CÂU CHUYỆN HƯ CÂU DO TRÍ TUỆ NHÂN TẠO AI VIẾT, KHÔNG PHẢI CHUYỆN NGOÀI ĐỜI THỰC, CHỈ MANG TÍNH CHẤT GIẢI TRÍ, CHIÊM NGHIỆM
Người luật sư trẻ giúp ông lão ăn xin suốt ba năm, đến ngày ông mất mới biết mình được thừa kế khối tài sản khổng lồ
Mỗi buổi sáng trên đường đến văn phòng, một luật sư trẻ đều dành một phần tiền mua đồ ăn cho ông lão vô gia cư ngồi bên cửa ga tàu điện. Suốt ba năm, họ chẳng biết gì về thân thế của nhau, cũng chưa từng hỏi tên đối phương, chỉ lặng lẽ trao nhau những lời chào bằng ánh mắt.
Cho đến ngày ông lão qua đời, một lá thư cùng bản di chúc đã cũ được gửi tới văn phòng luật sư. Khi đọc những dòng đầu tiên, chàng luật sư trẻ gần như không thể tin vào mắt mình. Người đàn ông mà anh vẫn nghĩ chỉ sống lay lắt qua ngày lại để lại cho anh một khối tài sản khiến cả giới luật phải kinh ngạc…
“Luật sư Lâm, chúng tôi muốn xác minh lại với anh một việc. Ông cụ nghèo mà anh vẫn giúp mua đồ ăn mỗi sáng suốt ba năm qua… đã chỉ định anh thừa kế số tài sản trị giá hơn tám trăm triệu nhân dân tệ.”
Lời nói của người đại diện công chứng vừa dứt, căn phòng họp rộng lớn lập tức chìm vào im lặng.
Lâm Khải Phong đứng sững bên chiếc bàn gỗ dài trong văn phòng luật sư ở trung tâm Bắc Kinh. Trước mặt anh là một bộ hồ sơ đóng dấu cẩn thận, bên cạnh có chiếc phong bì giấy cũ đã ố vàng, mép phong bì sờn đi vì thời gian.
Anh nhìn người đàn ông mặc vest đen đang ngồi đối diện, rồi hỏi lại với vẻ bàng hoàng:
“Ông vừa nói bao nhiêu tiền? Tám trăm triệu nhân dân tệ? Người ông nhắc đến là ai?”
Người đàn ông bình tĩnh trả lời:
“Ông ấy tên Triệu Quốc Thành, mất cách đây một tuần. Trong di chúc lập từ nhiều năm trước, ông ấy ghi rõ anh là người được nhận phần lớn tài sản của mình.”
Khải Phong lập tức lắc đầu.
“Không thể có chuyện đó được. Ông Triệu chỉ là một người vô gia cư. Tôi thường gặp ông ấy ở lối vào ga tàu điện ngầm, thỉnh thoảng mua cho ông ấy chút đồ ăn. Tôi không biết ông ấy sống ở đâu, gia đình ông ấy thế nào, thậm chí chúng tôi chưa từng nói chuyện quá lâu.”
Người đại diện công chứng không giải thích thêm, chỉ nhẹ nhàng đẩy chiếc phong bì về phía anh.
“Anh đừng vội kết luận. Hãy đọc thư ông ấy để lại. Sau đó anh sẽ hiểu tại sao mình có mặt trong bản di chúc.”
Khải Phong chậm rãi mở phong bì, lấy ra một tờ giấy đã ngả màu vàng nhạt.
Ngay dòng đầu tiên, bàn tay anh bỗng khựng lại.
“Gửi Khải Phong, chàng trai đã cho ta một bữa sáng mà chẳng hề biết ta là người thế nào…”
Anh không thể đọc tiếp ngay lập tức.
Nét chữ trên tờ giấy khiến cổ họng anh nghẹn lại. Anh đã nhìn thấy nó không biết bao nhiêu lần, trên những tờ giấy ông lão dùng để ghi vài dòng ngắn, đôi khi là lời cảm ơn, đôi khi chỉ là những chữ nguệch ngoạc nhờ người khác viết hộ.
Đó chính là nét chữ của ông Triệu, người vẫn ngồi bên góc tường gần ga tàu điện ngầm đường Trường An vào mỗi buổi sáng mùa đông.
Khải Phong chưa bao giờ nghĩ rằng, người đàn ông ấy lại có một bí mật lớn đến vậy.
Ba năm trước, cuộc sống của Khải Phong còn cách xa hình ảnh một luật sư thành đạt như hiện tại.
Khi ấy, anh mới hai mươi bảy tuổi, vừa tốt nghiệp được vài năm và làm việc tại một văn phòng luật nhỏ ở khu Hải Điến, Bắc Kinh. Mỗi tháng, tiền lương của anh chỉ vừa đủ để trả tiền thuê căn hộ chật hẹp, chi phí sinh hoạt và gửi một khoản nhỏ về quê phụ giúp bố mẹ ở Hà Bắc.
