Cả lớp im phăng phắc. Tôi nghe rõ tiếng quạt trần quay đều trên đầu và tiếng tim mình đập thình thịch trong lồng ngực.
Bà Thoa đứng đó, môi mấp máy, mặt từ đỏ chuyển sang xám. Một lúc sau bà gượng cười, kéo chiếc túi xách sát vào người hơn.
“Thầy Bình nói gì kỳ vậy? Tivi nhà tài trợ là tivi nhà tài trợ, còn tiền quỹ lớp là chuyện khác. Quỹ lớp còn phải mua loa, mua giá treo, mua dây cáp, bao nhiêu thứ…”
“Chị Thoa,” thầy Bình ngắt lời, giọng không to nhưng nặng. “Nhà tài trợ gửi cả tivi, giá treo tường lẫn bộ loa. Biên bản ghi rõ từng món. Tôi vừa cho bảo vệ lắp xong sáng nay, trong phòng giáo vụ.”
Bà Thoa há miệng, nhưng không thốt ra được tiếng nào.
Cô Hạnh bước lại gần tôi, đặt tay lên vai tôi, nhẹ nhàng nói: “Vy, em nhặt tiền lên giúp cô nhé. Cô sẽ không để mẹ em phải đóng đồng nào cả. Số tiền này cô trả lại em ngay.”
Tôi cúi xuống nhặt từng tờ tiền lẻ nhàu nát. Tay tôi run, nhưng lòng tôi lạ lắm, không còn sợ như lúc nãy. Mấy phụ huynh còn ở lại bắt đầu xì xào.
“Hai mươi triệu à? Nhà tôi đóng năm trăm nghìn từ tuần trước đó.”
“Sổ chị Thoa giữ, mình có ai được xem đâu.”
“Hèn gì dạo này chị ấy đeo cái dây chuyền mới.”
Bà Thoa quay phắt lại, giọng the thé: “Mấy người nói bậy gì đó! Tôi làm trưởng ban vì tập thể, tôi bỏ công bỏ sức, các người không biết ơn thì thôi!”
Khang, con trai bà, kéo tay áo mẹ, thì thầm gì đó. Bà gạt phắt ra. Thằng bé loạng choạng suýt ngã, mắt tròn xoe hoảng sợ, hết nhìn mẹ lại nhìn tôi. Lần đầu tiên tôi thấy nó không cười khẩy nữa.
Thầy Bình bước tới giữa lớp, rút từ cặp tài liệu một tờ giấy khác.
“Chị Thoa. Hôm qua nhà tài trợ gọi cho tôi xác nhận. Họ nói đại diện phụ huynh lớp sáu A đã liên hệ họ từ đầu tháng để hỏi về việc tài trợ tivi. Chị nói chị cần giấy xác nhận để làm hồ sơ. Họ gửi giấy xác nhận qua Zalo cho chị rồi.”
Ánh mắt thầy nhìn thẳng vào bà.
“Nghĩa là chị biết từ đầu tháng lớp sẽ được tặng tivi. Vậy mà chị vẫn họp phụ huynh, vẫn thu tiền, vẫn ghi sổ.”
Bà Thoa lùi một bước, lưng chạm vào góc bàn. Cô Hạnh thở hắt ra, tay đưa lên che miệng.
Tôi nhìn bà. Mười một tuổi, tôi chưa hiểu hết mọi chuyện người lớn, nhưng tôi biết một điều: bà vừa chỉ mặt tôi bảo nhà nghèo thì nghỉ học đi. Còn bà thì cầm của ba mươi chín nhà mỗi nhà năm trăm nghìn.
“Dạ thầy,” tôi nói, không to nhưng cả lớp nghe rõ. “Con còn nhớ một chuyện nữa ạ.”
Tất cả quay sang nhìn tôi. Bà Thoa trừng mắt: “Mày im đi!”
“Chị Thoa,” cô Hạnh nghiêm giọng. “Để em nó nói.”
Tôi nuốt khan.
“Hôm họp phụ huynh, ở trang cuối của cuốn sổ con còn thấy một dòng khác ạ. Là một số điện thoại và chữ viết tắt T.H.N.V. Bên cạnh có ghi bốn chục triệu, nhưng bị gạch bằng bút đỏ. Con tưởng là số điện thoại tiệm tạp hóa nên không để ý.”
