Bố vợ tuyên bố toàn bộ tài sản để lại cho em vợ trong tiệc mừng thọ 83 tuổi. Vợ tôi vẫn mỉm cười vỗ tay, đến khi tiệc tan, cô ấy lấy ra bốn tấm vé tàu thủy: “Bố, chúng con chuyển đến Hạ Môn định cư rồi. Bố bảo trọng!”
“Bố, hôm nay là sinh nhật 83 tuổi của bố, con đã đặc biệt từ Thâm Quyến trở về.”
“Ừ, ngồi đi.”
“Những năm qua, mọi khoản chi tiêu trong nhà, tiền sinh hoạt hai vạn tệ mỗi tháng, cả học phí du học nước ngoài của em trai, đều do con chi trả.”
“Bố biết.”
“Vậy tại sao toàn bộ tài sản lại để cho em gái con?”
“Bởi vì mày là người ngoài! Con gái lấy chồng như bát nước đổ đi!”
Cả hội trường im phăng phắc.
Giọng nói của bố vợ vang vọng khắp phòng tiệc. Tất cả mọi người đều nhìn về phía Tô Vãn Ninh đang đứng trước bàn chính.
Cô mặc một chiếc áo len dệt kim màu trắng kem, mái tóc tùy tiện buộc ra sau, trên mặt không hề trang điểm.
So với cô em gái ăn diện lộng lẫy đứng bên cạnh, cô chẳng khác nào một người giúp việc đến phụ bếp.
Nhưng tôi biết, chiếc áo len trông có vẻ bình thường ấy là hàng may đo thủ công của Ý, giá một chiếc lên tới 36.000 tệ.
Chiếc đồng hồ trên cổ tay cô là món quà tôi tặng nhân dịp kỷ niệm ngày cưới năm ngoái, một chiếc Patek Philippe phiên bản giới hạn.
Nhưng bố vợ không biết những điều đó.
Hoặc nói đúng hơn, ông ta vốn chẳng quan tâm.
“Vãn Ninh à, con cũng đừng trách bố nói chuyện khó nghe.” Mẹ vợ cầm tách trà, chậm rãi lên tiếng. “Em trai con năm nay vừa thi đỗ cao học, em gái con cũng sắp kết hôn, trong nhà có bao nhiêu khoản phải chi. Con đã lấy chồng, cuộc sống cũng khá giả, cần gì phải tranh giành chút tài sản này với người nhà?”
Tô Vãn Ninh mỉm cười.
Nụ cười ấy rất nhạt, nhạt đến mức tôi suýt không nhận ra.
“Mẹ, con không có ý định tranh giành gì cả.”
“Vậy thì tốt.” Mẹ vợ hài lòng gật đầu. “Ý bố con là căn nhà cũ này cùng hai cửa tiệm ở phía đông thành phố sẽ để lại cho em trai con. Em gái con kết hôn thì gia đình sẽ cho nó một căn nhà tân hôn và 500.000 tệ làm của hồi môn. Còn con…”
Bà ta ngừng lại, liếc nhìn tôi một cái.
“Con lấy được người chồng tốt, cuộc sống cũng chẳng thiếu thốn gì, đúng không?”
Tô Vãn Ninh nâng ly rượu lên, khẽ nhấp một ngụm.
“Đúng vậy, con không thiếu tiền.”
Bữa tiệc tiếp tục.
Bố vợ đứng trên sân khấu, nắm tay cô con gái út, gương mặt tràn đầy vẻ yêu thương, nói những lời chúc mừng sinh nhật.
Khách khứa bên dưới lần lượt nâng ly chúc mừng, tiếng cười nói vang lên khắp nơi.
Chỉ có Tô Vãn Ninh lặng lẽ ngồi trong góc, từng miếng một ăn đĩa cải ngọt luộc trước mặt.
Tôi nắm lấy tay cô.
Bàn tay cô lạnh ngắt.
“Vợ à, hay là chúng ta về trước nhé?”
“Không vội.” Cô mỉm cười với tôi. “Đợi thêm một lát nữa.”
Tôi biết cô đang chờ điều gì.
Cô đã chờ đợi suốt bao nhiêu năm, chỉ để đến ngày hôm nay.