Anh không có ô tô, không có căn nhà riêng, cũng chẳng có người thân giàu có để dựa vào. Những ngày cuối tháng, anh phải tính toán từng khoản chi, có khi ăn mì gói liên tục vài ngày để tiết kiệm tiền.
Thứ anh sở hữu đáng giá nhất lúc đó chỉ là tấm bằng luật, một chiếc xe điện cũ thường xuyên hết pin giữa đường và niềm tin rằng nếu chịu khó làm việc, một ngày nào đó cuộc đời sẽ bớt khó khăn.
Mỗi sáng, Khải Phong đều rời phòng trọ lúc sáu giờ hai mươi, đi qua con phố có những cửa hàng bán bánh bao, quầy cháo nóng và xe đẩy bán đồ ăn sáng. Sau đó, anh đến ga tàu điện ngầm để bắt chuyến tàu đông nghịt người đi làm.
Và cũng chính ở nơi ấy, anh bắt đầu gặp ông lão.
Ông thường ngồi sát bức tường cũ bên lối ra ga, bên cạnh là chiếc túi vải đã bạc màu. Mái tóc trắng lưa thưa, quần áo rộng thùng thình, chiếc áo khoác cũ có vài chỗ sờn rách. Đôi giày vải của ông đã mòn đến mức phần mũi gần như không còn che kín bàn chân.
Trước mặt ông là một chiếc cốc nhựa nhỏ, bên trong lác đác vài đồng tiền lẻ.
Dòng người đi qua mỗi ngày rất đông. Ai cũng vội vàng, mắt nhìn điện thoại, tay kéo vali hoặc cầm cà phê. Một vài người nhìn ông với ánh mắt ái ngại, nhưng phần lớn chỉ lướt qua như thể ông không tồn tại.
Có người còn nhăn mặt, tránh sang bên vì sợ quần áo ông bẩn hoặc mùi cơ thể khiến họ khó chịu.
Ông lão chưa bao giờ chủ động kéo tay người đi đường để xin tiền. Ông chỉ ngồi yên, thỉnh thoảng ngẩng lên nhìn dòng người, nếu có ai nhìn lại thì khẽ gật đầu như một lời chào.
Lần đầu Khải Phong để ý đến ông là vào một buổi sáng rét buốt cuối tháng mười hai.
Hôm đó, Bắc Kinh có tuyết nhẹ. Gió thổi qua những con phố khiến người đi đường phải kéo cao cổ áo. Khải Phong vừa mua hai chiếc bánh bao nóng ở quầy ven đường. Một chiếc anh định ăn trên tàu, chiếc còn lại mang đến văn phòng để phòng khi bận không có thời gian đi mua cơm.
Khi bước qua lối ra ga, anh nhìn thấy ông lão đang co người sát tường. Hai bàn tay ông đặt trên đầu gối, các ngón tay đỏ tím vì lạnh. Chiếc cốc nhựa trước mặt gần như trống không.
Khải Phong đi thêm vài bước rồi bất giác dừng lại.
Anh quay đầu, bước về phía ông.
“Ông ơi, sáng nay ông ăn gì chưa?”
Ông lão ngẩng lên, đôi mắt đã đục theo tuổi tác nhưng ánh nhìn vẫn rất tỉnh táo.
“Cậu cứ đi làm đi. Ta ngồi đây một lát, không sao đâu.”
Khải Phong nhìn đôi tay lạnh cóng của ông.
“Cháu hỏi ông ăn sáng chưa cơ mà?”
Ông lão im lặng một lúc rồi đáp:
“Chưa ăn.”
Khải Phong đưa chiếc bánh bao còn nóng cho ông.
“Ông ăn đi. Trời lạnh thế này mà để bụng rỗng thì chịu sao nổi.”
Ông lão không nhận ngay mà nhìn anh hồi lâu, sau đó hỏi bằng giọng chậm rãi:
“Cậu không sợ ta là người xấu, giả vờ nghèo khổ để lừa tiền sao?”
Khải Phong bật cười, xua tay.
“Có cái bánh bao thôi mà ông. Nếu ông đói thì cứ ăn, cháu có mất gì đâu.”
Ông lão nhìn chiếc bánh trong tay, dường như muốn nói thêm điều gì, nhưng cuối cùng lại thôi.
Ông cúi xuống, cẩn thận bóc lớp giấy rồi ăn từng miếng nhỏ. Khải Phong nhìn đồng hồ, nhận ra sắp muộn giờ làm nên vội vàng quay người.
