Chiếc điện thoại của bé Na có một vết nứt dài trên màn hình, nhưng hình ảnh vẫn đủ rõ.
Trong video, Tuyết lách vào buồng bác Mận. Chừng vài giây sau, cô ấy bước ra, tay giấu thứ gì đó trong áo.
Tuyết nhìn trước nhìn sau, rồi rút ra một phong bì nâu dày cộp.
Cô ấy nhét phong bì vào chiếc túi xách màu be, có móc khóa hình con thỏ.
Video chỉ dài hai mươi giây.
Tôi quay sang góc chiếu. Chiếc túi ấy vẫn nằm ngay cạnh chân Tuyết.
“Tuyết, em mở túi ra cho mọi người xem.”
“Không phải! Con bé quay linh tinh thôi!”
Tuyết bật dậy, giọng cao vút.
“Chị lấy tư cách gì mà bắt tôi mở túi?”
Tôi nhìn thẳng cô ấy.
“Bác Mận vừa đổ hết đồ trong túi chị ra sân. Giờ chị chỉ yêu cầu em làm đúng điều đó. Công bằng thôi!”
Tuyết cứng họng.
Bác Quý, chồng bác Mận, đặt chén trà xuống.
“Tuyết, mở túi ra.”
Cô ấy không nhúc nhích, chỉ liếc sang bác Mận.
Tôi nhìn thấy rất rõ cái liếc ấy. Tuyết không giống người đang tìm cách bỏ chạy. Cô ấy giống người đang chờ ai đó cứu mình.
Bất ngờ, bác Mận lao tới giật chiếc túi, ôm chặt vào ngực.
“Đừng có vu oan cho nó! Tiền tôi tự cất, không liên quan gì đến Tuyết!”
Cả sân im phăng phắc.
Bác Quý đứng bật dậy.
“Bà vừa nói gì? Tiền bà tự cất?”
Bác Mận há miệng rồi lại ngậm vào.
Tôi bước lên.
“Bác Mận, lúc nãy bác bảo mất tiền. Bây giờ bác lại nói tự cất. Rốt cuộc là thế nào?”
“Mày im đi!”
“Con không im được. Bác đã làm nhục con trước cả họ, giờ con có quyền biết sự thật.”
Bác Quý đưa tay về phía vợ.
“Đưa túi đây.”
Bác Mận chần chừ.
“Tôi bảo bà đưa đây!”
Bà đành buông tay.
Bác Quý mở túi, lấy phong bì nâu ra rồi đổ tiền lên chiếu. Ông tự tay đếm từng tờ năm trăm nghìn.
“Hai mươi triệu. Đủ, không thiếu một đồng.”
Tuyết cúi gằm mặt.
Bác Quý nhìn vợ.
“Bà giải thích đi.”
Bác Mận lập tức chỉ Tuyết.
“Là nó! Chắc nó tự lấy rồi giấu đi!”
“Mẹ!”
Tuyết hét lên, nước mắt trào ra.
“Mẹ bảo con làm mà! Mẹ bảo con lấy phong bì dưới gối, giấu vào túi rồi để mẹ đổ tội cho chị Hạnh!”
Tôi sững người.
Tuyết là cháu họ, được bác Mận nuôi từ nhỏ sau khi bố mẹ ly dị. Cô ấy vẫn gọi bác là mẹ.
“Con im ngay!” Bác Mận quát.
“Con không im nữa!”
Tuyết khóc nấc.
“Mẹ bảo chỉ cần chị Hạnh nhận tội thì bác Quý sẽ không nghi mẹ lấy tiền quỹ. Nhưng chị ấy có làm gì đâu!”
Tôi nghe mà lạnh cả người.
Hóa ra bác Mận không hề mất tiền. Bà cố tình dựng chuyện, chọn tôi làm kẻ chịu tội vì nghĩ người nghèo sẽ không dám phản kháng.
Bác Quý ngồi xuống, giọng khàn đi.
“Bà lấy hai mươi triệu làm gì?”
Bác Mận không trả lời.
Tôi nhớ lại cuộc điện thoại buổi sáng.
“Bác định đưa tiền cho ai tối nay?”
Tuyết cúi đầu.
“Là ông Lực. Mẹ vay tiền ông ấy từ năm ngoái.”
“Vay bao nhiêu?” Bác Quý hỏi.
“Ban đầu một trăm triệu. Giờ cả gốc lẫn lãi, ông ấy đòi hơn ba trăm triệu.”
Bác Quý đứng chết lặng.
“Bà vay để làm gì?”
Tuyết nhìn bác Mận rồi nói nhỏ:
“Mẹ chơi đề. Mẹ thua nhiều lắm, cứ nghĩ thắng một lần là gỡ lại được.”
Tôi không biết nên tức hay nên thương.