Bà Thoa tái mét. Thầy Bình quay sang bà, giọng lạnh dần:
“T.H.N.V. là gì, thưa chị?”
Bà không đáp. Chiếc túi xách trong tay bà rơi xuống nền lớp, cuốn sổ bìa đen văng ra, mở bung đúng trang cuối.
Cô Hạnh nhanh tay nhặt lên trước. Cô đọc, rồi nhìn thầy Bình. Cô giơ cuốn sổ lên cho thầy xem, giọng nghẹn lại.
“Thầy… đây là tên trung tâm Tiếng Anh T.H.N.V. Còn đây là phiếu thu. Bốn mươi triệu đồng, tên người nộp là Nguyễn Khang.”
Cả lớp xôn xao. Khang hoảng hốt: “Không phải con! Con không biết gì hết! Mẹ nói đó là tiền mẹ để dành cho con đi học thêm mà!”
Bà Thoa quát: “Khang, im!”
Nhưng đã muộn. Thằng bé vừa nói ra câu mà ai cũng nghe thấy. Tôi nhìn Khang, thấy mắt nó đỏ hoe. Có lẽ nó chưa từng nghĩ số tiền học thêm của mình lại bắt nguồn từ đâu.
Thầy Bình đứng thẳng người, giọng dứt khoát:
“Chị Thoa, mời chị lên phòng hiệu trưởng ngay bây giờ. Cô Hạnh, cô đi cùng tôi, mang theo cuốn sổ này làm bằng chứng. Các phụ huynh còn ở lại, xin các anh chị chờ trong lớp, tôi sẽ cho người gửi thông báo cho toàn bộ phụ huynh lớp sáu A.”
Bà Thoa đột nhiên khuỵu xuống, ôm chặt chân thầy.
“Thầy ơi, tôi xin thầy! Tôi sẽ trả lại hết, thầy đừng làm to chuyện! Tôi chỉ mượn tạm thôi, thằng Khang nhà tôi sắp thi chuyển cấp, tôi sợ nó thua bạn bè…”
“Mượn tạm?” Thầy Bình cúi xuống nhìn bà. “Tiền của ba mươi chín gia đình, trong đó có người phải đi vay mượn mới đủ năm trăm nghìn, chị gọi là mượn tạm?”
Tôi đứng đó, tay nắm chặt chiếc khăn tay nhàu nát. Hai trăm nghìn của mẹ tôi vẫn còn trong khăn. Cô Hạnh đã dặn tôi giữ lại. Tôi nghĩ đến mẹ, đến đôi tay nứt nẻ khi bó từng mớ rau, đến những buổi tối mẹ ngồi đếm từng tờ tiền lẻ trong hộp thiếc.
Tôi bước tới trước mặt bà Thoa. Giọng tôi nhỏ, nhưng không run.
“Cô vừa bảo con nghỉ học đi mà kiếm tiền nuôi mẹ. Con nghỉ học thì mẹ con không có tiền đóng góp, nhưng cô có tiền cho Khang đi học thêm. Con chỉ hỏi cô một câu thôi ạ. Nhà con nghèo, nhưng con chưa bao giờ lấy của ai một đồng. Vậy ai mới đáng bị đuổi khỏi trường?”
Bà Thoa ngẩng lên nhìn tôi, nước mắt giàn giụa, lần đầu tiên tôi thấy bà không còn cao giọng. Bà mấp máy môi, nhưng không nói được gì.
Cô Hạnh ôm tôi vào lòng, nghẹn ngào. Tôi cảm nhận được tay cô run lên.
Tối hôm đó, mẹ tôi biết chuyện. Mẹ ngồi trên chiếc giường tre, hai bàn tay gầy guộc nắm chặt tay tôi, nước mắt chảy xuống không thành tiếng. Mẹ không trách tôi nói nhiều. Mẹ chỉ bảo: “Vy à, mẹ xin lỗi con. Mẹ nghèo, để con chịu khổ.”
“Mẹ đừng nói vậy,” tôi nói. “Mẹ dạy con nghèo thì phải sạch sẽ. Con làm theo mẹ thôi.”
Mẹ ôm tôi thật chặt. Hai mẹ con khóc, rồi cả hai cùng cười, vì lần đầu tiên sau nhiều tuần, căn nhà nhỏ của chúng tôi nhẹ nhõm đến lạ.