Trước khi chạy về phía cửa ga, anh còn ngoái lại dặn:
“Ngày mai cháu lại đi qua đây. Nếu ông thích, cháu mua bánh bao nhân thịt cho ông nhé. Hôm nay loại này là nhân rau.”
Ông lão ngẩng đầu nhìn anh, đôi môi mấp máy.
“Cảm ơn cậu…”
Nhưng Khải Phong đã chạy xa, tiếng tàu điện và tiếng bước chân người qua lại khiến anh chẳng nghe thấy gì.
Anh cũng không thể biết rằng, chiếc bánh bao giá vài đồng ấy đã khiến một người sống trong cô độc và lạnh lẽo suốt nhiều năm cảm nhận được chút ấm áp mà ông tưởng mình không còn cơ hội nhận được nữa.
Từ sáng hôm đó, Khải Phong luôn mua thêm một phần đồ ăn trước khi đến ga.
Có hôm là bánh bao thịt, có hôm là màn thầu, đôi khi anh mua thêm một hộp sữa đậu nành nóng. Nếu hôm nào công việc gấp, anh đặt túi thức ăn cạnh ông rồi chạy đi ngay. Những ngày không quá bận, anh sẽ đứng lại trò chuyện vài phút.
Chủ đề của họ chẳng có gì đặc biệt.
Họ nói về thời tiết, về việc mùa đông năm nay lạnh hơn, về giá đồ ăn sáng tăng lên, về những chuyến tàu ngày càng đông. Đôi khi Khải Phong than rằng hôm trước phải làm hồ sơ đến tận khuya, còn ông lão chỉ cười rồi bảo người trẻ nên biết giữ gìn sức khỏe.
Hai người không hỏi tên nhau.
Khải Phong nghĩ ông lão có thể đã trải qua những chuyện đau lòng, nên không muốn nhắc đến quá khứ. Anh không muốn khiến ông cảm thấy bị tra hỏi hay mất tự nhiên.
Còn ông Triệu, ông cố tình không nói mình là ai. Ông muốn biết liệu một chàng trai xa lạ có thể đối xử tử tế với mình chỉ vì lòng tốt, hay sự quan tâm ấy sẽ biến mất ngay khi biết ông không có tiền, không có địa vị, chẳng thể mang lại bất cứ lợi ích nào.
Một buổi sáng nọ, khi Khải Phong vừa đặt túi sữa đậu nành xuống, ông lão bất chợt hỏi:
“Cậu làm nghề gì mà ngày nào cũng ăn mặc chỉnh tề, sáng nào cũng vội như vậy?”
Khải Phong kéo lại dây đeo túi tài liệu, cười đáp:
“Cháu làm luật sư ạ.”
Ông lão hơi ngạc nhiên.
“Luật sư sao? Ta nghe người ta nói luật sư đều giỏi ăn nói lắm.”
Khải Phong bật cười thành tiếng.
“Ông nghe người ta nói quá rồi. Cháu mới làm được vài năm, có hôm gặp khách hàng còn run hơn cả họ. Có vụ án chuẩn bị cả tuần, đến lúc đứng trước tòa vẫn bị thẩm phán hỏi cho không biết trả lời thế nào.”
Ông lão cười, nếp nhăn trên khuôn mặt giãn ra.
“Vậy mà vẫn làm được luật sư. Giỏi đấy.”
“Giỏi gì đâu ông. Cháu còn phải học nhiều lắm. Có khi làm cả tháng, tiền thưởng chẳng được bao nhiêu, nhưng cứ nghĩ mình bỏ cuộc thì những năm đi học coi như phí.”
Ông lão nhìn anh, ánh mắt bỗng trở nên sâu lắng.
“Cậu có muốn giàu có không?”
Khải Phong ngẫm nghĩ rồi thành thật đáp:
“Có chứ ông. Ai chẳng muốn có tiền. Cháu muốn mua nhà cho bố mẹ, muốn mẹ cháu không phải lo tiền thuốc mỗi tháng, muốn sau này có gia đình thì vợ con không phải sống chật vật như cháu bây giờ.”
“Vậy nếu có một ngày cậu giàu thật, cậu sẽ làm gì?”
Khải Phong cười, không suy nghĩ quá lâu.
“Chắc cháu vẫn đi làm thôi. Nhưng nếu có tiền, cháu muốn giúp những người đang khó khăn. Không phải ai nghèo cũng lười biếng, có những người gặp chuyện bất ngờ, mất việc, bệnh tật, rồi chẳng biết dựa vào đâu để sống tiếp.”
Ông lão cúi đầu nhìn hộp đồ ăn trong tay, không nói gì thêm.
Sáng hôm ấy, Khải Phong vẫn vội vã lên tàu như mọi ngày. Anh không hề biết cuộc trò chuyện tưởng như bình thường đó đã khiến ông lão suy nghĩ rất lâu.
