Ngày con trai tôi tốt nghiệp bác sĩ, tôi dậy từ 3 giờ sáng.

Không phải vì xe chạy sớm, mà vì tôi không ngủ được.

Cả đêm tôi cứ nằm nhìn lên mái nhà lợp tôn cũ, nghe tiếng gió lùa qua khe cửa, lòng nôn nao như một đứa trẻ sắp được đi hội. Bao nhiêu năm rồi, tôi chưa từng có cảm giác chờ đợi một điều gì đó lớn lao đến vậy.

Tôi ngồi dậy, lần mò trong bóng tối, mở cái tủ gỗ cũ kêu cọt kẹt. Bộ quần áo đẹp nhất của tôi là bộ bà ba màu nâu đã sờn vai. Tôi giặt nó từ hôm trước, phơi cẩn thận, giờ lấy xuống, vuốt lại từng nếp gấp.

Tôi soi mình trong cái gương nhỏ treo trên vách. Khuôn mặt đã nhiều nếp nhăn, mái tóc lấm tấm bạc. Tôi cười, rồi lại thấy mắt mình ươn ướt.

“Con tôi… thành bác sĩ rồi.”

Tôi nói một mình, mà nghe như không tin nổi.

Trước khi đi, tôi ra vườn. Nhổ mấy củ khoai lang, hái thêm bó rau cải. Không phải vì tôi nghĩ con tôi thiếu thốn. Mà vì tôi không biết phải mang gì cho con trong ngày trọng đại như vậy.

Tôi chỉ có những thứ này.

Những thứ đã nuôi nó lớn lên.

Tôi gói cẩn thận vào cái túi nilon, buộc lại, rồi treo lên tay.

5 giờ sáng, tôi ra đầu làng, thuê một anh xe ôm chở ra bến xe. Từ đó, tôi bắt xe khách lên thành phố.

Chuyến đi dài hơn 5 tiếng.

Đường xóc, người đông, mùi xăng xe, mùi mồ hôi… nhưng tôi không thấy mệt. Tôi chỉ nghĩ đến lúc được nhìn thấy con trong bộ áo tốt nghiệp.

Thằng bé ngày nào còn gầy gò, đi chân đất chạy khắp ruộng, giờ đã trở thành bác sĩ.

Tôi đã tưởng tượng ra cảnh đó không biết bao nhiêu lần.

Khi xe dừng, tôi xuống, hỏi đường đến trường. Người ta nhìn tôi, có người chỉ, có người không để ý. Tôi đi bộ thêm một đoạn nữa.

Đến cổng trường, tôi đứng lại.

Một nơi rộng lớn, sạch sẽ, khác xa cái làng nhỏ của tôi. Người ra vào đông đúc, ai cũng ăn mặc đẹp đẽ. Các phụ huynh đi cùng con, cười nói, chụp ảnh.

Tôi đứng lặng một lúc, rồi mới dám bước vào.

Tôi tìm mãi mới thấy hội trường tổ chức lễ. Người đông nghịt. Tôi len lỏi vào, tay vẫn ôm chặt cái túi khoai và rau.

Rồi tôi nhìn thấy con.

Nó đứng trên sân khấu, mặc áo cử nhân, đội mũ, gương mặt sáng lên dưới ánh đèn. Nó khác quá. Khác đến mức tôi phải nhìn thật kỹ mới dám chắc đó là con mình.

Tim tôi như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực.

Tôi cười, nước mắt cứ thế chảy ra.

“Con tôi…”

Tôi thì thầm.

Buổi lễ kéo dài gần hai tiếng. Tôi ngồi dưới, không hiểu hết những gì người ta nói, chỉ chờ đến lúc con tôi bước lên nhận bằng.

Khi nó cúi đầu nhận tấm bằng, cả hội trường vỗ tay.

Tôi cũng vỗ tay.

Vỗ đến khi tay đỏ lên.

Sau buổi lễ, mọi người ùa ra chụp ảnh.

Tôi đứng ở một góc, chờ.

Tôi không dám chen vào. Tôi sợ làm phiền. Tôi chỉ muốn đợi con nhìn thấy mình.

Cuối cùng, tôi lấy hết can đảm, bước lại gần.

“Con…”

Tôi gọi.

Nó quay lại.

Ánh mắt nó chạm vào tôi.

Trong một giây.

Rồi tôi thấy… nó sững lại.

Không phải vì xúc động.

Mà là… khó xử.

Nó nhìn tôi từ đầu đến chân.

Ánh mắt lướt qua bộ đồ bà ba cũ, cái túi nilon trên tay, đôi dép nhựa đã mòn.

Tôi vẫn cười.

“Con giỏi quá…”

Tôi nói, giọng run run.

“Bác sĩ rồi…”

Tôi đưa cái túi lên.

“Mẹ mang cho con ít khoai với rau…”

Nó không nhận.

Nó liếc nhanh xung quanh.