Sáng hôm sau, cả trường biết chuyện. Cô Hạnh gọi toàn bộ phụ huynh lớp sáu A đến họp khẩn. Thầy Bình công bố biên bản nhà tài trợ, cuốn sổ ghi chép, và phiếu thu bốn mươi triệu của trung tâm tiếng Anh. Ba mươi chín phụ huynh bàng hoàng.
Có người đòi báo công an. Có người đòi cách chức bà Thoa khỏi mọi chức vụ trong hội phụ huynh. Có người im lặng nhìn xuống đất, vì chính họ cũng từng nghe bà Thoa nói xấu nhà này nhà kia, từng im lặng khi bà bắt nạt một gia đình khó khăn.
Bà Thoa không đến buổi họp. Chồng bà, một người đàn ông cao to, ít nói, đến thay. Ông đứng trước toàn bộ phụ huynh, cúi đầu thật thấp.
“Tôi xin lỗi các anh chị. Tôi sẽ hoàn trả toàn bộ số tiền trong tuần này, kèm lời xin lỗi bằng văn bản. Mong các anh chị đừng làm lớn chuyện, vì còn thằng Khang…”
Giọng ông nghẹn lại. Thầy Bình gật đầu, nhưng ánh mắt thầy vẫn nghiêm.
“Chúng tôi sẽ xem xét. Nhưng có một việc phải làm trước. Cuốn sổ ghi chép của chị Thoa còn thiếu rất nhiều trang. Và trong những trang còn lại, có một khoản tôi chưa hiểu.”
Thầy lật cuốn sổ ra, chỉ vào một dòng bút đỏ. Cô Hạnh liếc nhìn rồi tái mặt.
“Khoản này,” thầy nói, “không phải từ quỹ tivi. Đây là tiền hỗ trợ của phường dành cho học sinh mồ côi và hộ nghèo trong khu phố. Người ghi tên nhận tiền là một học sinh của lớp này.”
Tôi đứng ở cuối lớp, tim bỗng đập dồn dập. Hai mẹ con tôi sống nhờ tiền hỗ trợ của phường, mỗi tháng hai trăm nghìn mẹ vẫn đi nhận. Nhưng mẹ từng bảo, mấy tháng nay phường chỉ phát được nửa số tiền, nói là ngân sách thiếu.
Thầy Bình ngẩng lên, nhìn khắp lớp, rồi dừng lại ở tôi.
“Vy, em lên đây thầy hỏi một chuyện. Mẹ em đã bao giờ ký nhận tiền hỗ trợ của phường qua tay phụ huynh nào chưa?”
Tôi lắc đầu, nhưng trong lòng chợt lạnh. Bởi tôi nhớ ra, ba tháng nay, người đưa phong bì tiền phường cho mẹ tôi mỗi đầu tháng, không phải cán bộ phường.
Mà là bà Thoa.
Cả lớp lặng đi. Thầy Bình nhìn tôi rất lâu, rồi nhìn sang cô Hạnh. Cô Hạnh đã đứng dậy từ lúc nào, hai bàn tay siết chặt cuốn sổ bìa đen.
“Em chắc chứ, Vy?” Thầy hỏi khẽ. “Ba tháng nay, người đưa phong bì cho mẹ em là chị Thoa?”
“Dạ chắc ạ.” Tôi gật đầu. “Chị ấy bảo cán bộ phường bận, nhờ chị mang giúp. Mỗi lần đưa, chị ấy đều dặn mẹ con ký vào một tờ giấy trắng để chị ấy nộp lại cho phường. Mẹ con chữ nghĩa không rành, cứ thế ký thôi ạ.”
Thầy Bình nhắm mắt một thoáng. Rồi thầy quay sang người đàn ông cao to đứng cuối lớp, chồng bà Thoa, lúc này mặt đã trắng bệch như vôi.
“Anh Tùng, anh có biết chuyện này không?”
Ông Tùng mở miệng, rồi khép lại. Mồ hôi lấm tấm trên trán ông.
“Tôi… tôi chỉ biết vợ tôi giúp việc thiện nguyện trong khu phố…”
“Thiện nguyện,” cô Hạnh lặp lại, giọng run lên vì giận. “Giúp bằng cách cắt xén một nửa tiền của hai mẹ con một em học sinh mồ côi à?”
