưa cho một người phụ nữ xa lạ.
“Vậy hai trăm triệu đó, đưa hết cho bà Xuyến để làm gì?”
Hân im lặng, mẹ chồng tôi thay lời, giọng bà run rẩy:
“Là… là để trả trước một phần sính lễ, coi như đặt cọc cho chuyện hôn sự giữa Kiên với Ngọc. Cô Xuyến nói, nếu nhà mình có thiện chí, cô ấy sẽ giúp lo hết khoản nợ bốn trăm triệu còn lại.”
Tôi bật cười, một tiếng cười ch:ua ch:át đến mức chính tôi cũng thấy lạ:
“Ra là vậy. Mẹ với Hân đã âm thầm đem tài sản của vợ chồng con đi thế chấp, gi:ả m:ạo chữ k:ý của con, để lấy tiền đặt cọc cho một cuộc hôn nhân khác của chồng con, trong khi con vẫn đang là vợ hợp pháp, vẫn đang sống trong chính căn nhà đó?”
Không ai trả lời được câu hỏi đó. Kiên ngẩng lên, mặt anh đầy hối hận nhưng cũng đầy bất lực:
“Diệp, anh thề anh không hề biết chuyện Hân giả chữ ký của em. Anh chỉ biết anh ký bảo lãnh, nghĩ đơn giản là giúp em gái vay vốn làm ăn, đâu ngờ tiền lại chuyển cho bà Xuyến.”
“Anh ký bảo lãnh cho một khoản vay thế chấp bằng chính căn nhà của mình, mà không hỏi vợ một câu, không thắc mắc số tiền đi đâu? Anh có thấy vô lý không?”
Kiên không trả lời được. Sự im lặng của anh, một lần nữa, là câu trả lời rõ ràng nhất.
Tôi đứng dậy, lấy trong túi ra tờ đơn ly hôn đã ký sẵn từ hôm trước, đặt thẳng lên bàn, không còn chút do dự nào:
“Con đã suy nghĩ kỹ suốt mấy ngày qua. Con không thể tiếp tục sống trong một gia đình mà tài sản của mình có thể bị mang đi thế chấp bất cứ lúc nào, chữ k:ý của mình có thể bị gi:ả m:ạo, và chồng mình thì không đủ can đảm bảo vệ vợ trước những toan tính của người khác.”
Mẹ chồng tôi hoảng loạn, chụp lấy tay tôi:
“Diệp, con bình tĩnh lại. Chuyện đã lỡ rồi, mẹ với Hân sẽ tìm cách khắc phục, sẽ trả lại tiền, sẽ xin lỗi con đàng hoàng. Con đừng ly hôn, đừng bỏ thằng Kiên…”
Tôi rút tay lại, giọng tôi bình tĩnh nhưng không còn chút lay chuyển:
“Con không ly hôn vì một phút nóng giận. Con ly hôn vì con nhận ra, ba năm qua, con sống trong ngôi nhà này như một cái bóng — làm việc, đóng góp, nhịn nhục, nhưng chưa bao giờ được tôn trọng như một thành viên thực sự. Mọi quyết định lớn đều bị giấu, tài sản của con bị đem ra tính toán mà con không hề hay biết. Con không muốn sống thêm một ngày nào trong sự bất an như vậy nữa.”
Tôi quay sang Kiên, giọng tôi dịu lại một chút, nhưng vẫn dứt khoát:
“Anh không xấu, anh chỉ yếu đuối. Nhưng trong hôn nhân, sự yếu đuối không dám bảo vệ vợ, cũng gây tổn thương không kém gì sự phản bội. Em không trách anh nữa, nhưng em không thể tiếp tục nữa.”
Kiên bật khóc, giọng anh vỡ ra:
“Diệp, anh xin lỗi. Anh biết mình sai, anh chỉ xin em cho anh thêm một cơ hội, để anh sửa sai, để anh học cách đứng về phía em…”
“Cơ hội thì ai cũng xứng đáng được nhận. Nhưng có những niềm tin, một khi vỡ rồi, dù có hàn gắn cũng không còn nguyên vẹn như trước. Em cần một cuộc sống mà em không phải lo sợ, không phải phòng bị với chính người thân trong nhà mình.”
Những ngày sau đó, sự việc được giải quyết theo đúng trình tự pháp luật. Kết quả giám định chữ k:ý từ phía ngân hàng xác nhận chữ k:ý trong hợp đồng thế chấp không phải của tôi. Hợp đồng vay bị tuyên vô hiệu một phần liên quan tới tài sản thế chấp, ngân hàng yêu cầu Hân và Kiên phải tìm phương án trả nợ khác, không được dùng căn nhà đứng tên chung của tôi và Kiên để đảm bảo cho khoản vay đó nữa.
Hân, vì hành vi gi:ả m:ạo chữ k:ý, phải viết cam kết chịu trách nhiệm cá nhân toàn bộ khoản nợ hai trăm triệu, dùng phần tiền tiết kiệm và tài sản riêng của mình để trả dần cho ngân hàng, không còn liên quan gì tới tài sản của vợ chồng tôi nữa. Bà Xuyến sau khi biết chuyện gia đình tôi đổ vỡ vì khoản “đặt cọc” đó, cũng chủ động cắt đứt liên lạc, không còn nhắc gì tới chuyện mai mối giữa Ngọc và Kiên.
Tôi và Kiên hoàn tất thủ tục ly hôn hai tháng sau đó, trong sự đồng thuận của cả hai. Căn nhà — vì đứng tên chung, và vì lỗi thế chấp trái phép thuộc về phía nhà chồng — được tòa xử tôi nhận phần giá trị tương ứng bằng tiền, đủ để tôi có một khoản vốn nhỏ bắt đầu lại cuộc sống riêng.
Mẹ chồng tôi, trong buổi gặp cuối cùng trước khi tôi dọn đồ rời khỏi căn nhà đó, đã nắm tay tôi, giọng bà nghẹn ngào:
“Mẹ xin lỗi con, thật lòng xin lỗi. Mẹ đã sai khi lúc nào cũng đem con ra so sánh, sai khi giấu giếm con chuyện nợ nần, chuyện mai mối. Mẹ tưởng làm vậy là lo cho gia đình, ai ngờ lại đẩy con đi.”
Tôi nhìn bà, không còn oán giận như những ngày đầu, chỉ còn một chút tiếc nuối cho những năm tháng đã qua:
“Con không hận mẹ. Con chỉ mong sau này, nếu có con dâu khác bước vào nhà này, mẹ đừng đem người ta ra so sánh với ai nữa. Mỗi người đều có cách đóng góp riêng, chỉ cần được nhìn nhận đúng, không ai cần phải trở thành “con nhà người ta” mới xứng đáng được tôn trọng.”
Tôi dọn ra một căn hộ nhỏ, bắt đầu lại từ đầu với công việc kế toán vốn đã gắn bó nhiều năm, cùng khoản tiền nhận được sau ly hôn và số tiền tiết kiệm riêng tôi âm thầm gây dựng suốt ba năm qua. Cuộc sống không dễ dàng, nhưng lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi cảm thấy mình thực sự làm chủ được cuộc đời của chính mình — không còn phải nhìn sắc mặt ai, không còn phải nhịn nhục để giữ hòa khí, không còn bị đem ra so sánh với bất cứ “con nhà người ta” nào nữa.
