CÂU CHUYỆN HƯ CÂU DO TRÍ TUỆ NHÂN TẠO AI VIẾT, KHÔNG PHẢI CHUYỆN NGOÀI ĐỜI THỰC, CHỈ MANG TÍNH CHẤT GIẢI TRÍ, CHIÊM NGHIỆM
7 năm đều đặn cho ông lão tâm thần một bát gạo, ngày ông qua đời tôi mới biết bí mật khiến cả gia đình chết lặng
Cánh cửa căn phòng phía cuối ngôi nhà cũ kêu lên một tiếng khô khốc khi tôi đẩy vào. Mùi long não, giấy cũ và bụi gỗ lâu ngày không được lau chùi xộc thẳng vào mũi. Tôi đưa tay kéo chiếc rèm đã bạc màu, ánh nắng tháng Tám tràn vào, soi rõ bức tường đối diện.
Tôi chết lặng.
Trên tường treo một tấm ảnh cưới cũ, màu ảnh đã ngả vàng. Người phụ nữ mặc áo dài trắng đứng bên trái chính là mẹ chồng tôi, bà Lệ. Nhưng người đàn ông đứng cạnh bà, mặc bộ vest rộng, gương mặt trẻ trung, ánh mắt sâu thẳm ấy…
Tôi không thể nhận nhầm.
Đó chính là ông Cường, người đàn ông đầu óc lúc tỉnh lúc mê mà suốt bảy năm qua, chiều nào tôi cũng dành cho ông một bát gạo.
Tôi đứng bất động, hai chân như bị đóng chặt xuống nền nhà. Bác Oanh đứng bên cạnh vội đỡ lấy tôi, nhưng bàn tay tôi lúc ấy lạnh buốt, chẳng còn chút sức lực.
Ở góc dưới bức ảnh, dòng chữ viết bằng mực xanh đã nhòe theo thời gian:
1983.
Tôi nhìn chằm chằm vào dòng chữ ấy, đầu óc rối bời. Tại sao ông Cường lại có ảnh cưới với mẹ chồng tôi? Tại sao bà Lệ luôn tỏ ra hoảng sợ mỗi khi nhìn thấy ông? Và vì sao ông lão ấy cứ nhìn những đứa con tôi bằng ánh mắt đau đớn như thể đã đánh mất chúng từ rất lâu?
Muốn hiểu chuyện gì đã xảy ra, tôi phải kể lại từ ngày giỗ chồng mình, năm ấy.
Tháng 5 năm 2019, những cơn mưa lất phất phủ lên vùng quê ven sông Đáy. Tôi thức dậy từ ba giờ sáng, loay hoay trong căn bếp nhỏ chuẩn bị mâm cỗ cúng chồng. Xôi đã đồ xong, gà luộc vừa chín tới, nồi canh măng vẫn còn sôi liu riu trên bếp.
Tôi tên là Nguyễn Thu Hà, năm đó 39 tuổi, chồng tôi là Trần Văn Khánh mất khi mới ngoài 30. Anh ra đi quá đột ngột, để lại hai đứa con thơ là Mai và Tùng. Từ ngày ấy, căn nhà vốn có tiếng cười của anh chỉ còn tiếng trẻ con gọi bố trước bàn thờ mỗi dịp lễ Tết.
Tôi cứ nghĩ sau năm năm, nỗi đau mất chồng đã phần nào nguôi ngoai. Nhưng hôm ấy, ngay giữa ngày giỗ, tôi lại bị những người thân của anh dồn vào một tình cảnh không thể ngờ tới.
Khi hương trên bàn thờ còn chưa cháy hết, chú Tài, người em cùng mẹ khác cha của chồng tôi, bất ngờ đứng dậy. Chú đặt một cuốn sổ bìa đen lên bàn, rồi lớn tiếng để tất cả họ hàng có mặt đều nghe thấy.
“Chị Hà, hôm nay có đông đủ mọi người, tôi nói luôn cho rõ. Anh Khánh trước khi mất còn nợ mẹ với tôi 760 triệu đồng. Chị là vợ, giờ phải có trách nhiệm trả khoản đó.”
Tôi đang cầm chiếc đĩa trên tay, nghe xong suýt đánh rơi xuống đất.