Không ai nói thêm lời nào. Tôi đứng đó, tay vẫn nắm chiếc khăn, lòng chợt nhớ đến những tháng mẹ ăn cơm với muối vừng, những tối mẹ ngồi đếm từng tờ tiền lẻ rồi thở dài, bảo: “Chắc phường hết ngân sách rồi con ạ.” Mẹ chưa từng nghi ngờ ai. Mẹ nghĩ cả thế giới đều tử tế như mẹ.
Chiều hôm đó, thầy Bình gọi điện cho chị Lan, cán bộ phụ trách chính sách xã hội của phường. Nửa tiếng sau, chị có mặt ở trường, tay ôm một tập hồ sơ dày. Chị ngồi cùng thầy, cô Hạnh và hiệu trưởng trong phòng họp, còn tôi được cô Hạnh dắt sang phòng y tế ngồi chờ, ôm cốc sữa nóng mà cô mua cho.
Qua cánh cửa khép hờ, tôi nghe được từng đoạn. Chị Lan giọng gấp gáp: “Tiền hỗ trợ cho em Vy mỗi tháng là bốn trăm nghìn, tôi chuyển đủ qua ủy nhiệm chi, người nhận là chị Thoa. Chị ấy bảo gia đình em ấy không có tài khoản ngân hàng, chị đứng ra nhận hộ rồi đưa tận tay. Chữ ký xác nhận mẹ em Vy đã nhận đủ, tôi có đây.”
Thầy Bình hỏi: “Chữ ký ở đâu ra?”
“Là chữ ký trên giấy tờ do chính chị Thoa mang đến, nói là đã ký rồi.” Giọng chị Lan nghẹn lại. “Tôi đã quá tin chị ấy. Chị ấy làm trưởng ban phụ huynh, cả khu phố ai cũng nể.”
Tôi nhấp ngụm sữa, thấy cổ họng đắng nghét. Bốn trăm nghìn mỗi tháng. Mẹ chỉ nhận hai trăm. Phần còn lại, bà Thoa đã giữ trong ba tháng liền, chưa kể có thể những tháng trước nữa.
Tối hôm ấy, thầy Bình và cô Hạnh đến tận nhà tôi. Căn nhà nhỏ cuối ngõ chưa từng có nhiều người đến như thế. Mẹ tôi luống cuống pha trà bằng chiếc ấm sứt vòi, tay run đến mức nước rót ra bàn. Cô Hạnh nhẹ nhàng đỡ lấy ấm.
“Chị ngồi xuống đi chị. Để em.”
Thầy Bình ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp, nói chậm rãi để mẹ nghe cho rõ:
“Chị ơi, trước hết tôi thay mặt nhà trường xin lỗi chị và cháu Vy. Hôm nay chúng tôi phát hiện số tiền hỗ trợ của phường dành cho hai mẹ con đã bị cắt xén suốt một thời gian. Chị có nhớ từ bao giờ chị bắt đầu nhận tiền qua người khác không?”
Mẹ tôi ngồi lặng, môi mấp máy tính nhẩm.
“Từ hồi… cái Vy lên lớp sáu ạ. Đầu năm học. Chị Thoa bảo giờ phường làm thủ tục mới, chị ấy nhận hộ cho nhanh. Tôi nghĩ người ta có lòng thì tôi cũng biết ơn…”
Thầy Bình và cô Hạnh nhìn nhau. Từ đầu năm học đến giờ đã tròn tám tháng. Mỗi tháng thiếu hai trăm nghìn, tổng cộng một triệu sáu trăm nghìn. Với bà Thoa, đó chỉ là tiền mua một đôi giày. Với hai mẹ con tôi, đó là tiền gạo suốt hai tháng.
Mẹ tôi bật khóc. Tôi ngồi xuống bên mẹ, ôm chặt tay mẹ.
“Mẹ không có lỗi,” tôi nói. “Mẹ tin người tốt thôi.”
“Mẹ ngu quá, con ơi,” mẹ nức nở. “Mẹ cứ nghĩ mình mang ơn người ta.”