Những ngày sau đó, cuộc sống của Khải Phong vẫn diễn ra như cũ. Anh đi làm, nhận hồ sơ, chạy đến tòa, có những hôm bận đến mức quên cả ăn trưa. Ông Triệu vẫn ngồi ở vị trí quen thuộc bên ga tàu, chờ những bước chân vội vã của người qua đường.
Nhưng từ sau cuộc trò chuyện ấy, ông lão bắt đầu quan tâm đến Khải Phong nhiều hơn.
Có hôm anh đến muộn, ông hỏi:
“Công việc hôm nay có khó khăn không?”
Có hôm Khải Phong ho khan, ông lại nhắc:
“Trời lạnh rồi, đừng chỉ uống cà phê. Người trẻ bây giờ cứ nghĩ mình khỏe, đến khi bệnh mới biết tiền kiếm được chẳng đủ mua sức khỏe.”
Khải Phong cười, đôi khi còn trêu ông:
“Ông nói cứ như bố cháu vậy.”
Ông Triệu nghe thế cũng chỉ cười hiền.
Thỉnh thoảng, ông lão hỏi về gia đình anh. Khải Phong kể mẹ mình sống ở quê, bố đã mất từ lâu, mẹ một mình nuôi anh ăn học. Khi mẹ bị bệnh khớp, anh thường gửi tiền về mua thuốc. Anh cũng kể rằng mình từng muốn bỏ học vì không đủ tiền đóng học phí, may mắn được một người thầy giúp đỡ nên mới có thể hoàn thành chương trình đại học.
Ông Triệu nghe rất chăm chú, không bao giờ ngắt lời.
Có lần, Khải Phong vừa ngồi xuống cạnh ông đã thở dài.
“Ông ạ, hôm nay cháu vừa bị khách hàng mắng. Họ nghĩ cứ trả tiền thuê luật sư là mọi chuyện phải thắng. Nhưng có những việc không thể giải quyết theo ý họ được.”
Ông lão hỏi:
“Cậu có tức giận không?”
“Có chứ. Nhưng nghĩ lại, họ đang gặp chuyện nên mới nóng nảy. Cháu cũng chẳng khá hơn, đi làm về mệt là cáu với người khác.”
Ông Triệu khẽ gật đầu.
“Con người lúc khó khăn thường dễ mất bình tĩnh. Nhưng nếu cậu còn có thể nghĩ cho người khác, thì cậu vẫn đang sống tốt.”
Khải Phong cười, đứng dậy phủi bụi trên quần.
“Thôi cháu đi đây. Hôm nay cháu mua bánh bao nhân thịt, ông ăn hết nhé. Đừng để dành đến chiều.”
“Cậu lại tốn tiền rồi.”
“Có mấy đồng thôi mà ông. Cháu còn ăn được, ông cũng phải ăn được chứ.”
Nói xong, anh vẫy tay rồi đi vào ga.
Ông Triệu ngồi nhìn bóng lưng anh khuất dần giữa dòng người. Rất lâu sau, ông mới cúi xuống cầm túi bánh bao, khẽ thở dài.
“Thằng bé này…”
Ba năm trôi qua nhanh chóng.
Khải Phong từ một luật sư trẻ chỉ được giao những vụ việc nhỏ đã dần có chỗ đứng trong văn phòng. Anh làm việc nghiêm túc, không ngại những hồ sơ khó, cũng không nhận tiền ngoài quy định. Có những vụ anh phải thức trắng nhiều đêm, có những lần khách hàng không hài lòng vì anh từ chối làm điều trái pháp luật.
Nhưng anh vẫn giữ thói quen mua đồ ăn cho ông Triệu mỗi sáng.
Thời gian ấy, ông lão có lúc khỏe, có lúc mệt. Mùa đông ông thường ho nhiều, mùa hè lại dễ chóng mặt. Khải Phong từng khuyên ông đến bệnh viện kiểm tra, nhưng ông chỉ cười bảo mình già rồi, sống được ngày nào hay ngày ấy.
“Ông phải đi khám chứ. Nếu không có tiền, cháu có thể giúp ông một ít.”
Ông Triệu lắc đầu.
“Cậu đã giúp ta nhiều rồi. Ta không muốn cậu phải lo thêm.”
“Ông cứ nói thế. Mấy đồng tiền ăn sáng thì có đáng gì đâu.”
Ông lão nhìn anh, ánh mắt vừa vui vừa buồn.
Có lần, Khải Phong nhận được một vụ án khiến anh vô cùng bức xúc. Một người công nhân bị công ty nợ lương nhiều tháng, không có tiền thuê luật sư, đến văn phòng tìm sự trợ giúp. Khải Phong nhận hỗ trợ miễn phí, mất gần hai tháng mới đòi được khoản tiền cho người ấy.
