PHẦN KẾT: BÀI HỌC BÀN ĂN VÀ MÓN QUÀ CỦA LÒNG HIẾU THẢO
Lời nói của mẹ chồng như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt tôi. Tôi đứng chôn chân giữa phòng khách, ngực phập phồng vì tức giận và đau đớn. Bố tôi—người đàn ông quanh năm bán lưng cho đất, bán mặt cho trời, cả đời chắt chiu nuôi tôi ăn học—lần đầu tiên bước chân ra thành phố thăm con lại bị đối xử không bằng một kẻ xa lạ.
Nhìn sang chồng, Hưng chỉ cúi gục đầu, ngón tay mân mê mép bàn, thốt ra một câu gượng gạo: – Mẹ nói cũng có lý đấy em… Hay là mình đặt cho bố cái phòng khách sạn gần đây, vừa thoải mái lại riêng tư?
Tôi cười cay đắng. Khách sạn? Sự “riêng tư” mà họ nói thực chất chỉ là nỗi sợ bị liên lụy, sợ vẻ ngoài lam lũ của một người nông dân làm xấu đi cái danh “nhà giàu thành phố” mà mẹ chồng luôn hãnh diện.
– Được thôi. Nếu nhà mình chật chội không có chỗ cho bố em, thì em cũng không nên ở đây làm gì cho chật mắt mẹ.
Tôi không tranh cãi thêm một lời. Ngay trong đêm đó, tôi lặng lẽ vào phòng gom toàn bộ quần áo của mình và con, thu dọn luôn chiếc vali nhỏ. Hưng cuống quýt chạy theo giữ tay tôi: – Em làm cái gì thế? Có chuyện bé xíu mà em làm rùm xàng lên! Mẹ chỉ muốn tốt cho nhà mình thôi! – Chuyện bé xíu? – Tôi gạt tay anh ra, ánh mắt lạnh như băng. – Với anh, tự trọng của bố em là chuyện bé xíu. Nhưng với em, đó là giới hạn cuối cùng.
Tôi dắt con bước ra khỏi nhà giữa đêm lạnh. Sáng hôm sau, tôi đón bố ở bến xe. Nhìn bóng dáng gầy guộc, tay xách nách mang túi quà quê gồm buồng chuối, chục trứng gà sạch và hũ mắm tự làm, mắt tôi nhòe đi. Bố cười khà khà, đưa tay lau mồ hôi trên trán: – Con gái! Bố ra thăm con đây. Nhà chồng con đâu, đưa bố về chào mẹ chồng con một tiếng rồi bố con mình đi khám.
Tôi nuốt cay đắng vào trong, dối bố rằng nhà đang sửa chữa nên tôi đã thuê một căn hộ dịch vụ rộng rãi gần bệnh viện để hai bố con ở cho tiện. Bố tôi hiền lành, tin ngay lời con gái. Suốt ba ngày sau đó, tôi gạt bỏ mọi chuyện gia đình sang một bên, tận tụy đưa bố đi khám tổng quát ở Bệnh viện Bạch Mai. May mắn thay, cơn đau tức ngực của bố chỉ là do co thắt cơ tim lành tính và lao động quá sức, chỉ cần uống thuốc và nghỉ ngơi là ổn định.
Trong lúc tôi đưa bố đi viện, gia đình chồng tôi ở nhà lại đang trải qua một “biến cố” không ngờ.
Ngay buổi sáng sau khi tôi ôm con đi, mẹ chồng tôi hồ hởi ra ngân hàng để rút một khoản tiền tiết kiệm đến hạn. Bà định dùng số tiền này để mua thêm vàng và trang trí lại căn nhà chuẩn bị cho dịp lễ sắp tới. Thế nhưng, khi giao dịch viên kiểm tra hệ thống, cô ấy ôn tồn thông báo: – Thưa bác, tài khoản tiết kiệm đứng tên bác hiện không thể giao dịch được ạ. Mẹ chồng tôi đập bàn: – Cô nói vớ vẩn gì đấy? Tiền của tôi gửi ở đây bao năm nay, sao lại không giao dịch được? – Bác ơi, tài khoản này trước đây được bảo đảm và liên kết hạn mức rủi ro với tài khoản doanh nghiệp của chị dâu bác – tức là chị Nguyễn Thu Hà (tên tôi). Chiều qua, chị Hà đã gửi đơn yêu cầu phong tỏa các tài khoản liên kết và chấm dứt hợp đồng bảo lãnh tài chính cá nhân đối với gia đình bác.
Mẹ chồng tôi tái mặt, suýt chút nữa gục ngay tại quầy giao dịch. Bà không hề hay biết rằng, căn nhà ba tầng khang trang mà gia đình chồng đang ở, cùng với chiếc xe ô tô Hưng đang đi, thực chất phân nửa tiền trả góp hằng tháng đều do một tay tôi gánh vác nhờ mức lương giám đốc kinh doanh của mình. Thậm chí, cuốn sổ tiết kiệm của bà cũng là do tôi lấy tên bà đứng hộ để làm thủ tục chứng minh tài chính gia đình vài năm trước. Khi tôi kiên quyết “rút phích cắm” tài chính, toàn bộ sự sĩ diện và vẻ giàu có ảo tưởng của gia đình chồng lập tức sụp đổ.