“Không phải ngu,” cô Hạnh nắm lấy tay mẹ tôi, giọng dịu mà chắc. “Là người ta lợi dụng lòng tin của chị. Chị đừng tự trách mình. Chuyện này nhà trường và phường sẽ xử lý. Chị chỉ cần cho phép chúng tôi đưa ra giải quyết đến nơi đến chốn.”
Mẹ nhìn tôi, rồi nhìn thầy cô, cuối cùng gật đầu.
Ba ngày sau, một cuộc họp lớn được tổ chức tại hội trường trường, có đại diện phường, hiệu trưởng, ban đại diện phụ huynh mới, và toàn bộ ba mươi chín gia đình lớp sáu A. Bà Thoa được mời đến, vì không đến thì sẽ bị lập biên bản vắng mặt. Bà ngồi ở ghế cuối, đội chiếc mũ vành, kính đen che nửa mặt. Chồng bà ngồi cạnh, im lặng, đầu cúi gằm.
Mẹ tôi cũng đến. Lần đầu tiên tôi thấy mẹ mặc chiếc áo dài đã sờn màu, tóc buộc gọn, bước vào hội trường lớn dưới ánh nhìn của cả trăm con người. Tay mẹ run, nhưng lưng mẹ thẳng.
Chị Lan đứng lên đọc kết luận đối chiếu. Chị công bố từng khoản: tiền quỹ lớp thu hai mươi triệu, tiền tivi thực tế không phải chi một đồng vì được tài trợ, tiền chuyển vào trung tâm tiếng Anh T.H.N.V. bốn mươi triệu đồng, trong đó hai mươi triệu từ quỹ lớp, mười chín triệu từ nguồn khác chưa rõ, một triệu còn lại do chính bà Thoa bù vào để đủ tròn. Chị ngừng lại, nhìn xuống tập hồ sơ.
“Còn đây là phần tiền hỗ trợ của phường dành cho em Vy,” chị nói. “Mỗi tháng bốn trăm nghìn, nhưng gia đình chỉ nhận hai trăm nghìn. Phần chênh lệch bị chị Thoa giữ lại, kéo dài tám tháng. Tổng cộng một triệu sáu trăm nghìn.”
Cả hội trường xôn xao. Có người bật dậy, có người đập bàn.
“Cướp cả tiền của trẻ mồ côi mà còn làm trưởng ban!”
“Đồ vô liêm sỉ!”
Bà Thoa vẫn ngồi im. Chồng bà bỗng đứng bật dậy, quay sang vợ, giọng khàn đặc:
“Mình nói đi. Mình nói cho họ biết sự thật đi.”
Bà Thoa giật mình, ngẩng lên: “Ông… ông nói cái gì?”
“Tôi nói là mình khai hết đi,” ông Tùng nghẹn lại. “Tôi không chịu nổi nữa rồi.”
Bà Thoa im lặng một lúc, rồi bất ngờ tháo cặp kính đen xuống. Mắt bà sưng húp, quầng thâm hằn sâu. Giọng bà khản đi, không còn chút the thé nào của hôm nọ:
“Tôi không có ý lấy tiền của đứa trẻ mồ côi. Tôi lấy vì tôi cần tiền, nhưng tôi cũng không biết mình cần để làm gì nữa…”
Bà dừng lại, hít một hơi.
“Hai năm trước, nhà tôi mở xưởng may. Chồng tôi tin lời một người bạn hùn vốn, bị lừa mất hơn ba trăm triệu, còn nợ ngân hàng. Chúng tôi không dám nói với ai. Tôi giả vờ vẫn giàu, vẫn đeo vàng, vẫn cho con đi học thêm, vì sợ người ta khinh. Rồi tôi được bầu làm trưởng ban phụ huynh, quản quỹ lớp. Ban đầu tôi chỉ mượn một hai triệu, rồi mượn mãi thành quen…”
Hội trường im phăng phắc. Tôi nhìn bà, thấy bà nhỏ bé hẳn đi trong chiếc ghế lớn.
“Còn bốn mươi triệu cho Khang đi học tiếng Anh?” Thầy Bình hỏi.
“Để thằng bé không thua kém bạn bè.” Bà bật khóc. “Tôi sợ nó mặc cảm vì nhà tôi sa sút. Tôi sợ nó biết cha mẹ nó đã mất hết rồi. Cho nên tôi nói nó là tiền để dành, rồi tôi quát cả những đứa trẻ khác, như để chứng minh nhà tôi vẫn hơn người ta.”