“Chú nói gì cơ? Anh Khánh nợ tiền lúc nào? Sao tôi chưa từng nghe chuyện này?”
Chú Tài mở cuốn sổ, chỉ vào mấy dòng chữ nguệch ngoạc được viết bằng bút bi.
“Đây, tôi ghi rõ từng lần đưa tiền. Anh ấy vay làm ăn, lúc thì vay mẹ, lúc thì vay tôi. Chị không biết là chuyện của chị, nhưng nợ thì phải trả.”
Tôi cầm cuốn sổ lên xem. Những dòng chữ ấy chẳng có ngày tháng rõ ràng, cũng không có chữ ký của chồng tôi. Thậm chí có những khoản tiền ghi chồng chéo, nhìn qua đã thấy không thể xác minh được.
Chú Tài còn lấy ra một tờ giấy đánh máy, đẩy về phía tôi.
“Chị ký vào đây, xác nhận sẽ trả nợ thay anh Khánh. Mẹ không muốn làm khó chị, chỉ cần chị nhận trách nhiệm thì mọi chuyện sẽ êm đẹp.”
Tôi đặt tờ giấy xuống.
“Không có chứng từ, không có chữ ký của chồng tôi, tôi không thể ký được. Nếu thật sự có khoản vay, chú cứ đưa giấy tờ hợp pháp ra, tôi sẽ cùng mọi người kiểm tra.”
Câu nói ấy khiến bầu không khí trên mâm cỗ lập tức thay đổi.
Mẹ chồng tôi, bà Lệ, đang ngồi phía trên bỗng đập mạnh tay xuống bàn. Chiếc vòng vàng trên cổ tay bà va vào mặt gỗ phát ra tiếng chát chúa.
“Cô còn muốn kiểm tra cái gì? Chồng cô mất rồi, mẹ chồng nói có khoản nợ thì cô cứ nhận đi! Cô ở trong căn nhà này năm năm, chẳng mất tiền thuê, giờ có chút trách nhiệm cũng không chịu?”
Tôi ngẩng lên nhìn bà, không tin nổi những lời vừa nghe.
Năm năm trước, khi chồng tôi qua đời, chính bà đã ôm tôi khóc, bảo:
“Con cứ ở đây. Mẹ còn sống thì mẹ sẽ không để mẹ con con phải lang thang.”
Vậy mà giờ đây, cũng chính người phụ nữ ấy lại dùng căn nhà làm điều kiện ép tôi ký vào một khoản nợ không rõ nguồn gốc.
Tôi chưa kịp lên tiếng thì Mai đứng ở cửa, khuôn mặt trắng bệch. Tùng nắm chặt tay chị, ngước lên hỏi tôi bằng giọng run rẩy:
“Mẹ ơi… bà nội đuổi mẹ con mình đi thật à? Nếu đi thì tối nay chúng mình ngủ ở đâu?”
Câu hỏi của con khiến cổ họng tôi nghẹn lại.
Những người họ hàng đang ngồi quanh mâm cỗ, không ai đứng ra nói giúp. Có người cúi đầu ăn, có người giả vờ nhìn điện thoại, cũng có người lặng lẽ rời khỏi sân.
Tôi biết, nếu mình ký vào tờ giấy đó, có thể từ nay sẽ phải gánh một khoản tiền khổng lồ mà chẳng biết có thật hay không. Nhưng nếu không ký, ba mẹ con tôi sẽ chẳng còn chỗ ở.
Tôi chọn không ký.
Tôi thu dọn quần áo, sách vở, giấy khen của hai đứa nhỏ. Mai cẩn thận gấp từng bộ đồ, còn Tùng ôm con gấu bông đã sờn một bên tai, đứng lặng bên chiếc túi du lịch.
Trước khi rời nhà, tôi đi đến bàn thờ chồng, thắp thêm một nén nhang.
“Anh Khánh, em không biết khoản nợ ấy từ đâu ra. Em không muốn làm điều gì sai khi chưa biết sự thật. Em phải đưa các con đi, dù khó khăn đến đâu, em cũng sẽ cố để chúng không phải cúi đầu vì chuyện người lớn.”
Tôi lau nước mắt, bế túi đồ bước ra khỏi cổng.