Sáng hôm anh kể chuyện đó với ông Triệu, ông lão bỗng hỏi:
“Cậu không sợ làm miễn phí rồi chẳng được lợi gì sao?”
Khải Phong nhún vai.
“Có được lợi gì đâu ông. Nhưng người ta làm cả năm trời, tiền lương là tiền nuôi gia đình. Nếu cháu không giúp, họ biết đi đâu tìm công lý?”
Ông lão im lặng rất lâu.
Rồi ông hỏi:
“Khải Phong, nếu có một người cho cậu rất nhiều tiền, đổi lại cậu phải làm một việc trái với lương tâm, cậu có đồng ý không?”
Anh trả lời ngay:
“Không ạ. Tiền nhiều đến đâu cũng không đáng để đánh đổi. Cháu nghèo thì cháu biết, nhưng nếu vì tiền mà làm chuyện sai, sau này có giàu cũng chẳng ngủ ngon được.”
Ông Triệu nhìn anh, đôi mắt đỏ lên.
Ông quay mặt đi, giả vờ ho vài tiếng để che giấu cảm xúc.
Khải Phong tưởng ông bị lạnh, liền kéo cổ áo lên.
“Ông nhớ mặc ấm. Mai cháu mua cho ông chiếc áo khoác dày hơn.”
“Không cần đâu…”
“Ông đừng từ chối nữa. Áo cũ của ông rách cả rồi.”
Ngày hôm sau, Khải Phong mang đến một chiếc áo khoác màu nâu sẫm, không đắt tiền nhưng khá dày. Anh còn mua một đôi tất len và vài hộp thuốc cảm thông thường.
Ông Triệu cầm chiếc áo, nhìn rất lâu rồi mới nói:
“Cậu đối xử với ta tốt quá. Ta không biết phải trả lại cậu thế nào.”
Khải Phong cười:
“Ông cứ khỏe mạnh là được. Cháu đâu có mong ông trả gì.”
Ông lão cúi đầu, bàn tay khẽ vuốt lên lớp vải áo.
Đó là lần đầu tiên ông không thể nói thêm được câu nào.
Khoảng một tháng trước khi qua đời, ông Triệu không còn xuất hiện ở ga tàu điện ngầm nữa.
Khải Phong đi qua chỗ cũ ba ngày liên tiếp, vẫn không thấy ông. Anh nghĩ có thể ông chuyển sang một nơi khác để tránh gió, hoặc đang bị bệnh nên nghỉ vài hôm.
Ngày thứ tư, anh hỏi một người bán bánh bao gần ga:
“Cô có biết ông cụ thường ngồi bên kia tường đi đâu rồi không? Ông ấy tóc bạc, hay mặc chiếc áo khoác nâu.”
Người bán hàng suy nghĩ một lúc rồi đáp:
“À, ông ấy ấy hả? Mấy hôm trước có người đưa ông ấy đi rồi. Nghe nói ông ấy ngã bệnh, được đưa đến bệnh viện. Tôi cũng không biết cụ thể.”
Khải Phong nghe vậy liền lo lắng.
Anh hỏi thêm nhưng không ai biết ông lão được đưa đến bệnh viện nào. Ông Triệu chưa bao giờ nói về người thân, cũng không có số điện thoại để liên lạc.
Khải Phong định nhờ người tìm giúp, nhưng công việc dồn dập khiến anh chưa kịp làm thì một tuần sau, anh nhận được tin ông lão đã qua đời.
Tin ấy đến từ một người đàn ông tự xưng là đại diện của văn phòng công chứng.
Ông nói ông Triệu Quốc Thành mất tại bệnh viện, sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết, văn phòng đang tiến hành thực hiện di chúc của ông.
Khải Phong nghe tên Quốc Thành còn cảm thấy xa lạ. Nhưng khi người đàn ông nhắc đến ông lão ngồi trước ga tàu điện ngầm, anh lập tức nhận ra.
Anh hỏi địa chỉ nơi tổ chức tang lễ, rồi xin phép công ty nghỉ nửa ngày.
Khi đến nơi, anh không nhìn thấy một đám tang đông người như mình tưởng. Phòng tang khá yên tĩnh, chỉ có vài người mặc trang phục đen, một vòng hoa trắng đặt cạnh di ảnh và một chiếc bàn nhỏ bày hoa quả.
Trong ảnh, ông Triệu mặc một bộ vest chỉnh tề, tóc được chải gọn, gương mặt nghiêm nghị nhưng ánh mắt hiền từ.
Khải Phong đứng trước di ảnh rất lâu.
Anh không biết nên nói gì. Người từng ngồi bên đường, ăn những chiếc bánh bao anh mua, giờ nằm trong bức ảnh với một vẻ xa lạ mà anh chưa từng thấy.
Anh đặt bó hoa xuống, cúi đầu ba lần.