Bà quay sang nhìn tôi. Hai mắt bà đỏ ngầu.
“Vy… cô xin lỗi con. Cô nói con nhà nghèo, trong khi chính cô mới là người nghèo hơn tất cả. Nghèo cả tiền lẫn lòng.”
Cả hội trường lặng đi. Tôi nhìn bà rất lâu. Mười một tuổi, tôi chưa biết nên giận hay nên thương. Tôi chỉ nhớ đôi tay nứt nẻ của mẹ, nhớ chiếc khăn gói hai trăm nghìn mẹ đếm đi đếm lại dưới ánh đèn dầu, nhớ cái chỉ tay thẳng vào mặt tôi hôm đó.
Tôi đứng dậy, bước lên giữa hội trường. Mẹ khẽ giữ tay áo tôi, nhưng tôi nhìn mẹ gật đầu. Mẹ buông ra.
“Thưa các cô chú,” tôi nói, giọng non nhưng rõ. “Con muốn nói vài lời được không ạ?”
Hiệu trưởng gật đầu. Tôi hít một hơi.
“Cô Thoa nói cô sợ nhà cô mất mặt. Con hiểu. Nhưng con cũng muốn các cô chú biết, nhà con nghèo, mẹ con sức yếu, nhưng mẹ con chưa bao giờ dạy con lấy một đồng không phải của mình. Hôm đó cô bảo con nghỉ học đi kiếm tiền nuôi mẹ, con rất buồn. Nhưng con nghĩ, nếu hôm đó con im lặng, thì ba mươi chín nhà này vẫn bị mất tiền, và mẹ con vẫn bị cắt hai trăm nghìn mỗi tháng.”
Tôi nhìn bà Thoa.
“Con không giận cô nữa. Nhưng con mong cô sửa. Mong cô trả lại tiền, nhận trách nhiệm. Và mong cô đừng bao giờ nói với đứa trẻ nào rằng nghèo thì không được đi học nữa.”
Hội trường lặng như tờ. Rồi từ góc phòng, một tràng pháo tay vang lên. Là cô Hạnh. Cô đứng dậy, vỗ tay, nước mắt chảy dài. Rồi cả hội trường đứng dậy theo. Tôi thấy mẹ ngồi ở hàng ghế đầu, hai tay che miệng, vai run lên từng nhịp.
Bà Thoa quỳ xuống nền hội trường. Bà không cầu xin ai, chỉ cúi gằm mặt, nước mắt rơi từng giọt xuống sàn gạch.
Kết luận được đưa ra ngay trong buổi họp. Bà Thoa bị bãi nhiệm toàn bộ chức vụ trong ban phụ huynh, phải hoàn trả đủ hai mươi triệu quỹ lớp và một triệu sáu trăm nghìn tiền hỗ trợ cho gia đình tôi trong vòng ba mươi ngày, kèm bản kiểm điểm công khai gửi toàn bộ phụ huynh. Phường đề nghị lập biên bản chuyển cơ quan chức năng xem xét, nhưng với điều kiện nếu bà hoàn trả đầy đủ đúng hạn, cùng sự đồng thuận của các gia đình bị thiệt hại, hồ sơ sẽ được xem xét ở mức nhẹ nhất.
Ba mươi chín phụ huynh bàn bạc trong im lặng suốt hai mươi phút. Cuối cùng, người đứng ra phát biểu là một bác gái bán bánh mì đầu ngõ, người từng đi vay hàng xóm mới đủ năm trăm nghìn.
“Chúng tôi đồng ý cho chị Thoa trả dần theo lịch,” bác nói. “Không phải vì chúng tôi bỏ qua. Mà vì chúng tôi không muốn thằng Khang lớn lên với một bản án của mẹ nó. Nhưng chị phải làm đúng lời hứa. Thiếu một đồng là chúng tôi đưa ra pháp luật.”
Bà Thoa gật đầu liên tục, nghẹn ngào không nói nên lời.