Bạn bè nó đang đứng gần đó. Có người nhìn về phía chúng tôi.

Mặt nó đỏ lên.

“…Mẹ sao lại lên đây?”

Nó nói nhỏ, nhưng đủ để tôi nghe.

Tôi khựng lại.

“Thì… hôm nay con tốt nghiệp…”

“Tôi tưởng mẹ ở quê.”

Câu nói đó… như một cái gì đó đập thẳng vào ngực tôi.

Tôi chưa kịp nói gì, nó đã kéo tôi sang một bên.

“Mẹ về đi.”

Giọng nó gấp gáp.

“Tôi đang bận.”

Tôi nhìn nó.

“Con… không chụp ảnh với mẹ à?”

Nó im lặng một giây.

Rồi nói nhỏ hơn.

“Để lúc khác.”

Tôi hiểu.

Không phải lúc khác.

Mà là… không bao giờ.

Tôi gật đầu.

“Ừ… mẹ về.”

Tôi quay đi.

Không khóc.

Chỉ thấy… trống rỗng.

Tôi đi ra khỏi cổng trường.

Tiếng cười nói phía sau vẫn rộn ràng.

Tôi bước từng bước.

Chậm.

Nặng.

Cái túi khoai trên tay… bỗng thấy nặng hơn rất nhiều.

Tôi không biết mình đã đi bao lâu.

Chỉ biết khi dừng lại, tôi đã đứng trước bến xe.

Tôi ngồi xuống một góc.

Mở túi ra.

Nhìn những củ khoai, bó rau.

Tôi bật cười.

Một tiếng cười… khô khốc.

“Chắc… nó không ăn đâu.”

Tôi nói một mình.

Tôi định vứt đi.

Nhưng rồi… lại gói lại.

“Thôi… mang về.”

Xe chưa đến.

Tôi ngồi đó, nhìn dòng người qua lại.

Mỗi người một cuộc đời.

Không ai biết tôi là ai.

Cũng không ai biết… tôi vừa mất đi điều gì.

Một lúc sau, điện thoại tôi rung.

Tôi giật mình.

Là con.

Tôi vội vàng nghe.

“Con…”

Tôi chưa nói hết câu.

Nó đã nói trước.

“Mẹ về chưa?”

Giọng nó… không còn gấp gáp như lúc nãy.

“Tôi… đang ở bến xe.”

Im lặng vài giây.

“Mẹ… quay lại đi.”

Tôi sững người.

“Gì cơ?”

“Mẹ quay lại trường đi.”

Giọng nó thấp hơn.

“Con… còn chưa chụp ảnh với mẹ.”

Tôi không tin vào tai mình.

“Con… không bận nữa à?”

Nó thở dài.

“Con vừa… bị thầy gọi lại.”

“Thầy hỏi… người phụ nữ đứng lúc nãy là ai.”

Tim tôi đập mạnh.

“Con… nói sao?”

Nó im lặng.

Rồi nói rất nhỏ.

“Con nói… là mẹ.”

Tôi nhắm mắt lại.

Nước mắt trào ra.

“Thầy… nhìn con.”

“Nói rằng… ‘Người nuôi được con thành bác sĩ… không bao giờ là người đáng xấu hổ.’”

Tôi không nói được gì.

Chỉ nghe tiếng nó thở.

“Mẹ… quay lại đi.”

“Con… muốn chụp ảnh với mẹ.”

Tôi đứng dậy.

Chân vẫn run.

Nhưng lần này… không nặng nữa.

Tôi quay lại.

Đi từng bước… về phía ngôi trường đó.

Nơi mà lúc nãy… tôi đã nghĩ mình không thuộc về.

Khi tôi đến, nó đang đứng ở cổng.

Không có bạn bè.

Không có ai khác.

Chỉ có nó.

Nó nhìn thấy tôi.

Rồi bước lại.

Lần này… nó không né tránh.

Nó cầm lấy cái túi trên tay tôi.

“Khoai à?”

Nó hỏi.

Tôi gật.

“Ừ… mẹ trồng.”

Nó cười.

“Con thích ăn khoai của mẹ.”

Câu nói đó… làm tim tôi thắt lại.

Nó khoác tay tôi.

“Đi… chụp ảnh.”

Tôi không nói gì.

Chỉ đi theo.

Dưới ánh nắng chiều, giữa sân trường rộng lớn, tôi đứng cạnh con trai mình.

Một bác sĩ.

Một người mà tôi đã nuôi lớn bằng những củ khoai, bó rau… và cả những năm tháng không ai nhìn thấy.

Có người đi ngang qua, nhìn chúng tôi.

Tôi không còn thấy ngại nữa.

Vì lần này…

Con tôi… đứng cạnh tôi.

Không né tránh.

Không xấu hổ.

Chỉ là… hơi muộn một chút.

Nhưng có lẽ…

Vẫn kịp.