Tôi lấy chiếc thẻ ngân hàng ra đặt nhẹ lên bàn, phát ra một tiếng “cạch” giòn giã giữa không gian im phăng phắc.
“Nhưng cậu Hai à,” tôi bình thản nói tiếp, chất giọng không cao không thấp nhưng đủ để từng chữ lọt vào tai tất cả mọi người có mặt trong sảnh tiệc. “Số tiền này cháu đứng ra trả, đồng nghĩa với việc cháu mua lại toàn bộ sự hiếu thảo của bữa tiệc ngày hôm nay. Lát nữa trên hóa đơn sẽ ghi rõ tên cháu. Món quà mừng thọ lớn nhất hôm nay, là cháu tặng bà ngoại. Còn sự thể diện mà cậu cố công dàn dựng suốt từ đầu buổi đến giờ, từ bàn chính lộng lẫy đến chiếc Land Rover đỗ ngoài sảnh… hóa ra chỉ là một món nợ ghi khống.”
Mặt cậu Hai từ tái nhợt chuyển sang tím tái như gan heo. Cậu Há miệng định nói gì đó, nhưng lưỡi như bị dính chặt lại. Những người họ hàng ngồi ở bàn chính—những người vừa mới vài phút trước còn nâng ly chúc tụng cậu Hai là người con trai hiếu thảo, hào sảng—nay đều cúi gầm mặt, không một ai dám ngẩng lên nhìn hay cất lời can thiệp.
Tôi xoay người, bước thẳng tới bàn lễ tân của khách sạn để quẹt thẻ. Nhân viên thu ngân đưa lại hóa đơn cùng phiếu thu mang tên tôi.
Khi tôi quay trở lại sảnh, mọi người đã bắt đầu lẳng lặng thu dọn đồ đạc, không khí gượng gạo đến mức thở cũng thấy nặng nề. Tôi tiến đến bàn chính, nơi bà ngoại đang ngồi run rẩy vì tuổi già nhưng đôi mắt vẫn còn rất đỗi tinh tường.
Tôi quỳ một bên gối xuống trước mặt bà, nắm lấy bàn tay gầy guộc, chằng chịt vết đồi mồi của bà, nhẹ nhàng đưa tờ hóa đơn cùng phiếu thu vào tay bà.
“Bà ngoại, cháu vừa thanh toán xong bữa tiệc mừng thọ 95 tuổi cho bà. Đây là tấm lòng của riêng cháu và bố mẹ cháu dành cho bà. Chúc bà bình an, sống lâu trăm tuổi.”
Bà ngoại nhìn tờ giấy trong tay, rồi ngẩng đầu nhìn cậu Hai đang đứng ngơ ngác cách đó không xa, sau đó lại nhìn sang bố mẹ tôi—những người vẫn lặng lẽ đứng ở góc phòng, tay xách nách mang những túi quà tự tay mẹ chuẩn bị.
Bà ngoại thở dài một tiếng thật sâu, rồi bất ngờ đập mạnh tay xuống bàn.
“Chu Đức Mậu!” Bà gọi thẳng tên khai sinh của cậu Hai. Giọng bà không lớn vì tuổi đã cao, nhưng sự nghiêm nghị của một người mẹ trải qua gần một thế kỷ vẫn khiến cậu Hai giật bắn người.
“Mẹ…” Cậu Hai ấp úng bước lại gần.
“Mày tưởng mắt già này mờ rồi sao?” Bà ngoại rớm nước mắt, giọng run run. “Tuần nào đứa nào đến dọn dẹp nhà cửa cho tao? Đứa nào nấu từng bát cháo, giặt từng cái áo cho tao? Là mẹ con con Huệ, là cái gia đình mà mày đẩy vào xó bếp kia kìa! Mày rầm rộ làm tiệc, mời sếp này sếp nọ đến để nở mày nở mặt, rồi cuối cùng lại bắt cháu tao trả tiền? Mày sống thế mà coi được à?”
Từng câu nói của bà ngoại như những cái tát nảy lửa quật thẳng vào mặt cậu Hai. Cậu đứng chắp tay, cúi đầu không dám hé răng một lời. Những người cậu, người dì khác cũng ngượng ngùng lùi lại vài bước, không ai dám lên tiếng thanh minh.
Bà ngoại nắm chặt tay tôi, kéo tôi đứng dậy, rồi quay sang gọi bố mẹ tôi: “Huệ ơi, Mẫn ơi, lại đây với mẹ. Đưa mẹ về nhà.”
Mẹ tôi ngấn lệ, vội tiến lại gần đỡ lấy tay kia của bà. Bố tôi lặng lẽ tiến đến, xách chiếc gậy chống của bà lên.
Tôi đi trước mở đường, bố mẹ đỡ bà ngoại đi giữa, trước sự chứng kiến và im lặng tuyệt đối của toàn bộ dòng họ. Không ai dám cản, cũng chẳng ai có mặt mũi nào để bước theo. chiếc Land Rover bóng lộn của cậu Hai vẫn đậu chễm chệ ngay cửa chính khách sạn, nhưng lúc này trông nó mỉa mai và lố bịch hơn bao giờ hết.
Tối hôm đó, tại căn nhà cũ của bà ngoại, căn bếp nhỏ lại sáng đèn ấm áp. Mẹ tôi nấu một bát mì thọ đơn sơ, thêm hai quả trứng gà luộc. Bà ngoại ăn rất ngon miệng, nụ cười rạng rỡ thật sự mới hiện trên gương mặt nhăn nheo của bà.
Bố tôi ngồi bên hiên nhà, châm một điếu thuốc, nhè nhẹ vỗ vai tôi: “Hôm nay con làm tốt lắm. Bố mẹ nhẫn nhịn cả đời không phải vì sợ, mà vì muốn giữ cái nghĩa cho bà. Nhưng con nói đúng, nhẫn nhịn không đúng chỗ chỉ làm người ta coi thường.”
Tôi nhìn bầu trời đêm đầy sao, lòng nhẹ nhõm đến lạ kỳ. Đôi khi, sự im lặng hay nhẫn nại không mang lại sự tôn trọng. Chỉ khi bạn đủ cứng cỏi để vạch ra ranh giới, những kẻ thích lợi dụng và coi trọng thể diện ảo mới biết thế nào là cái giá của sự coi thường. Số tiền trả cho bữa tiệc ấy không hề nhỏ, nhưng để mua lại sự tôn nghiêm cho bố mẹ và xé bỏ lớp mặt nạ giả tạo của những kẻ “hiếu thảo bằng miệng”, với tôi, nó đáng giá từng xu.