Từ nhỏ, Tô Vãn Ninh đã hiểu rằng trong gia đình này, cô luôn là người bị xếp ở vị trí cuối cùng.
Khi còn bé, em trai muốn ăn thịt, cô phải gắp hết thịt trong bát mình sang cho em.
Lúc đi học, em gái muốn mua váy mới, cô phải mặc lại quần áo cũ mà em gái không cần nữa.
Năm thi đại học, cô đỗ vào một trường đại học trọng điểm ở tỉnh lỵ, nhưng bố vợ lại nói gia đình không có tiền cho cô đi học, bắt cô đi làm để kiếm tiền nuôi em trai ăn học.
Cô nghiến răng chịu đựng, vừa đi làm vừa tự học, cuối cùng vẫn thi đỗ cao học.
Sau đó, cô vào làm tại một công ty niêm yết ở Thâm Quyến, bắt đầu từ vị trí nhân viên bình thường rồi từng bước vươn lên vị trí quản lý cấp cao.
Năm năm trước, cô thành lập công ty riêng. Đến nay, giá trị công ty đã vượt mốc một tỷ tệ.
Thế nhưng, trong mắt bố mẹ cô, tất cả những thành tựu ấy đều chẳng đáng một xu.
“Chị, chúc mừng chị nhé!”
Em gái cô cầm ly rượu đi tới, nở nụ cười đắc ý.
“Bố nói rồi, căn nhà hướng biển kia sẽ cho em làm nhà tân hôn, tiền sửa sang cũng do gia đình chi trả.”
Tô Vãn Ninh ngẩng đầu nhìn em gái.
“Chúc mừng em.”
“Chị, chị không giận chứ?” Cô em gái giả vờ ngây thơ, chớp chớp mắt. “Thật ra em cũng thấy bố hơi thiên vị, nhưng biết làm sao được. Ai bảo em là con út trong nhà chứ?”
“Không giận.”
“Vậy thì tốt.” Cô ta vỗ vai chị gái. “À, anh rể, công ty của anh dạo này thế nào rồi? Em nghe bố nói hình như tình hình không được tốt lắm?”
Tôi mỉm cười.
“Cũng ổn.”
“Vậy thì tốt.” Cô ta thở dài, giọng điệu đầy vẻ tiếc nuối giả tạo. “Đáng tiếc thật đấy. Nếu công ty anh phá sản thì chị em chẳng còn gì trong tay nữa.”
Khi nói câu ấy, ánh mắt cô ta tràn ngập vẻ hả hê.
Tô Vãn Ninh đặt đũa xuống.
“Em gái, khi nào em tổ chức đám cưới?”
“Ngày mười sáu tháng sau.”
“Được.”
“Chị sẽ đến chứ?” Cô ta nghiêng đầu hỏi. “Nếu bận quá thì chị không đến cũng được.”
“Chị sẽ đến.”
“Vậy được thôi.” Cô ta bĩu môi. “Nhưng chị nhớ đừng ăn mặc quá xuề xòa nhé, đến lúc đó lại làm mất mặt gia đình.”
Nói xong, cô ta lắc hông bỏ đi.
Nhìn theo bóng lưng ấy, trong lòng tôi dâng lên một cảm giác khó tả.
“Vợ à, em không sao chứ?”
“Không sao.” Tô Vãn Ninh cầm khăn ăn lau khóe miệng. “Em quen rồi.”
Tôi biết cô nói thật.
Từ nhỏ đến lớn, cô đã quá quen với cách đối xử như vậy.
Quen với sự thiên vị của bố mẹ, quen với việc em trai em gái coi mọi thứ mình nhận được là lẽ đương nhiên, quen với việc bị tất cả mọi người phớt lờ.
Nhưng cô càng bình thản, tôi lại càng đau lòng.
“Kính thưa các vị khách quý, họ hàng và bạn bè!”
Bố vợ cầm micro, giọng nói sang sảng.
“Hôm nay là sinh nhật 83 tuổi của tôi. Nhân dịp mọi người đều có mặt đông đủ, tôi muốn tuyên bố một chuyện!”