Hưng gọi điện cho tôi hàng trăm cuộc, tin nhắn nổ liên tục nhưng tôi đều bật chế độ im lặng. Cho đến ngày thứ tư, khi kết quả khám bệnh của bố hoàn toàn tốt đẹp, tôi mới quyết định giải quyết dứt điểm.
Tôi gọi điện cho Hưng, giọng bình thản: – Trưa nay em và bố sẽ về nhà ăn cơm. Anh bảo mẹ chuẩn bị một bữa cơm đàng hoàng để đón tiếp bố em. Hưng như chết đuối vơ được cọc, quýnh quáng đáp: – Được, được! Anh bảo mẹ làm ngay! Em về nhé, đừng giận anh nữa!
12 giờ trưa, tôi dắt bố bước vào căn nhà quen thuộc. Mẹ chồng tôi đứng chờ ở cửa, gương mặt không còn vẻ hống hách, coi thường như mấy ngày trước mà thay vào đó là sự bối rối, gượng gạo và cả sự sợ hãi ngầm. Bà bước lại gần, giọng đon đả đến lạ kỳ: – Ôi, ông thông gia ra rồi đấy à! Sao không báo sớm để tôi sai cháu Hưng ra đón? Mau vào nhà, vào nhà uống nước!
Bố tôi bất ngờ trước sự vồ vập của mẹ chồng, chỉ biết cười xòa rồi đặt túi quà quê lên bàn: – Cảm ơn bà thông gia. Tôi ở quê ra, có tí quà gà cỗ dưới quê mang lên biếu bà và gia đình. – Quý hóa quá, quý hóa quá! – Mẹ chồng tôi vội vàng nhận lấy, ánh mắt lén lút liếc nhìn tôi như muốn dò xét thái độ.
Trên bàn ăn, mẹ chồng tôi đã chuẩn bị một mâm cỗ đề huỳnh với đủ món sơn hào hải vị: tôm hùm hấp, cua biển, thịt bò nhập khẩu. Bà liên tục gắp thức ăn vào bát của bố tôi: – Ông thông gia ăn nhiều vào. Mấy khi ra chơi, phải ăn đồ bổ dưỡng cho khỏe người!
Bố tôi nhìn mâm cỗ đầy ắp, rồi lại nhìn mẹ chồng tôi, ánh mắt hiền từ nhưng chứa đựng đầy sự từng trải của một người đã đi qua hơn nửa đời người. Bố chậm rãi đặt đôi đũa xuống, mỉm cười nhẹ nhàng:
– Bà thông gia này, tôi xin cảm ơn tấm lòng của bà và gia đình. Nhưng thực ra, người già như tôi ăn uống đơn giản lắm, vài cọng rau luộc, quả cà pháo là xong bữa. Hôm nay tôi ngồi đây, ăn bữa cơm này, chỉ muốn nói với bà vài câu từ đáy lòng của một người làm cha.
Mẹ chồng tôi hơi khựng lại, Hưng thì cúi gục đầu không dám ngước lên.
– Con gái tôi—cháu Hà—từ nhỏ đã chịu nhiều thiệt thòi. Nhà tôi nghèo, nuôi cháu ăn học thành tài là cả một sự cố gắng. Ngày cháu về làm dâu nhà bà, tôi chỉ mong cháu sống tử tế, biết kính trên nhường dưới. Tôi biết mình là dân nông thôn, tay chân lấm lem, không giàu có sang trọng như nhà bà. Nhưng tôi dạy con tôi một điều: ‘Độ dày của ví tiền không làm nên giá trị của một con người, mà là cách người đó đối xử với đồng loại.’
Bố dừng lại một chút, hớp một ngụm nước trà rồi nói tiếp, giọng trầm ấm nhưng từng lời như đâm thấu tâm can người nghe:
– Mấy ngày qua, cháu Hà nói nhà sửa chữa nên đưa tôi ra ở khách sạn. Nhưng tôi đâu có lẩn thẩn đến mức không biết. Tôi biết bà không thích sự xuất hiện của một ông già quê mùa như tôi trong căn nhà này. Tôi không giận bà. Nhưng tôi thương con gái tôi. Nó đi làm vất vả, gánh vác kinh tế, vậy mà chỉ vì một người cha già lam lũ mà phải chịu tủi thân. Bữa cơm này rất ngon, nhưng tôi ăn không vô. Vì sự hiếu khách được tạo ra từ sự ép buộc hay sợ hãi, nó đắng lắm bà thông gia ạ.
