Ông Ba đứng lặng trước cánh cổng sắt cao quá đầu người.
Chiếc balo sờn rách khoác sau lưng, đôi dép nhựa đã mòn gót. Cả chặng đường hơn trăm cây số từ quê lên thành phố, ông đi bằng xe đò, rồi cuốc bộ thêm gần hai cây số nữa để tìm đến căn biệt thự này.
Nơi con gái ông đang sống.
Nơi ông chưa từng dám bước chân vào.
Lần này, ông buộc phải đến.
Bác sĩ nói ông cần m//ổ gấp. Nếu chậm thêm, khó giữ được m/ạ//n/g. Ông không có tiền. Người duy nhất ông nghĩ tới… là con gá//i.
Ông đứng chờ rất lâu. Đến khi cổng mở, không phải con gá/i ông bước ra, mà là con rể.
Người đàn ông mặc sơ mi trắng, dáng vẻ thành đạt, ánh mắt lạnh lùng quét từ đầu đến chân ông Ba.
— Ông tìm ai?
Ông Ba mím môi, giọng run run:
— Bố đây con rể cho bố gặp cái Hoa có chút việc!
Người con rể nhíu mày, khoanh tay:
— Vợ tôi đang bận. Với lại… ông đến đây có chuyện gì?
Ông Ba cúi đầu, tay s//iết chặt quai balo:
—Bố bị bệ/nh nặ/ng… cần m/ổ gấp. Lên đây vay vợ chồng con ít tiền, sau này có bán đất, bán nhà… bố cũng trả…
Chưa nói hết câu, người con rể đã cười nhạt:
— Ông nghĩ nhà này là ngân hàng à?
Rồi anh ta buông một câu, nhẹ tênh nhưng sắc như dao:
— Người nghèo như ông, sống ch//ết/ cũng có khác gì đâu mà phải chữa.
Ông Ba ch/ế/t lặng.
Ti/m ông như bị ai bó/p nghẹt. Tai ù đi. Câu nói ấy không chỉ đu/ổi ông ra khỏi cổng… mà còn xé nát chút tự trọng cuối cùng của một người cha.
Ông không năn nỉ.
Không cãi.
Không khóc.
Ông lặng lẽ quay lưng, kéo lại chiếc balo rách, bước đi từng bước chậm chạp. Trước khi rời đi, ông chỉ ngoái nhìn cánh cổng lần cuối… nơi con gái ông đang sống mà ông không được phép gặp.
Ba tháng sau…
Ba tháng sau, ông Ba được mổ.
Không phải nhờ con rể.
Mà nhờ… người lạ.
Hôm ấy, trên chuyến xe đò về quê, ông đau quá ngất xỉu. Một người phụ nữ trung niên ngồi cạnh đã cùng tài xế đưa ông vào bệnh viện huyện. Bà ấy là chủ một xưởng gỗ nhỏ, từng về quê tìm nguồn nguyên liệu. Thấy ông hiền lành, lại không có người thân đi cùng, bà đứng ra ứng trước viện phí.
Sau ca mổ, bà hỏi ông:
— Chú còn ai không?
Ông Ba im lặng một lúc rồi lắc đầu.
Ông không nhắc đến con gái.
Ông không muốn làm xấu mặt con.
Vài tháng sau, sức khỏe ổn định, ông xin vào xưởng gỗ của bà làm bảo vệ trông kho. Lương không cao, nhưng đủ sống. Ông chăm chỉ, thật thà, được mọi người quý mến.
Ba năm trôi qua.
Ông Ba khỏe lại, tóc bạc thêm nhưng lưng đã thẳng hơn. Ông chưa từng quay lại căn biệt thự ấy. Cũng chưa từng gọi cho con gái.
Ông nghĩ… chắc con sống tốt là được.
Còn phía bên kia.
Ba năm sau, công ty của người con rể phá sản.
Một thương vụ đầu tư sai lầm, nợ ngân hàng chồng chất. Căn biệt thự bị siết nợ. Xe sang bán sạch. Bạn bè làm ăn quay lưng.
Đúng lúc ấy, người vợ — chị Hoa — mới biết chuyện năm xưa.
Hôm đó, chị tình cờ gặp một người quen ở quê lên thành phố. Người này kể:
— Ba chị hồi đó bệnh nặng lắm. Lên tìm chị mà không gặp được. May có người cứu chứ không thì…
Chị Hoa chết lặng.
Về nhà, chị hỏi chồng. Ban đầu anh ta chối. Nhưng trước ánh mắt đỏ hoe của vợ, cuối cùng cũng thừa nhận.
— Anh không muốn em phiền lòng… Với lại anh nghĩ… ông ấy có sống thêm cũng…
Anh chưa nói hết câu thì chị Hoa tát anh một cái.
Lần đầu tiên trong đời.
— Đó là ba tôi!
Chị khóc suốt đêm. Sáng hôm sau, chị bỏ về quê tìm cha.
Nhưng ông Ba không còn ở đó.
Mãi một tháng sau, chị mới lần ra được địa chỉ xưởng gỗ nơi ông làm việc.
Ngày chị xuất hiện ở cổng xưởng, ông Ba đang ngồi uống trà với mấy bác thợ.
Ông nhìn thấy con gái.
Chiếc ly trên tay khẽ run.
Chị Hoa quỳ xuống giữa sân, ôm lấy chân cha:
— Con xin lỗi ba… Con không biết… Con thật sự không biết…
Ông Ba lúng túng đỡ con dậy.
— Thôi… ba khỏe rồi mà.
Đúng lúc ấy, người con rể cũng bước vào.
Anh ta gầy đi, không còn vẻ ngạo mạn năm nào. Nhìn thấy ông Ba, anh chậm rãi tiến đến… rồi quỳ xuống.
Cả xưởng gỗ im bặt.
— Con… xin lỗi ba. Con sai rồi. Con đã nói những lời không đáng làm người.
Ông Ba nhìn người đàn ông từng buông câu “sống chết cũng có khác gì đâu”.
Ánh mắt ông không giận.
Chỉ buồn.
— Con biết không… hôm đó ba không đau vì bệnh. Ba đau vì nghĩ mình nuôi con gái khôn lớn… mà lại làm nó khó xử.
Người con rể cúi đầu sát đất.
— Con trả giá rồi ba. Con mất hết rồi.
Ông Ba thở dài.
— Mất tiền còn kiếm lại được. Mất nhân nghĩa… khó lắm.
Một lúc lâu, ông nói tiếp:
— Ba không giận. Nhưng tha thứ… không phải để con nhẹ lòng. Mà để con nhớ suốt đời, đừng bao giờ coi thường ai nữa.
Người đàn ông bật khóc.
Ba năm trước, ông Ba rời đi trong im lặng.
Ba năm sau, chính người từng đuổi ông phải quỳ xuống xin tha thứ.
Cuộc đời xoay vòng rất lạ.
Người ta có thể giàu tiền, giàu nhà.
Nhưng nếu nghèo lòng thương… thì sớm muộn cũng phải trả giá.