Cả hội trường lập tức yên lặng.
“Cả đời này, tôi cũng tích góp được chút gia sản. Tuy không nhiều, nhưng cũng đủ để các con có một cuộc sống sung túc.”
Bố vợ hắng giọng rồi nói tiếp:
“Tôi quyết định để lại căn nhà cũ này cùng hai cửa tiệm ở phía đông thành phố cho con trai. Ngoài ra, tôi sẽ cho con gái một căn nhà tân hôn và 500.000 tệ tiền mặt làm của hồi môn!”
Tiếng vỗ tay vang lên như sấm.
“Còn con gái lớn…”
Bố vợ nhìn Tô Vãn Ninh một cái.
“Nó đã lấy chồng rồi, nhà chồng cũng có điều kiện tốt, nên không cần chia phần nữa.”
Lại một tràng pháo tay vang lên.
Có người nhỏ giọng xì xào:
“Thế này thì thiên vị quá rồi còn gì?”
“Đúng đấy, dù sao con gái lớn cũng bỏ ra không ít tiền cho gia đình.”
“Suỵt, đừng nói nữa, cẩn thận có người nghe thấy.”
Tô Vãn Ninh đứng dậy.
Cô nâng ly rượu lên, trên môi vẫn nở nụ cười.
“Bố, chúc bố phúc như Đông Hải, thọ tỷ Nam Sơn.”
Bố vợ sững người một thoáng, dường như không ngờ cô lại có thể bình thản đến vậy.
“Được, được!”
Tô Vãn Ninh ngửa đầu uống cạn ly rượu, sau đó quay sang nhìn tôi.
“Chồng à, chúng ta đi thôi.”
“Được.”
Khi chúng tôi bước ra khỏi phòng tiệc, phía sau vẫn vang lên những tiếng cười nói rộn ràng.
Không ai chú ý đến việc chúng tôi rời đi.
Cũng chẳng ai quan tâm.
Khi đi đến bãi đỗ xe, Tô Vãn Ninh đột nhiên dừng bước.
Cô lấy điện thoại từ trong túi xách ra, mở album ảnh.
Bên trong có một bức ảnh.
Đó là bốn tấm vé tàu thủy.
Vé du thuyền hạng sang từ Thâm Quyến đến Hạ Môn.
Thời gian khởi hành là mười giờ sáng ngày mai.
“Vợ à, đây là…”
“Em đã chuẩn bị từ lâu rồi.”
Cô ngẩng đầu, nhìn về phía ánh đèn xa xa.
“Bố chẳng phải nói em là người ngoài sao? Vậy em sẽ làm một người ngoài đúng nghĩa cho ông ấy xem.”
Giọng cô rất bình thản, nhưng trong đó là sự quyết tuyệt khiến người ta đau lòng.
“Bao nhiêu năm qua, em đã gửi về nhà bao nhiêu tiền, họ chưa từng tính toán lấy một lần. Mỗi tháng hai vạn tệ tiền sinh hoạt, học phí du học của em trai, chi phí học đại học của em gái, rồi cả tiền thuốc men khi bố mẹ nằm viện… Cộng lại ít nhất cũng phải hai đến ba triệu tệ.”
“Nhưng em chưa bao giờ nghĩ đến chuyện bắt họ trả lại.”
“Em chỉ muốn có được một chút công bằng.”
“Dù chỉ là một câu ‘Con vất vả rồi’ cũng được.”
“Nhưng chẳng có gì cả.”
“Không có gì hết.”
Cô quay đầu nhìn tôi, đôi mắt hơi đỏ hoe.
“Chồng à, anh nói xem, có phải em ngốc lắm không?”
Tôi ôm cô vào lòng.
“Không ngốc.”
“Vậy anh có bằng lòng cùng em đến Hạ Môn không?”
“Đương nhiên là bằng lòng.”
Cô mỉm cười.
Trong nụ cười ấy có sự thanh thản, cũng có cả cảm giác được giải thoát.
“Vậy ngày mai chúng ta đi luôn.”
“Được.”
“Không nói với bất kỳ ai.”
“Được.”
“Cứ để họ nghĩ rằng em thật sự chẳng có gì trong tay.”