Đến cây gạo đầu làng, tôi bất chợt nhìn thấy một ông lão tóc bạc đang đứng dưới gốc cây. Ông mặc chiếc áo nâu cũ, tay chống gậy tre, dáng người gầy gò như chỉ cần một cơn gió mạnh cũng có thể ngã.
Ông không nhìn tôi, mà cứ dõi mắt về phía tấm ảnh thờ chồng đang được Mai ôm trước ngực.
Bất chợt, đôi môi ông run lên.
“Khánh…”
Tiếng gọi nhỏ đến mức gần như bị tiếng gió cuốn mất.
Tôi quay đầu nhìn ông, nhưng ông lập tức cúi mặt, lặng lẽ đi về phía con đường đất chạy dọc cánh đồng.
Khi ấy, tôi đang lo không biết đêm nay ba mẹ con sẽ ngủ ở đâu, nên chẳng kịp hỏi ông điều gì. Chỉ có một cảm giác kỳ lạ cứ vương lại trong lòng.
Bác Oanh, một người phụ nữ sống ở cuối xóm, thương hoàn cảnh ba mẹ con tôi nên cho thuê căn nhà cấp bốn bỏ trống của bác với giá rất rẻ. Bác không bắt đặt cọc, chỉ dặn tôi cố gắng nuôi các con, khi nào có tiền thì trả sau.
Căn nhà nằm sát một con ngõ nhỏ, phía sau là ruộng ngô, bên cạnh có một ngôi nhà cũ kỹ của ông lão mà người trong xóm thường gọi là ông Cường điên.
Nghe nói ông chẳng có người thân, lúc nhớ lúc quên, đôi khi tự nói chuyện một mình. Có ngày ông đi lang thang từ sáng đến tối, có ngày chỉ ngồi bên hiên nhìn người qua lại. Người trong xóm không ai muốn dây dưa với ông, phần vì sợ ông gây chuyện, phần vì nghĩ ông chẳng còn tỉnh táo.
Chiều đầu tiên tôi dọn đến, đang nấu cơm thì ông đứng ngoài cổng.
Trên tay ông là một chiếc bát nhôm méo mó, bên trong sạch sẽ nhưng cũ kỹ. Ông cúi đầu, giọng dè dặt:
“Cô ơi… cô cho tôi xin một bát gạo được không?”
Nhìn chiếc bát nhỏ, tôi quay vào bếp. Gạo trong thùng chẳng còn nhiều, nhưng tôi vẫn xúc đầy một bát rồi mang ra.
Ông nhận lấy, nhìn bát gạo thật lâu, sau đó ngẩng lên hỏi:
“Cô tên Hà phải không? Chồng cô… có phải tên Khánh không?”
Tôi sững người.
“Ông biết chồng tôi à?”
Ông lắc đầu lia lịa, miệng lẩm bẩm:
“Không… không phải. Tôi già rồi, hay nhớ nhầm. Cô đừng để bụng.”
Nói xong, ông cầm bát gạo đi về, bước chân xiêu vẹo, thỉnh thoảng còn ngoái nhìn căn nhà của tôi.
Tôi thấy lạ nhưng nghĩ ông già lú lẫn, cũng không để tâm nhiều.
Từ hôm đó, cứ khoảng năm giờ chiều, ông Cường lại xuất hiện trước cổng, vẫn chiếc bát nhôm ấy, vẫn câu nói quen thuộc:
“Cô ơi, cho tôi xin một bát gạo.”
Ngày nào tôi cũng cho. Có hôm tôi xúc thêm ít gạo, có hôm định cho ông cả túi gạo năm cân để đỡ phải đi xin từng ngày, nhưng ông nhất quyết từ chối.
“Tôi chỉ xin một bát thôi. Mai tôi lại sang.”
Tôi ngạc nhiên hỏi:
“Ông có thể lấy cả túi mà. Gạo nhà tôi không nhiều, nhưng một túi thì vẫn có thể chia cho ông.”
Ông cười, nụ cười méo mó nhưng hiền lành.
“Không cần đâu. Được sang đây mỗi chiều là tốt rồi, cô ạ.”
Tôi không hiểu câu nói ấy có ý gì. Một người đói đến mức phải xin từng bát gạo, sao lại vui chỉ vì được ghé qua nhà người khác?