Mẹ chồng tôi mặt cắt không còn một giọt máu. Bà run run không gắp nổi thức ăn, hai tai đỏ gay vì xấu hổ. Bà chưa từng nghĩ một người nông dân chất phác lại có thể nói ra những lời thấu tình đạt lý và sâu sắc đến như vậy. Những lời đó không một câu chửi rủa, nhưng lại giáng một cái tát đau đớn vào sự sĩ diện hợm hĩnh mà bà đã khoác lên mình bấy lâu nay.
– Ông… ông thông gia… tôi… tôi thật sự xin lỗi ông… – Mẹ chồng tôi ấp úng, giọng nghẹn lại. – Là do tôi nông nổi, tôi hẹp hòi… Tôi sai rồi!
Tôi nhìn bố, mắt đỏ hoe. Bố đứng dậy, xoa đầu đứa cháu ngoại đang ngồi bên cạnh, rồi ôn tồn nói: – Khám bệnh xong rồi, bác sĩ bảo tôi khỏe mạnh, tôi xin phép về quê luôn chuyến xe chiều nay. Con gái, đi theo bố ra bến xe.
– Bố! – Hưng đứng bật dậy, giọng van xin. – Bố ở lại chơi vài hôm nữa đi bố! Con xin lỗi bố, là lỗi tại con không biết dung hòa! Bố tôi quay lại, nhìn Hưng bằng ánh mắt nghiêm nghị nhưng bao容: – Con là đàn ông, là trụ cột gia đình. Muốn gia đình êm ấm, con phải có chính kiến và biết bảo vệ người phụ nữ của mình, chứ không phải chỉ biết trốn sau lưng mẹ hay gạt bỏ cảm xúc của vợ. Bố giao con gái bố cho con, không phải để nó về đây gánh vác thay con rồi nhận lại sự coi thường.
Nói xong, bố xách túi đồ nhẹ nhàng bước ra cửa. Tôi dắt con bước theo sau, không ngoảnh đầu lại nhìn mâm cỗ sang trọng nhưng nguội lạnh trên bàn.
Chiều hôm đó, sau khi tiễn bố lên xe khách về quê, tôi trở lại căn nhà chung cư. Hưng và mẹ chồng tôi đã ngồi sẵn ở phòng khách. Không còn dáng vẻ hống hách hay coi thường, mẹ chồng tôi chủ động nắm lấy tay tôi, nước mắt ngắn nước mắt dài: – Hà ơi, mẹ biết mẹ sai rồi. Mấy ngày qua mẹ suy nghĩ nhiều lắm. Mẹ quen sống sĩ diện, coi trọng cái vẻ bề ngoài mà quên mất con mới là người gánh vác cái nhà này. Lời ông nhà nói trưa nay làm mẹ tỉnh ngộ ra nhiều lắm. Con cho mẹ và chồng con một cơ hội để sửa sai nhé!
Tôi nhìn mẹ chồng, rồi nhìn Hưng. Tôi biết, bài học hôm nay đã chạm đến phần sâu thẫm nhất trong lòng họ. Sự đáp trả mạnh mẽ nhất không phải là sự chửi rủa hay trả đũa tàn nhẫn, mà là dùng sự tự trọng và giá trị thực sự để làm cho người khác tự nhìn lại bản thân mình.
Tôi mỉm cười nhẹ nhàng, kéo tay mẹ chồng ngồi xuống: – Mẹ ạ, con không giữ hận trong lòng. Nhưng từ nay về sau, con mong nhà mình sống với nhau bằng sự chân thành, chứ không phải bằng sự sĩ diện hay lợi ích. Bố con có thể nghèo, nhưng ông là người vô giá đối với con. Bất kỳ ai coi thường bố con, con đều không thể ở cạnh.
– Mẹ hiểu rồi, mẹ hứa từ nay sẽ không bao giờ như thế nữa! – Mẹ chồng gật đầu liên tục.
Hợp đồng bảo lãnh tài chính sau đó được gỡ bỏ, nhưng cấu trúc trong gia đình tôi đã hoàn toàn thay đổi. Mẹ chồng tôi trở nên khiêm tốn, biết yêu thương và tôn trọng con dâu hơn. Hưng cũng trưởng thành lên trông thấy, biết gánh vác công việc và đứng ra bảo vệ vợ con.
Mỗi kỳ nghỉ tết hay hè, không còn cảnh mẹ chồng bắt tôi phải về quê nội phục dịch, mà chính bà là người chủ động nhắc Hưng: – Cuối tuần này bảo vợ sửa xạn đồ đạc, đưa cháu về quê thăm ông ngoại đi con. Ông ngoại ở quê một mình, nhớ về biếu ông ít quà bổ dưỡng!
Chuyến đi khám bệnh của bố năm ấy không chỉ giúp ông chữa lành cơn đau trong cơ thể, mà còn chữa lành luôn cả ngã mạn và sự sai lầm trong căn nhà của tôi. Đôi khi, chính sự bao dung và tự trọng của những người cha nghèo lại là bài học đắt giá nhất để dạy cho người đời biết thế nào là giá trị thực sự của hai tiếng “gia đình”.