“Được.”
Cô tựa vào vai tôi, khẽ thở ra một hơi thật dài.
“Cuối cùng em cũng có thể rời đi rồi.”
Bảy giờ sáng hôm sau, điện thoại của Tô Vãn Ninh đổ chuông.
Là mẹ cô gọi đến.
“Vãn Ninh à, hôm qua sao con về sớm thế? Bố con còn nói muốn uống với con một ly mà.”
“Công ty có việc nên con về trước.”
“Ồ, vậy tối nay con có rảnh không? Em gái con nói muốn mời con đi ăn.”
Tô Vãn Ninh liếc nhìn tôi đang thu dọn hành lý.
“Tối nay con không rảnh, con có việc rồi.”
“Tối nay con có hẹn rồi,” Tô Vãn Ninh thản nhiên đáp vào điện thoại.
“Hẹn cái gì mà hẹn? Việc gia đình không quan trọng bằng việc riêng của con sao?” Giọng mẹ vợ từ đầu dây bên kia bắt đầu xị xuống, tỏ vẻ khó chịu. “Em gái con nó có lòng tốt muốn mời vợ chồng con đi ăn để bàn chuyện quà cưới. Nó bảo dạo này công ty chồng con gặp khó khăn, chắc con cũng chẳng có nhiều tiền, nên nó định nhờ con đứng ra đặt giúp 20 bàn tiệc ở khách sạn 5 sao Grand Hyatt. Tiền đặt cọc khoảng 10 vạn tệ, con cứ ứng trước ra nhé, coi như quà mừng chị gái cho em.”
Tôi đứng bên cạnh nghe mà không khỏi bật cười cay đắng.
Vẫn là phong cách quen thuộc ấy. Mới hôm qua trong tiệc mừng thọ, họ công khai gạt cô ấy ra khỏi danh sách chia tài sản, coi cô ấy như “bát nước đổ đi”. Nhưng ngay sáng hôm sau, khi cần tiền, người đầu tiên họ nhớ đến vẫn là đứa con gái lớn “người ngoài” này.
Tô Vãn Ninh không hề tức giận. Cô nhìn chiếc vali đã được kéo khóa cẩn thận đặt góc phòng, giọng nói nhẹ như gió thoảng:
“Mẹ này, 8 năm qua, mỗi tháng con gửi về 2 vạn tệ tiền sinh hoạt, tổng cộng là 1,92 triệu. Tiền du học của em trai là 1,5 triệu. Tiền chữa bệnh cho bố, tiền mua xe cho em gái… tổng cộng không dưới 4 triệu tệ. Con nghĩ, số tiền đó đã quá đủ để làm quà cưới cho em rồi.”
Đầu dây bên kia im lặng mất vài giây, sau đó là tiếng mẹ vợ gạt phắt đi, giọng điệu đầy lý lẽ bất biến của kẻ quen đòi hỏi:
“Con nói cái gì thế? Con là chị đại, chăm sóc em trai em gái là trách nhiệm của con! Bố mẹ nuôi con ăn học lớn chừng này, con tính toán từng đồng từng hào với gia đình thế à? Mấy năm qua con làm quản lý, lại mở công ty, kiếm cả đống tiền, giúp em một chút thì mất gì của con?”
“Con không tính toán,” Vãn Ninh mỉm cười, ánh mắt trong veo. “Nên bắt đầu từ hôm nay, con sẽ dừng toàn bộ. Thẻ ngân hàng con để bố mẹ rút tiền sinh hoạt hàng tháng đã được hủy từ 12 giờ đêm qua. Công ty bảo hiểm nhân thọ con mua cho bố mẹ cũng đã chuyển người thụ hưởng. Từ nay về sau, cuộc sống của gia đình, nhờ vào hai cửa tiệm và căn nhà bố chia cho em trai em gái gánh vác nhé.”
“Cái gì?! Tô Vãn Ninh, con điên rồi à?!” Tiếng mẹ vợ gào lên trong điện thoại, bắt đầu có sự hoảng loạn thực sự. “Con cắt tiền sinh hoạt thì bố mẹ sống bằng gì? Em trai con ra trường làm sao sống ở thành phố lớn?”