“Ông ơi, cháu đến muộn rồi. Cháu không biết ông bệnh nặng như vậy. Nếu cháu biết, cháu đã đến thăm ông…”
Nói đến đây, cổ họng anh nghẹn lại.
Một người đàn ông đứng phía sau bước đến, nhẹ nhàng hỏi:
“Anh là Lâm Khải Phong phải không?”
“Vâng, tôi là Khải Phong.”
“Ông Triệu có nhắc đến anh. Ông ấy dặn chúng tôi nếu anh đến, hãy trao cho anh một thứ.”
Người đàn ông đưa cho anh một chiếc hộp nhỏ và một tờ giấy ghi địa chỉ văn phòng công chứng.
“Ông ấy đã chuẩn bị việc này từ lâu. Chúng tôi được yêu cầu chuyển hồ sơ cho anh sau khi ông mất.”
Khải Phong nhận chiếc hộp, nhưng chưa mở ngay.
Anh chỉ nhìn di ảnh ông Triệu, cảm thấy trong lòng có một khoảng trống khó diễn tả.
Bây giờ, trong phòng họp của văn phòng luật sư, Khải Phong cuối cùng cũng mở hết lá thư.
Những dòng chữ tiếp theo khiến anh phải dừng lại nhiều lần.
Ông Triệu viết rằng ông đã quan sát Khải Phong suốt ba năm. Ban đầu, ông chỉ tò mò vì chàng trai ấy ngày nào cũng mua đồ ăn cho một người xa lạ. Nhưng càng về sau, ông càng muốn biết liệu lòng tốt đó có phải sự nhất thời hay không.
Ông đã từng trải qua những năm tháng mà người ta chỉ đến bên ông vì tiền bạc, vì lợi ích, vì muốn lấy lòng. Khi ông mất đi tất cả những gì từng có, những người từng gọi ông là bạn, từng nói sẽ ở bên ông cả đời, đều lần lượt rời đi.
Ông đã sống trong một căn phòng rộng lớn, có người phục vụ, có tài xế, có những bữa ăn đắt tiền. Nhưng khi gặp biến cố, ông mới nhận ra những thứ ấy không thể mua được một người thật lòng hỏi ông rằng:
“Ông ăn sáng chưa?”
Trong thư, ông kể mình từng là chủ một doanh nghiệp lớn hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và đầu tư. Khi còn trẻ, ông đã gây dựng sự nghiệp từ hai bàn tay trắng. Sau nhiều năm, công ty phát triển, tài sản của ông tăng lên, ông trở thành một trong những người giàu có trong vùng.
Nhưng sau khi vợ mất, con trai duy nhất của ông cũng qua đời trong một tai nạn giao thông. Những người họ hàng bắt đầu tranh giành tài sản, còn một số đối tác cũ tìm cách lợi dụng sự suy sụp của ông để chiếm quyền kiểm soát công ty.
Ông Triệu rời khỏi nơi mình từng sống, không muốn tiếp tục nhìn những người xung quanh chỉ quan tâm đến tiền của ông. Ông chuyển đến Bắc Kinh, sống kín tiếng, thậm chí cố tình ăn mặc như một người vô gia cư để không ai nhận ra thân phận.
Ông không mất hết tài sản như người khác tưởng. Phần lớn tiền bạc vẫn được quản lý thông qua các khoản đầu tư, công ty và những người đại diện hợp pháp. Ông chỉ chọn sống giản dị, rời xa những mối quan hệ khiến mình mệt mỏi.
Ông viết:
“Ta từng nghĩ tiền bạc có thể khiến người ta sống an toàn, nhưng cuối cùng, khi ta mất đi gia đình, tiền bạc chẳng thể giúp ta có một bữa cơm cùng người thân. Ta từng có rất nhiều người đến nhà, nhưng khi ta không còn quyền lực, họ chẳng ai muốn ngồi cạnh ta.
Ta gặp cậu trong một ngày lạnh giá. Cậu đưa cho ta chiếc bánh bao mà không hỏi ta có thể trả lại gì. Cậu không biết ta là ai, không biết ta từng giàu có thế nào. Cậu chỉ nhìn thấy một ông già đang đói.
Ta đã thử quan sát cậu. Có những ngày cậu rất mệt, có những ngày cậu không mua đồ ăn cho mình nhưng vẫn để lại cho ta một phần. Ta biết cậu không giàu, biết cậu phải tính toán từng đồng. Nhưng cậu chưa từng khiến ta cảm thấy mình là gánh nặng.
Ta không cho cậu tiền khi còn sống, bởi ta muốn chắc rằng cậu giúp ta vì lòng tốt, không phải vì bất kỳ phần thưởng nào.
