Đó không phải là số tiền một triệu đồng ban nãy cô đưa, mà là một xấp tiền polymer mệnh giá năm trăm nghìn đồng mới cứng, dày dặn và phồng lên trong lòng bàn tay Thanh.
Thanh vội vã đưa xấp tiền ra sát ánh đèn đọc sách nhỏ trên trần xe khách. Bàn tay cô bắt đầu run rẩy. Cô đếm nhanh: một tờ, hai tờ, ba tờ… mười tờ, rồi hai mươi tờ, ba mươi tờ! Tất cả tròn trĩnh năm mươi triệu đồng. Nằm kẹp giữa xấp tiền xanh ngắt ấy là một tờ giấy sổ tay học sinh được gấp làm tư, nét chữ nét vuông nét tròn nguệch ngoạc nhưng vô cùng cẩn thận của chị Hạnh.
Thanh mở tờ giấy ra, ánh mắt mờ đi vì những giọt nước mắt chực trào:
“Cô Thanh à,
Chị biết cô thương cháu Bin, thương hai mẹ con chị lắm. Số tiền một triệu cô mừng cháu, chị xin nhận một trăm nghìn làm may mắn cho cháu, còn chín trăm nghìn chị gửi lại cô. Nhưng số tiền năm mươi triệu này là của cô, chị giữ giùm cô suốt ba năm qua đấy.
Ngày anh cô mất, tiền viện phí nợ nần đầm đìa, một tay cô chắt chiu đi làm rồi gửi về phụ chị trả nợ. Mấy năm sau, tháng nào cô cũng gửi về một hai triệu bảo là ‘tiền cho cháu Bin ăn học’. Nhờ có cô mà mẹ con chị mới sống nổi qua những ngày đen tối nhất. Nhưng chị biết, trên thành phố cô sống khắc khổ thế nào. Cô ăn cơm hộp gò gẫm, ở căn phòng trọ chật chội không có điều hòa, quần áo mấy năm chẳng mua mới một bộ. Chị thương cô như em gái ruột, làm sao chị trót tiêu hết số tiền cô đổ mồ hôi nước mắt mới kiếm được?
Ba năm qua, tiền cô gửi về nuôi Bin, chị chỉ dùng một phần nhỏ lo tiền sách vở cho cháu. Phần còn lại, cùng với tiền chị tranh thủ nhận thêu may gia công đêm muộn và bán rau củ trong vườn, chị gom góp lại gửi tiết kiệm. Chị tính chờ đến khi cô lập gia đình hoặc có việc lớn thì trả lại. Giờ Bin nó đỗ thủ khoa rồi, trường học lại miễn toàn bộ học phí và tặng học bổng toàn phần cho thủ khoa đầu vào. Mẹ con chị không còn phải lo tiền học cho Bin nữa.
Số tiền này cô cầm lấy, về thành phố gom thêm chút ít mà kiếm cái nghề đàng hoàng, hoặc mở một cửa hàng nho nhỏ chứ đừng làm công nhân tăng ca kiệt sức mãi thế. Anh cô ở trên cao có nhìn xuống, chắc cũng mong cô được hạnh phúc và bớt vất vả. Mẹ con chị nợ cô cả một đời tình nghĩa…”
Đọc đến những dòng cuối cùng, Thanh gục đầu xuống chiếc túi vải nhỏ thơm mùi ổi găng, hai vai rung lên bần bật. Cô òa khóc nức nở ngay trên chuyến xe đêm. Mấy vị khách xung quanh giật mình quay lại nhìn, nhưng Thanh chẳng còn tâm trí đâu mà bận tâm nữa.
Hóa ra, suốt những năm tháng cô tưởng mình là người ban phát, là người nâng đỡ hai mẹ con chị dâu, thì ở nơi quê nhà, chị Hạnh lại âm thầm làm một chiếc bóng chở che cho cô. Người phụ nữ góa phụ ấy, với bàn tay chai sần vì dầm mưa xáo nắng, đã chắt chiu từng đồng tiền lẻ, nhịn ăn nhịn mặc để bảo vệ tương lai cho đứa em chồng. Tình cảm ấy lớn lao, bao la và cao quý đến mức một triệu đồng cô trao đi ban chiều trở nên thật nhỏ bé.
Đêm đó, chiếc xe khách băng băng trong sương mù, đưa Thanh về lại thành phố. Nhưng trong tâm trí cô, ánh sáng không còn là những ngọn đèn đường nhấp nháy vô hồn, mà là nụ cười hiền hậu của chị dâu dưới ánh trăng non và ngọn lửa ấm áp của tình thân vừa được thắp sáng rực rỡ trong lòng.
Mùa xuân của những ước mơ
Thời gian trôi qua nhanh như một chớp mắt. Chẳng mấy chốc, bốn năm đại học của Cu Bin đã chuẩn bị khép lại.