“Bố bảo con là người ngoài mà.” Vãn Ninh bình thản cắt lời. “Người ngoài thì không nên can thiệp vào tài chính của gia đình nữa. Tạm biệt mẹ.”
Cô cúp máy, lập tức chặn số.
Sau đó, cô thao tác trên điện thoại gạch tên mình khỏi nhóm chat gia đình, rồi chuyển toàn bộ liên lạc của người thân vào danh sách đen.
9 giờ sáng, chúng tôi có mặt tại bến tàu du thuyền hạng sang Thâm Quyến. Gió biển thổi tung mái tóc cô ấy. Chiếc thuyền đằng xa từ từ cập bến, xé tan sóng nước.
Đúng 10 giờ, tàu nhổ neo ra khơi.
Khi đất liền xa dần, điện thoại của tôi — số máy mà gia đình vợ hiếm khi lưu — bắt đầu rung lên liên hồi. Tôi bật loa ngoài. Giọng bố vợ gầm lên trong máy, không còn vẻ thong dong, hãnh diện của người đứng trên sân khấu hôm qua:
“Con rể! Bảo cái Vãn Ninh nghe máy ngay! Nó cắt hết thẻ ngân hàng là có ý gì? Thẻ tín dụng của em trai nó vừa bị từ chối thanh toán ở bên Anh! Em gái nó ra khách sạn đặt tiệc cũng bị báo thẻ không hợp lệ! Hai ông bà già này lấy gì sống?”
Tôi nhìn Vãn Ninh. Cô ấy đang nhấp một ngụm cà phê nóng, ánh mắt nhìn ra đại dương bao la, gương mặt thanh thản đến lạ kỳ.
Tôi nhẹ nhàng đáp vào điện thoại:
“Bố à, Vãn Ninh đang nghỉ ngơi. Bố quên rồi sao? Hôm qua trước mặt họ hàng, bố đã tuyên bố con gái lấy chồng như bát nước đổ đi, tài sản hay trách nhiệm đều thuộc về em trai và em gái. Vãn Ninh là bát nước đã đổ, không thể hứng lại được nữa. Căn nhà cũ và hai cửa tiệm một tháng cũng cho thuê được vài vạn tệ, đủ cho bố mẹ dưỡng già mà.”
“Mấy cái cửa tiệm đó bố đã thế chấp ngân hàng để lấy tiền cho em trai tao đi du học rồi! Căn nhà cũ thì sang tên cho em gái tao làm của hồi môn rồi!” Bố vợ gào lên, giọng run rẩy vì hoảng sợ. “Bây giờ ngân hàng sắp đòi nợ, tao lấy đâu ra tiền trả?”
Thì ra là vậy.
Ông ta mang toàn bộ tài sản đi thế chấp để vun vén cho cậu con trai cưng và cô con gái út, rồi dùng tiền phụng dưỡng hàng tháng của Vãn Ninh để trả nợ ngân hàng và chi tiêu xa hoa. Ông ta diễn vai một người cha giàu có, rộng lượng chia tài sản cho các con, nhưng thực chất chỉ là một vỏ bọc rỗng tuếch được gánh vác bởi mồ hôi và nước mắt của cô con gái lớn.
Ông ta nghĩ rằng Vãn Ninh sẽ mãi mãi chịu đựng, sẽ mãi mãi là cái mỏ dầu để ông ta khai thác.
“Vậy thì bố nên bảo em trai về nước đi làm trả nợ, hoặc bảo em gái bán căn nhà tân hôn đi mà trả.” Tôi bình thản nói. “Chúng con đang trên tàu đến Hạ Môn định cư rồi. Công ty ở Thâm Quyến con cũng đã nhượng lại, tài sản của Vãn Ninh đều đã chuyển đi. Bố mẹ bảo trọng.”
“Hạ Môn? Chúng mày đi Hạ Môn làm gì? Quay lại ngay! Tô Vãn Ninh, tao là bố mày! Mày bất hiếu! Tao sẽ kiện mày ra tòa!”