Khải Phong, ta không thể trả lại cậu những buổi sáng đã qua. Ta cũng không thể biến cậu thành người giàu có chỉ để chứng minh lòng tốt của cậu đáng giá bao nhiêu.
Nhưng ta muốn trao cho cậu cơ hội để sống một cuộc đời bớt vất vả hơn.
Số tài sản ta để lại không phải phần thưởng cho vài chiếc bánh bao. Nó là sự tin tưởng mà ta muốn gửi đến một người có thể sử dụng tiền bạc mà không đánh mất lòng nhân hậu.”
Đọc đến đây, Khải Phong không kìm được nước mắt.
Anh nhớ lại những buổi sáng ông Triệu ngồi co ro bên bức tường, nhớ đôi bàn tay run rẩy nhận lấy thức ăn, nhớ những lần ông hỏi anh có mệt không, có đủ tiền sinh hoạt không.
Anh chưa bao giờ nghĩ những cuộc trò chuyện ngắn ngủi ấy lại là điều cuối cùng ông có thể lưu giữ.
Người đại diện công chứng đợi anh bình tĩnh rồi mới tiếp tục giải thích.
Theo di chúc, ông Triệu để lại cho Khải Phong phần lớn tài sản, bao gồm cổ phần tại một số doanh nghiệp, bất động sản, tiền gửi và các khoản đầu tư có giá trị. Tổng giá trị ước tính tại thời điểm công bố lên tới hơn tám trăm triệu nhân dân tệ.
Ngoài ra, ông còn dành một phần tài sản để thành lập quỹ hỗ trợ những người lao động nghèo, người già không nơi nương tựa và các trường hợp cần trợ giúp pháp lý nhưng không đủ khả năng chi trả.
Khải Phong ngồi lặng người.
“Tại sao ông ấy lại tin tôi đến mức này? Tôi chỉ là một người bình thường. Tôi còn chưa có kinh nghiệm quản lý số tài sản lớn như vậy.”
Người công chứng lấy ra một tài liệu khác.
“Ông Triệu đã tính đến điều đó. Phần tài sản được giao cho anh sẽ do các đơn vị quản lý chuyên nghiệp hỗ trợ trong giai đoạn đầu. Anh không cần phải tự mình xử lý tất cả. Ông ấy cũng đã ghi rõ rằng anh có quyền từ chối nếu cảm thấy không phù hợp.”
Khải Phong cúi đầu, bàn tay nắm chặt tờ thư.
Anh không nghĩ đến việc mình sẽ trở thành người giàu có. Anh chỉ cảm thấy tiếc nuối vì không thể gặp ông lão thêm một lần nữa.
Nếu ngày mai ông Triệu còn sống, anh vẫn sẽ mua một chiếc bánh bao, một hộp sữa đậu nành, rồi ngồi bên ông vài phút như mọi ngày.
Không cần biết ông có bao nhiêu tiền.
Không cần biết ông là ai.
Sau khi hoàn tất những thủ tục ban đầu, Khải Phong không lập tức nghỉ việc, cũng không mua xe sang hay chuyển đến một căn hộ xa hoa.
Việc đầu tiên anh làm là trở về Hà Bắc đón mẹ lên Bắc Kinh.
Anh đưa bà đến một bệnh viện lớn kiểm tra sức khỏe, thuê một căn hộ có thang máy và ánh sáng đầy đủ, gần nơi anh làm việc để bà không phải sống một mình nữa.
Khi biết con trai có một số tài sản lớn, mẹ anh vô cùng bất ngờ.
“Con nói thật đấy à? Một ông cụ con từng giúp đỡ lại để cho con nhiều tiền như vậy sao?”
Khải Phong đưa mẹ xem bản di chúc, nhưng bà vẫn không tin ngay.
“Con có chắc người ta không nhầm không? Số tiền lớn thế này, mẹ nghe mà sợ.”
Anh nắm tay mẹ, nhẹ nhàng nói:
“Con cũng không tin. Nhưng đây là điều ông ấy để lại. Con sẽ làm đúng những gì ông ấy mong muốn.”
Một thời gian sau, Khải Phong bắt đầu làm việc với những người quản lý tài sản, luật sư và kế toán để kiểm tra toàn bộ hồ sơ. Anh không vội vàng quyết định bất cứ điều gì. Những khoản đầu tư được giữ nguyên trong giai đoạn đầu, các tài sản được kiểm tra pháp lý, những công ty liên quan được rà soát kỹ càng.
Anh cũng dành thời gian tìm hiểu về quỹ thiện nguyện mà ông Triệu muốn thành lập.
Anh đặt tên quỹ là “Bữa sáng ấm áp”, lấy cảm hứng từ chiếc bánh bao đầu tiên mình đưa cho ông lão.