Một tháng sau, bà trả đủ. Tiền chuyển qua tài khoản mới mở của mẹ tôi, có cả lá thư xin lỗi viết tay gửi kèm. Lá thư chỉ có vài dòng, nét chữ nghiêng nghiêng, thấm nước mắt:
“Chị ơi, tôi xin lỗi chị và cháu Vy. Số tiền này tôi trả lại đủ, nhưng những tháng chị phải ăn cơm với muối thì tôi không trả lại được. Mong chị tha lỗi.”
Mẹ tôi đọc xong, gấp lá thư lại, cất vào chiếc hộp thiếc. Mẹ không nói gì, nhưng tôi thấy mẹ thở ra thật nhẹ.
Cuối năm học, Khang xin chuyển sang lớp khác. Hôm cuối cùng ở lớp sáu A, nó đứng trước bàn tôi, đưa cho tôi một tờ giấy gấp tư. Trong đó là mấy dòng chữ nguệch ngoạc:
“Vy, tớ xin lỗi cậu. Tớ không biết tiền của mẹ tớ từ đâu ra. Tớ không đi học thêm nữa. Mẹ tớ đã bán chiếc xe để trả nợ cho nhà cậu và các bạn. Tớ thấy xấu hổ. Cậu học giỏi lắm, đừng nghỉ học nhé.”
Tôi đọc hết, gấp lại, nhìn Khang. Thằng bé cúi đầu, tai đỏ ửng.
“Tớ không nghỉ học đâu,” tôi nói. “Cậu cũng đừng nghỉ nhé. Hồi nhỏ mẹ tớ bảo, người ta làm sai thì sửa được, chỉ sợ biết sai mà không sửa.”
Khang ngẩng lên, mắt long lanh, rồi khẽ gật đầu.
Mùa hè năm đó, cô Hạnh và thầy Bình đứng ra vận động quỹ khuyến học cho học sinh nghèo của trường, lấy tên là quỹ Vy. Mấy bác phụ huynh bán hàng quanh chợ mỗi người góp một ít, không ai nhiều hơn người kia. Nhờ quỹ ấy, mẹ tôi được hỗ trợ mở một sạp rau nhỏ có mái che ở đầu chợ, không còn phải ngồi dưới nắng mưa ngày được ngày không.
Một buổi sáng đầu thu, tôi xách cặp đến trường, mẹ tiễn tôi ra tận đầu ngõ. Mẹ đã khỏe hơn nhiều, da dẻ hồng hào, bàn tay không còn nứt nẻ như xưa. Mẹ chỉnh lại chiếc khăn quàng đỏ trên cổ tôi, mỉm cười.
“Đi học đi con. Nhớ ăn hết hộp cơm mẹ làm.”
“Dạ.” Tôi gật đầu, rồi bỗng quay lại ôm lấy mẹ thật chặt. “Mẹ ơi, con sẽ học thật giỏi. Sau này con nuôi mẹ.”
Mẹ vỗ nhẹ lưng tôi, giọng nghẹn đi:
“Mẹ biết rồi. Nhưng không phải vì ai đuổi con mà con phải làm thế. Con làm vì con muốn, nhé?”
“Dạ.”
Tôi bước vào cổng trường, nắng sớm rọi xuống sân gạch. Trong lớp sáu A, chiếc tivi nhà tài trợ treo trên tường, lặng lẽ sáng lên một bản tin buổi sáng. Cô Hạnh đứng ở cửa lớp, dang tay đón từng đứa học trò bước vào. Khi tôi đi qua, cô đặt tay lên vai tôi, khẽ nói:
“Chào em, Vy. Hôm nay cô tin em sẽ học rất tốt.”
Tôi mỉm cười, bước vào lớp, ngồi xuống chỗ quen thuộc ở bàn đầu. Cuốn sổ bìa đen năm nào đã không còn trên bàn cô giáo. Thay vào đó là một cuốn sổ mới, bìa xanh, trang đầu ghi dòng chữ do chính cô Hạnh viết: “Sổ quỹ lớp 6A, công khai minh bạch, mọi phụ huynh đều có quyền xem.”
Tôi nhìn dòng chữ ấy, bỗng thấy lòng nhẹ bẫng. Có những bài học chẳng ai dạy, nhưng đứa trẻ nào từng bị chỉ mặt vì nghèo đều tự khắc hiểu: đứng thẳng lưng và nói sự thật, đôi khi là cách duy nhất để bảo vệ những người mình thương.
–HẾT–