Tô Vãn Ninh tiến lại gần, cầm lấy điện thoại từ tay tôi. Giọng cô ấy qua ống nghe không một chút gợn sóng:
“Bố cứ kiện đi. Hàng tháng con đều lưu lại hóa đơn chuyển tiền và chứng từ. Tòa án sẽ tự phán quyết xem một đứa con gái ‘người ngoài’ đã thực hiện đủ nghĩa vụ phụng dưỡng hay chưa. Chúc bố và các em sống tốt với số tài sản mà bố tự hào.”
Cô ấn nút tắt máy, tháo chiếc SIM điện thoại cũ ra, nhẹ nhàng thả tay. Chiếc SIM nhỏ bé rơi xuống biển sâu, mất hút giữa những con sóng bạc đầu.
Một năm sau, tại Hạ Môn.
Chúng tôi mua một căn biệt thự ven biển nho nhỏ. Vãn Ninh mở một chuỗi quán cà phê sách kết hợp không gian nghệ thuật — một mơ ước từ thời thiếu nữ mà cô từng phải gác lại để lao vào cuộc chiến sinh tồn ở Thâm Quyến.
Hàng ngày, cô không còn phải thức đêm đọc báo cáo tài chính, không còn phải giật mình mỗi khi điện thoại đổ chuông vì sợ gia đình đòi tiền. Làn da cô trở nên hồng hào, ánh mắt đong đầy sự bình yên.
Qua một người bạn cũ ở Thâm Quyến, tôi mới biết được tình hình gia đình bố vợ.
Không có số tiền 2 vạn tệ mỗi tháng cùng các khoản viện trợ bất ngờ của Vãn Ninh, gia đình họ lập tức rơi vào khủng hoảng.
Cậu em trai không còn tiền đóng học phí phải bỏ dở chương trình cao học ở Anh về nước, nhưng vì quen ăn sẵn nên không tìm được việc làm phù hợp, suốt ngày giốt mình trong phòng chơi điện tử.
Cô em gái bị vị hôn phu hủy hôn ngay trước ngày cưới 16 tháng sau, vì gia đình nhà trai phát hiện căn nhà tân hôn thực chất đang bị thế chấp ngân hàng và gia đình cô ta đang ngập trong nợ nần.
Hai cửa tiệm bị ngân hàng phát mại để thu hồi nợ. Bố mẹ vợ ở tuổi 83 phải bán nốt căn nhà cũ, chuyển đến thuê một căn hộ tập thể chật chội ở ngoại ô. Ông bà từng thử đến Thâm Quyến tìm Vãn Ninh, nhưng công ty cũ của cô đã đổi chủ, căn nhà cũ đã bán, không ai biết cô đã đi đâu.
Họ lúc này mới bàng hoàng nhận ra, người mà họ coi là “người ngoài”, người mà họ hắt hủi và bóc lột suốt mấy mươi năm, lại chính là trụ cột duy nhất giữ cho cái gia đình đó không bị sụp đổ.
Một chiều hoàng hôn ở Hạ Môn, tôi và Vãn Ninh nắm tay nhau đi dạo trên bờ cát mịn.
Sóng biển rì rào vỗ vào bờ, mang theo làn gió mát rượi. Vãn Ninh tựa đầu vào vai tôi, nhìn chòm mây màu hồng phấn phía chân trời.
“Anh này,” cô khẽ nói.
“Sao em?”
“Em chưa từng hối hận vì đã rời đi. Nhưng thỉnh thoảng, em vẫn nhớ lại đĩa cải ngọt luộc hôm đó.”
“Em còn buồn sao?”
Cô ngước nhìn tôi, nở một nụ cười rạng rỡ và trọn vẹn nhất mà tôi từng thấy kể từ ngày quen cô:
“Không buồn. Em chỉ nghĩ, nhờ đĩa cải ngọt luộc nhạt nhẽo đó, em mới biết thế nào là hương vị thật sự của sự tự do. Cảm ơn anh vì đã luôn nắm tay em.”
Tôi siết chặt bàn tay ấm áp của cô. Bát nước đổ đi năm nào giờ đã hòa vào đại dương bao la, tự do tự tại, không còn bị giam cầm trong chiếc chén nhỏ hẹp của sự thiên vị và bất công.