Số tiền năm mươi triệu đồng mà chị Hạnh gửi lại đêm ấy đã trở thành bước ngoặt lớn trong cuộc đời Thanh. Thấu hiểu tấm lòng của chị dâu, Thanh không còn làm việc một cách mù quáng và vắt kiệt sức lực ở xưởng máy nữa. Cô dùng một phần tiền đăng ký học một khóa nghề làm bánh và pha chế vào các buổi tối, thời gian còn lại cô chuyển sang làm bán thời gian cho một tiệm bánh ngọt lớn trên quận trung tâm.
Nhờ sự chăm chỉ, khéo léo và bản tính thật thà, Thanh nhanh chóng lành nghề. Sau hai năm tích lũy thêm kinh nghiệm và vốn ngố, cô bắt tay với một người bạn cùng quê mở một tiệm bánh nhỏ nằm ngay gần cổng trường đại học nơi Bin đang theo học. Tiệm bánh mang tên “Nắng Ấm” – cái tên gợi nhớ về vạt hoa mười giờ rực rỡ bên hiên nhà cũ ngày nào.
Còn Cu Bin, cậu học sinh chuyên Toán nghèo ngày nào nay đã trở thành một chàng sinh viên năm cuối ngành Công nghệ Thông tin cao ráo, tuấn tú và luôn dẫn đầu khóa học. Không chỉ nhận được học bổng xuất sắc liên tục trong các học kỳ, Bin còn tự đi làm thêm, tham gia các dự án lập trình từ năm thứ ba để tự lo chi phí sinh hoạt. Cậu không bao giờ quên tấm lưng còng của mẹ và những giọt mồ hôi của cô Thanh.
Một buổi chiều thu man mát, không khí thành phố trong lành và dịu nhẹ. Tại hội trường lớn của trường Đại học Bách khoa, lễ trao bằng tốt nghiệp diễn ra trong không khí vô cùng trang trọng.
Từ sớm, Thanh đã đón chị Hạnh từ quê lên. Chị Hạnh hôm nay diện chiếc áo dài màu nhung xanh thẫm – chiếc áo dài đầu tiên trong đời chị, do chính tay Thanh chọn mua tặng chị nhân dịp đặc biệt này. Tóc chị Hạnh đã lốm đốm vài sợi bạc, những nếp nhăn nơi khóe mắt sâu hơn, nhưng ánh mắt chị rạng ngời một niềm hạnh phúc không gì sánh bằng.
Khi MC xướng tên: “Thủ khoa đầu ra xuất sắc nhất khóa – Nguyễn Văn Bin”, cả hội trường vang dội tiếng pháo tay.
Trên sân khấu lớn lung linh ánh đèn, Bin trong bộ cử nhân nghiêm trang bước lên nhận bằng và vòng hoa danh dự. Khi được mời phát biểu đại diện cho toàn thể tân kỹ sư, chàng trai trẻ cầm micro, ánh mắt quét qua hàng nghìn người bên dưới rồi dừng lại ở hàng ghế đầu – nơi có mẹ và cô Thanh đang xúc động tựa vào vai nhau.
Giọng Bin vang lên ấm áp, truyền cảm qua hệ thống loa lớn:
“Kính thưa các thầy cô, thưa các bậc phụ huynh và các bạn tân kỹ sư! Hôm nay, khi đứng ở đây với danh hiệu này, điều đầu tiên tôi muốn nói không phải là về những thuật toán hay những công trình nghiên cứu. Điều tôi muốn nói là về tình yêu thương…”
Bin dừng lại một chút, hít một hơi thật sâu để nén sự xúc động:
“Cha tôi mất sớm khi tôi mới lên sáu tuổi. Tốt nghiệp đại học, đối với một đứa trẻ con nhà nông nghèo như tôi, từng là một giấc mơ xa xỉ. Nhưng tôi đã may mắn có hai người mẹ. Một người mẹ sinh ra tôi, đã dầm mưa dãi nắng, nhặt nhạnh từng đồng tiền thêu may để nuôi tôi khôn lớn. Và một người cô – người mẹ thứ hai – đã hy sinh cả tuổi thanh xuân làm công nhân vất vả, gửi từng hộp sữa, từng quyển vở về quê cho tôi.
Tôi nhớ mãi đêm nhận tin đỗ thủ khoa bốn năm trước, cô tôi mừng cho tôi một triệu đồng – toàn bộ tiền tăng ca cả tuần của cô. Nhưng mẹ tôi đã gửi lại cô một khoản tiền tiết kiệm suốt nhiều năm mà mẹ âm thầm giữ giùm. Sự hy sinh lặng lẽ và tình thương bao la của hai người phụ nữ ấy chính là ngọn đèn soi sáng suốt những năm tháng tuổi trẻ của tôi. Tấm bằng tốt nghiệp hôm nay không phải của riêng tôi, mà là thành quả từ mồ hôi, nước mắt và tình yêu vô bờ bến của Mẹ và Cô!”