Một người có thể tính toán đủ chuyện để giữ thể diện, nhưng lại không tính nổi hậu quả của chính mình.
Bác Quý ôm đầu.
“Hai năm nay tôi thấy quỹ giỗ cứ thiếu dần. Bà bảo giá cả tăng. Hóa ra bà lấy tiền đi trả nợ?”
Chị Thoa đứng cạnh chợt lên tiếng.
“Anh Quý, năm ngoái em đóng hai triệu mà sổ chỉ ghi một triệu.”
Một người khác nói mình đóng ba triệu, sổ chỉ ghi hai.
Cả họ bắt đầu xôn xao.
Tôi quay sang bác Quý.
“Bác ơi, con xin bác mở sổ quỹ ra đối chiếu ngay hôm nay. Ai đóng bao nhiêu, mọi người cùng kiểm tra.”
Khải kéo nhẹ tay tôi.
“Hạnh, hay để bác giải quyết trong nhà?”
Tôi lắc đầu.
“Em bị vu oan trước cả họ. Vậy sự thật cũng phải được nói rõ trước cả họ.”
Bác Quý nhìn tôi một lúc rồi gật đầu.
Chị Thoa vào lấy cuốn sổ bìa xanh. Mọi người lần lượt xác nhận số tiền từng đóng.
Bác Quý vừa ghi vừa bấm máy tính.
Cuối cùng, ông đặt máy xuống.
“Hơn sáu mươi triệu. Hai năm qua, quỹ giỗ thiếu hơn sáu mươi triệu!”
Không ai nói gì.
Bác Quý lấy điện thoại, mở tin nhắn ngân hàng. Sáng nay, lúc sáu giờ bốn mươi, tài khoản quỹ đã rút hai mươi triệu đồng.
Bác Mận không còn đường chối.
Ông đi tới cửa buồng, nơi bà đang trốn bên trong.
“Bà ra đây. Tôi muốn nghe chính miệng bà nói.”
Một lúc sau, cửa mở.
Bác Mận đứng đó, mắt đỏ hoe, tay ôm chiếc điện thoại.
“Tôi không còn cách nào khác, ông ơi!”
“Bà còn giấu tôi chuyện gì?”
Bà bật khóc.
“Ông Lực dọa tối nay sẽ tới tận nhà. Ông ấy còn biết chuyện thằng Dương!”
Bác Quý biến sắc.
“Dương làm sao?”
Bác Mận quỳ sụp xuống.
“Con trai mình không đi làm xa đâu ông. Nó vẫn ở thành phố này suốt ba năm qua!”
Cả sân lại một lần nữa chết lặng.
Dương là con trai duy nhất của hai bác, năm nay ba mươi lăm tuổi. Cả họ vẫn tưởng anh đang làm ăn xa.
Bác Mận vừa khóc vừa kể.
Ba năm trước, Dương bỏ việc vì mê chơi đề. Anh nợ nần, không dám về nhà.
Bà sợ chồng nổi giận nên giấu con trong một phòng trọ, âm thầm đưa tiền trả nợ.
“Bà lấy tiền đâu ra?”
Bác Mận cúi đầu.
“Tôi bán cái vòng vàng mẹ ông để lại.”
Bác Quý lùi một bước.
“Cái vòng mẹ tôi để dành cho vợ thằng Dương sau này?”
Bà không dám nhìn ông.
Tôi đứng cạnh Khải, lòng nặng trĩu.
Vì muốn che giấu sai lầm của con, bác Mận đã tự đẩy cả gia đình vào một đống nợ. Rồi bà lại chọn tôi để gánh tội thay.
Gần bốn giờ chiều, một chiếc xe máy dừng trước cổng.
Người đàn ông khoảng bốn mươi lăm tuổi bước vào, theo sau là hai thanh niên xăm trổ.
“Bà Mận đâu? Tôi là Lực. Hôm nay tôi tới lấy tiền.”
Bác Mận chạy ra, mặt trắng bệch.
“Anh Lực, tôi có hai chục rồi. Anh cho tôi thêm thời gian.”
Ông ta cười nhạt.
“Bà nợ tôi ba trăm bốn mươi triệu. Hai chục này chỉ đủ trả lãi tuần!”
Bác Quý bước tới chắn trước vợ.
“Ông đưa tôi xem giấy vay.”
Ông Lực rút một tờ giấy gấp đôi ra.
“Vợ ông ký rồi. Không trả thì tôi lấy nhà.”
“Nhà này đứng tên tôi.”
“Vợ chồng thì phải cùng chịu!”
Tôi nhìn tờ giấy, chợt thấy một dòng ghi lãi suất năm phần trăm mỗi tháng.
Tôi bước lên.
“Ông Lực, lãi suất này là sáu mươi phần trăm một năm.”
Ông ta quay sang nhìn tôi.