Có lần, tôi đang dạy Mai làm bài, tiện miệng nói:
“Con nhớ nhé, một bát gạo chẳng khiến nhà mình nghèo đi đâu. Nếu người ta đói, mình giúp được thì cứ giúp. Mình còn có mẹ con mình bên nhau, thế là may mắn rồi.”
Tôi vừa nói xong thì nghe tiếng dép kéo nhẹ ngoài sân.
Ông Cường đang đứng ở đó.
Ông không bước vào, cũng chẳng lên tiếng. Chỉ nhìn tôi vài giây rồi vội quay mặt đi. Khi ông bước xuống bậc cửa, tôi thoáng thấy ông đưa tay lau mắt.
Trên nền gạch cũ, hai giọt nước mắt rơi xuống, lặng lẽ thấm vào đất.
Tôi bắt đầu cảm thấy người đàn ông này không đơn giản chỉ là một ông lão điên bị cả làng xa lánh. Nhưng tôi không biết phải hỏi thế nào, cũng không muốn khiến ông tổn thương.
Một chiều cuối năm, mẹ chồng tôi bất ngờ tìm đến.
Bà mang theo túi cam, vừa bước vào sân đã nhìn thấy ông Cường đang đi ra từ cổng nhà bên. Bà khựng lại, chiếc túi trên tay rơi xuống, mấy quả cam lăn khắp nền gạch.
Gương mặt bà trắng bệch.
Ông Cường cũng đứng chết trân. Chiếc bát gạo trên tay ông nghiêng đi, vài hạt gạo rơi xuống đất.
Hai người nhìn nhau như vừa gặp lại một người từ quá khứ mà cả đời muốn trốn tránh.
Bà Lệ lập tức quay sang tôi, giọng đầy tức giận:
“Từ giờ cô không được cho lão ấy bất cứ thứ gì nữa! Cô đừng có tự ý làm chuyện này. Có ngày rước họa vào thân, đừng trách tôi không cảnh báo!”
Tôi ngỡ ngàng.
“Ông ấy chỉ xin một bát gạo thôi mà mẹ. Ông ấy sống một mình, không có ai chăm sóc…”
“Cô im đi! Tôi nói cấm là cấm!”
Bà bỏ về, để lại tôi với hàng loạt câu hỏi chưa có lời giải.
Chỉ vài ngày sau, những lời đồn bắt đầu lan khắp xóm.
Người ta nói tôi cho ông Cường ăn uống suốt ngày là có mục đích. Có người bảo tôi muốn lấy lòng ông để chiếm mảnh đất ông đang ở. Người khác lại nói tôi cố tình làm thân với ông vì biết ông có tài sản.
Những lời ấy khiến Mai bị bạn bè trêu chọc ở trường.
Một hôm con bé về nhà, vừa đặt cặp xuống đã khóc.
“Mẹ ơi, các bạn nói mẹ con mình cho ông Cường ăn để lấy đất. Họ còn bảo mẹ sắp lấy ông ấy nữa. Con không muốn đến trường đâu…”
Tôi ôm con vào lòng, cố nén tức giận.
“Mẹ giúp người vì ông ấy đói, chứ không phải vì đất đai hay tiền bạc. Con đừng để lời người khác làm mình xấu hổ vì điều tốt mình đã làm.”
Nhưng chính tôi cũng bắt đầu mệt mỏi.
Có một chiều, sau khi nghe hàng xóm bàn tán ngoài ngõ, tôi đóng cổng, nhìn ông Cường đứng chờ bên ngoài mà nói:
“Ông ơi, hôm nay nhà cháu hết gạo rồi. Ông sang ngày mai nhé.”
Tôi nói dối.
Thùng gạo vẫn còn, nhưng tôi chỉ muốn tránh những lời đồn, tránh mẹ chồng, tránh những ánh mắt soi mói.
Ông Cường không trách. Ông gật đầu, ôm chiếc bát vào ngực rồi lặng lẽ đi.
Đêm hôm ấy, mưa lớn đổ xuống, gió thổi mạnh làm cánh cửa sổ va vào tường liên tục. Gần nửa đêm, bác Oanh chạy sang gọi tôi.
“Hà ơi, ông Cường mất tích rồi! Mọi người đang đi tìm, cháu có đi không?”
Tôi vội mặc áo mưa, cùng bác và vài người trong xóm cầm đèn pin đi khắp các ngõ.