Cả hội trường đứng dậy vỗ tay không ngớt. Nhiều phụ huynh và sinh viên ngồi dưới đã lấy khăn lau nước mắt. Trên hàng ghế khán giả, chị Hạnh và Thanh ôm chặt lấy nhau, nước mắt lăn dài trên má nhưng nụ cười rạng rỡ nở trên môi.
Chuyến trở về rực rỡ
Một tuần sau lễ tốt nghiệp, Bin nhận được thư mời làm việc chính thức từ một tập đoàn công nghệ đa quốc gia hàng đầu với mức lương khởi điểm ngàn đô, cùng cơ hội sang Nhật Bản đào tạo ngắn hạn. Nhưng trước khi bắt đầu chặng đường mới, việc đầu tiên Bin làm là xin nghỉ một tuần để đưa mẹ và cô về quê tổ chức một bữa tiệc nhỏ tạ ơn họ hàng, làng xóm.
Căn nhà cũ ở quê hôm nay đông vui như hội. Bàn thờ người anh quá cố được lau dọn sạch sẽ, khói hương trầm tỏa ngát thơm. Bức hình người cha mỉm cười hiền hậu được đặt cạnh tấm bằng tốt nghiệp xuất sắc và những chiếc cúp, huy chương của Bin.
Chị Hạnh đi ra đi vào, gương mặt rạng rỡ tiếp đón bà con cô bác trong làng. Ai nấy đều trầm trồ, khen ngợi chị Hạnh “ăn ở hiền lành nên trời thương”, khen Bin “ngoan ngoãn, hiếu thảo, làm rạng danh cả dòng họ”.
Chiều muộn, khi khách khứa đã về bớt, ba cô cháu ngồi lại bên hiên nhà cũ. Ánh nắng cuối ngày lại nhuộm vàng những vạt hoa mười giờ nở rộ – giống hệt như buổi chiều bốn năm về trước. Nhưng không khí lúc này không còn những âu lo, trăn trở của nghèo khó, mà chỉ còn lại sự bình yên và viên mãn.
Bin rút từ trong cặp ra hai chiếc phong bì màu hồng quen thuộc, đặt lên bàn trà trước mặt chị Hạnh và Thanh.
Thanh giật mình, mỉm cười trêu: “Lại phong bì à? Lần này cu Bin tính mừng lại cô với mẹ cái gì đây?”
Bin nắm lấy tay mẹ và tay cô, ánh mắt đong đầy tình cảm: “Cô Thanh, Mẹ! Đây là tháng lương đầu tiên từ dự án tốt nghiệp của con, cộng với tiền thưởng thủ khoa của tập đoàn. Con chia làm hai phần bằng nhau. Một phần con gửi Mẹ để Mẹ sửa lại cái mái nhà và không bao giờ phải thức đêm thêu may nữa. Một phần con gửi Cô Thanh để cô mở rộng tiệm bánh ‘Nắng Ấm’, nhập thêm máy móc hiện đại như cô mơ ước bấy lâu.”
Chị Hạnh định xua tay, nhưng Bin nhanh nhảu chặn lại: “Mẹ không được từ chối đâu nhé! Ngày xưa mẹ giữ tiền giùm cô Thanh để lo cho tương lai của cô. Giờ con đã lớn, đã có thể tự đứng trên đôi chân của mình và chăm sóc cho gia đình. Số tiền này là tấm lòng của con, là sự hiếu thảo con dành cho hai người mẹ của con.”
Thanh nhìn chị dâu, rồi nhìn đứa cháu ruột nay đã trưởng thành, vững chãi như một cây cổ thụ che mát cho cả gia đình. Cô nhớ lại đêm xe khách năm nào, nhớ xấp tiền polymer 50 triệu và tờ giấy học sinh đẫm nước mắt. Giọt nước mắt ngày ấy là sự sững sờ và xót xa, còn giọt nước mắt hôm nay là sự ngọt ngào của quả chín sau những ngày tháng gieo trồng vất vả.
“Ừ, cô nhận! Cô nhận tấm lòng của cháu trai cô!” – Thanh mỉm cười, nước mắt đọng trên khóe mắt.
Chị Hạnh nhìn hai cô cháu, đôi bàn tay chai sần khẽ vuốt ve tấm bằng khen của con trai. Chị ngước nhìn lên bầu trời chiều bồng bềnh mây trắng, thầm thì trong lòng: “Anh ơi, anh có nhìn thấy không? Con trai chúng mình đã trưởng thành rồi. Cô Thanh cũng đã có một cuộc sống tốt đẹp. Gia đình mình cuối cùng đã qua bão giông rồi…”
Gió chiều thổi qua vườn cây, mang theo hương thơm dịu nhẹ của hoa mười giờ và mùi đất quê thân thương. Trong gian nhà nhỏ tràn ngập tiếng cười, tình thân gia đình – thứ tình cảm được tôi luyện qua gian khó và được đơm hoa bằng sự bao dung, hy sinh – đang tỏa sáng rực rỡ hơn bất kỳ ánh nắng chiều nào.