“Cô là ai?”
“Cháu là cháu dâu nhà này.”
Tôi chỉ vào tờ giấy.
“Theo quy định chung của Bộ luật Dân sự, lãi vay không được vượt quá hai mươi phần trăm một năm, trừ trường hợp luật có quy định khác.”
“Cô định dạy luật cho tôi?”
“Cháu chỉ đề nghị ông tính lại khoản nợ đúng quy định. Còn nếu ông đe dọa gia đình cháu, cháu sẽ báo công an.”
Tôi giơ điện thoại lên.
Bé Na cũng đứng cạnh, ôm chiếc điện thoại cũ vào ngực.
Ông Lực nhìn quanh. Hơn chục người đang chứng kiến.
Một thanh niên phía sau kéo áo ông ta.
Cuối cùng, ông Lực cất tờ giấy đi.
“Được. Tôi sẽ tính lại. Nhưng tiền gốc vẫn phải trả.”
Bác Quý gật đầu.
“Ông gửi giấy tính nợ rõ ràng. Tôi sẽ kiểm tra rồi giải quyết.”
Ba người rời khỏi sân.
Bác Mận ngồi bệt xuống đất, khóc không thành tiếng.
Tối hôm ấy, bác Quý giữ những người thân ở lại.
Ông ngồi đối diện vợ, giọng bình tĩnh đến lạ.
“Ngày mai tôi đi đón thằng Dương về.”
Bác Mận ngẩng lên.
“Ông đừng đánh nó. Nó khổ lắm rồi.”
“Tôi không đánh. Nhưng từ giờ, bà không được giấu tôi chuyện gì nữa.”
Ông đặt cuốn sổ quỹ lên bàn.
“Tiền quỹ thiếu, tôi sẽ bán đất sau vườn để hoàn trả. Nợ vay phải được kiểm tra và giải quyết đúng pháp luật.”
Bác Mận chỉ biết gật đầu.
Sau đó, ông quay sang tôi.
“Hạnh, bác xin lỗi con. Bác muốn bà ấy xin lỗi con trước cả họ vào ngày giỗ năm sau.”
Tôi nhìn bác Mận.
Mới sáng nay, bà còn chỉ thẳng mặt tôi mà mắng. Giờ bà ngồi co ro, không dám ngẩng đầu.
Tôi hít một hơi.
“Bác Quý, con có một đề nghị.”
“Con cứ nói.”
“Con muốn bác Mận đi gặp người có chuyên môn để bỏ cờ bạc. Còn anh Dương phải được đón về, hỗ trợ điều trị và tìm việc làm lại.”
Bác Mận ngước lên.
“Con không đòi bác đền tiền à?”
“Con không lấy tiền của bác. Nhưng bác đã làm con mất danh dự. Chuyện đó không thể coi như chưa từng xảy ra.”
Tôi nhìn bà.
“Con mong bác thật sự thay đổi. Đừng để cả nhà tiếp tục chịu khổ vì những lời nói dối.”
Bác Mận bật khóc.
“Hạnh, bác xin lỗi. Bác biết con nghèo nên nghĩ con sẽ không dám cãi. Bác sai rồi!”
Tôi không nói rằng mình không sao.
Bởi hôm nay, tôi đã phải đứng giữa sân, nhìn cả họ nghi mình là kẻ trộm.
Có những lời xin lỗi có thể nhận, nhưng nỗi nhục mà người khác gây ra không thể biến mất ngay lập tức.
Tuyết ngồi cuối hiên, hai mắt sưng đỏ.
Tôi bước tới.
“Em định thế nào?”
“Em không biết. Em chẳng còn mặt mũi nào ở đây.”
“Em đã làm sai khi nghe lời bác Mận. Nhưng hôm nay em cũng đã nói ra sự thật.”
Tuyết nắm tay tôi.
“Em xin lỗi chị.”
“Chị nhận lời xin lỗi. Nhưng em hai mươi tám tuổi rồi. Từ giờ, đừng để ai quyết định đúng sai thay mình nữa.”
Tuyết gật đầu.
Ngày hôm sau, cô ấy xin làm ở một quán cơm trên thành phố. Cô thuê phòng trọ gần nhà tôi, thỉnh thoảng ghé thăm bé Na.
Hai tuần sau, bác Quý tìm được Dương.
Anh gầy rộc, mắt thâm quầng, không dám nhìn bố mẹ.
Bác Mận vừa thấy con đã ôm chầm lấy, khóc nức nở.
“Mẹ xin lỗi. Mẹ tưởng giấu cho con là thương con.”
Dương cũng bật khóc.
“Con sai rồi mẹ. Con làm cả nhà khổ.”
Bác Quý ngồi xuống cạnh hai mẹ con.
“Sai thì phải sửa. Bố mẹ không thể sống thay con cả đời được.”