Quỹ bắt đầu hỗ trợ những người già neo đơn ở Bắc Kinh, những công nhân bị nợ lương, những gia đình có con nhỏ gặp khó khăn và các trường hợp cần luật sư nhưng không có tiền thuê.
Khải Phong không muốn quỹ chỉ phát tiền rồi kết thúc. Anh cùng một nhóm tình nguyện viên tìm hiểu từng hoàn cảnh, kết nối bệnh viện, hỗ trợ thủ tục pháp lý và giúp những người cần việc tìm được công việc phù hợp.
Có một ngày, anh đến thăm một khu nhà cũ ở ngoại ô. Tại đó, một bà cụ sống một mình, không có con cái bên cạnh, đang phải bán những món đồ cũ để mua thuốc.
Khải Phong ngồi xuống, đưa bà một túi đồ ăn rồi hỏi:
“Bà ăn cơm chưa ạ?”
Bà cụ nhìn anh, đôi mắt đỏ hoe.
“Cậu đến đây làm gì? Tôi chẳng có gì để trả cho cậu đâu.”
Khải Phong mỉm cười.
“Cháu không cần bà trả gì cả. Bà cứ ăn cho khỏe là được.”
Trong khoảnh khắc ấy, anh bỗng nhớ đến ông Triệu.
Anh hiểu vì sao ông lão từng im lặng rất lâu sau mỗi lần nhận đồ ăn. Anh hiểu vì sao ông không muốn nói về quá khứ. Và anh cũng hiểu rằng có những người không cần được cứu bằng những điều lớn lao, đôi khi chỉ cần một người chịu dừng lại, hỏi họ một câu bình thường giữa cuộc sống vội vã.
Một năm sau ngày ông Triệu qua đời, Khải Phong quay lại ga tàu điện ngầm nơi họ từng gặp nhau.
Bức tường cũ đã được sửa lại, lối đi sạch sẽ hơn, người bán bánh bao vẫn đứng ở góc phố. Dòng người vẫn hối hả đi qua như chưa từng có chuyện gì xảy ra.
Anh mua hai chiếc bánh bao nóng và một hộp sữa đậu nành.
Một chiếc anh đặt trước tấm bảng nhỏ ghi tên ông Triệu mà anh nhờ người làm, bên cạnh là một bó hoa trắng. Chiếc còn lại anh đưa cho một ông cụ đang ngồi nép dưới mái hiên gần đó.
“Ông ăn sáng chưa?”
Ông cụ ngẩng lên, ngập ngừng nhìn anh.
“Chưa… nhưng tôi không có tiền.”
Khải Phong cười, đặt chiếc bánh vào tay ông.
“Không sao đâu ông. Bữa sáng này cháu mời.”
Ông cụ cảm ơn liên tục, còn Khải Phong chỉ khẽ gật đầu rồi đứng dậy.
Anh nhìn dòng người phía trước, trong lòng nhẹ nhõm hơn rất nhiều.
Khối tài sản ông Triệu để lại đã thay đổi cuộc đời anh, giúp mẹ anh có cuộc sống tốt hơn, giúp anh không còn phải lo lắng từng khoản tiền sinh hoạt. Nhưng điều quý giá nhất mà ông lão trao cho anh không nằm trong những con số của bản di chúc.
Đó là bài học về lòng tử tế, về cách nhìn một con người không qua quần áo, địa vị hay tài sản.
Khải Phong hiểu rằng một chiếc bánh bao không thể giải quyết hết những khó khăn của cuộc đời, nhưng nó có thể giúp một người vượt qua buổi sáng lạnh giá. Một lời hỏi han không thể thay đổi số phận, nhưng có thể khiến người đang tuyệt vọng cảm thấy mình vẫn được quan tâm.
Anh cầm hộp sữa đậu nành, nhìn về phía bức tường nơi ông Triệu từng ngồi.
“Ông ơi, cháu vẫn nhớ lời ông dặn. Cháu sẽ sống tử tế, sẽ không để tiền bạc khiến mình quên mất những người đang cần giúp đỡ.”
Gió lạnh thổi qua con phố. Khải Phong kéo cao cổ áo, quay người bước về phía ga tàu.
Ngày hôm ấy, anh vẫn đi làm như bao ngày bình thường khác.
Nhưng từ nay về sau, mỗi khi nhìn thấy một người già ngồi co ro bên đường, anh sẽ không bao giờ bước qua mà không ngoái lại nhìn.
Bởi anh biết, đôi khi một việc nhỏ mà ta làm trong lúc chẳng mong nhận lại gì, lại có thể trở thành điều lớn lao nhất trong cuộc đời một người khác.
Và có lẽ, đó mới là món tài sản quý giá nhất mà ông Triệu Quốc Thành để lại cho anh.
Tiền bạc có thể khiến một người đổi đời, nhưng lòng tốt mới là thứ khiến cuộc đời ấy trở nên đáng sống.