Sau đó, gia đình đưa Dương đến nơi hỗ trợ điều trị nghiện cờ bạc. Bác Mận cũng bắt đầu tham gia tư vấn để từ bỏ thói quen chơi đề.
Bác Quý bán mảnh đất sau vườn, hoàn trả tiền quỹ giỗ cho từng người.
Khoản nợ của ông Lực được kiểm tra lại và trả dần theo thỏa thuận phù hợp pháp luật.
Từ đó, cô Thoa được giao quản lý quỹ giỗ. Mọi khoản thu chi đều có sổ sách và chữ ký xác nhận.
Một năm trôi qua.
Ngày giỗ ông nội lại đến.
Tôi cùng Khải và bé Na về quê từ sáng sớm.
Vừa bước vào sân, tôi đã định xắn tay áo xuống bếp. Chị Thoa lập tức kéo tôi lại.
“Hạnh, năm nay em ngồi chơi đi. Để chị lo!”
Tôi bật cười.
“Chị không cho em làm, lát nữa lại bảo em ăn không ngồi rồi đấy nhé!”
Chị Thoa cười lớn.
“Có ai dám nói thế nữa đâu!”
Đến trưa, cả họ ngồi quây quần bên mâm cơm.
Bác Quý gọi vợ chồng tôi tới ngồi cạnh.
Dương cũng có mặt. Anh đã ngừng chơi đề hơn bốn tháng và đang đi làm phụ hồ.
Tuyết mang bát canh nóng đặt trước mặt tôi.
Bác Mận ngồi bên kia chiếu, gầy hơn trước, tóc bạc đi nhiều.
Đang ăn, bà bất ngờ đứng dậy.
“Hôm nay, bác có chuyện muốn nói.”
Cả mâm im lặng.
Bà quay sang tôi.
“Năm ngoái, ngay tại sân này, bác đã vu oan Hạnh ăn cắp hai mươi triệu chỉ vì nhà con nghèo.”
Tôi đặt đũa xuống.
Bác Mận cúi đầu.
“Bác đã làm nhục con trước cả họ. Bác cũng xin lỗi bé Na vì để con bé phải chứng kiến cảnh ấy.”
Giọng bà nghẹn lại.
“Bác xin lỗi con. Bác thật lòng xin lỗi.”
Tôi đứng dậy.
“Con nhận lời xin lỗi của bác.”
Bà ngẩng lên, mắt đỏ hoe.
Tôi nói tiếp:
“Con chỉ mong từ nay, trong họ mình, không ai bị coi thường chỉ vì nghèo. Nghèo không có nghĩa là không có lòng tự trọng.”
Bác Mận gật đầu.
Khải nắm lấy tay tôi dưới chiếu.
“Cảm ơn em,” anh nói nhỏ.
Tôi nhìn anh, khẽ cười.
“Lần sau có ai bắt nạt vợ, anh nhớ lên tiếng mạnh hơn nhé!”
Anh gật đầu ngay.
“Anh nhớ rồi.”
Cuối bữa, bé Na chạy tới ngồi vào lòng tôi.
“Mẹ ơi, năm ngoái con quay phim như thế có sai không?”
Tôi vuốt tóc con.
“Không sai. Con đã giúp mọi người biết sự thật.”
“Vậy hôm nay con quay tiếp nhé?”
Tôi bật cười.
“Được. Nhưng hôm nay quay cả nhà vui vẻ thôi!”
Con bé hí hửng chạy đi chụp ảnh.
Chiều muộn, tôi chuẩn bị ra về.
Chiếc túi vải cũ vẫn nằm trên vai tôi. Quai túi đã sờn, bên trong vẫn là ví tiền, chìa khóa và vài chiếc bánh của bé Na.
Tôi nhớ lại ngày chiếc túi bị bác Mận dốc ngược giữa sân. Hôm ấy, tôi đã xấu hổ đến mức chỉ muốn biến mất.
Nhưng hôm nay, tôi bước ra khỏi cổng với tâm trạng hoàn toàn khác.
Tôi vẫn nghèo như ngày ấy. Chỉ có một điều đã thay đổi: không ai trong họ còn dám lấy cái nghèo ra để đánh giá nhân phẩm của tôi.
Và tôi cũng hiểu rằng, danh dự không nằm ở số tiền trong túi.
Nó nằm ở cách mình sống, cách mình đối diện với bất công và cách mình giữ được lòng tự trọng.
Tôi nắm tay bé Na, cùng chồng bước về phía chiếc xe máy đang đợi ngoài cổng.
Sau lưng, bác Mận gọi với theo:
“Hạnh, năm sau nhớ đưa cả nhà về sớm nhé con!”
Tôi quay lại, mỉm cười.
“Dạ, con biết rồi!”
– HẾT –