Cuối cùng, chúng tôi tìm thấy ông dưới gốc xoan cuối làng. Ông ngồi co ro, người ướt sũng, chiếc bát nhôm đặt bên cạnh. Khi nhìn thấy tôi, ông bất ngờ lao tới nắm chặt tay, run rẩy như đứa trẻ vừa bị bỏ rơi.
“Khánh! Khánh ơi! Con đừng bỏ bố nữa! Bố biết lỗi rồi… bố xin con… bố biết lỗi rồi!”
Tôi sững người.
Bố?
Ông gọi chồng tôi là con?
Tôi cúi xuống, lay nhẹ vai ông.
“Ông Cường, ông nói gì vậy? Ông có biết tôi là ai không?”
Ông nhìn tôi, ánh mắt lúc ấy tỉnh táo đến kỳ lạ. Ông đưa tay chạm vào khuôn mặt tôi, rồi nhìn về phía con đường tối om.
“Con dâu… con dâu của Khánh…”
Tôi lạnh sống lưng.
Ông biết chồng tôi. Ông còn biết tôi là vợ Khánh.
Nhưng ông chưa kịp nói thêm, đôi mắt lại trở nên đờ đẫn. Ông lẩm bẩm những câu vô nghĩa, rồi ngồi im, không còn nhận ra ai nữa.
Tôi đưa ông về nhà, lấy quần áo khô, nấu cháo nóng. Đêm ấy tôi không ngủ, cứ ngồi bên giường nhìn ông, trong lòng đầy những câu hỏi.
Vài tuần sau, tôi đưa ông Cường đến trạm xá vì ông sốt cao, ho liên tục. Bác sĩ vừa khám xong, tôi đang hỏi về thuốc thì mẹ chồng bất ngờ xông vào.
Không nói một lời, bà giáng thẳng vào mặt tôi một cái tát.
“Đồ đàn bà không biết điều! Tôi đã bảo cô tránh xa lão ta, sao cô cứ cố tình chống đối?”
Tiếng tát vang lên khiến những người trong phòng quay lại nhìn. Má tôi bỏng rát, mắt cay xè.
Tôi chưa kịp phản ứng thì ông Cường đang nằm trên giường bệnh bất ngờ chống tay ngồi dậy. Gương mặt ông đỏ bừng, đôi mắt mở lớn, giọng nói vang lên đầy phẫn nộ, hoàn toàn khác với vẻ ngây ngô thường ngày.
“Lệ! Bà còn định làm khổ thằng Khánh đến bao giờ? Nó chết rồi! Bà làm khổ con nó, làm khổ vợ nó, bà còn chưa vừa lòng sao?”
Bà Lệ lùi lại một bước.
Môi bà run rẩy, gương mặt không còn chút máu.
Tôi đứng giữa căn phòng trạm xá, một bên má đau rát, đầu óc choáng váng. Nhưng điều khiến tôi sợ nhất không phải cái tát vừa rồi.
Mà là câu nói của ông Cường.
“Bà còn định làm khổ thằng Khánh đến bao giờ?”
Tôi nhìn mẹ chồng, rồi nhìn ông lão đang thở dốc trên giường.
Bảy năm qua, tôi vẫn nghĩ ông chỉ là một người già không nơi nương tựa, một người cần được giúp đỡ. Nhưng giờ đây, tôi bắt đầu nhận ra ông có một mối liên hệ sâu sắc với gia đình chồng mình.
Và có lẽ, khoản nợ 760 triệu đồng mà chú Tài đưa ra trong ngày giỗ chồng cũng không phải chuyện đơn giản.
Tôi chưa biết sự thật là gì.
Nhưng tôi chắc chắn, nếu cứ tiếp tục im lặng, sẽ có một ngày bí mật ấy bị chôn vùi mãi mãi.
Tôi nhìn thẳng vào mẹ chồng, lần đầu tiên không còn sợ hãi.
“Bà nói cho con biết đi. Ông Cường là ai? Tại sao ông ấy biết chồng con? Tại sao ông ấy gọi Khánh là con? Và vì sao bà lại sợ ông ấy đến như vậy?”
Bà Lệ không trả lời.
Bà chỉ nhìn ông Cường, rồi đột nhiên quay người bỏ đi.
Cánh cửa trạm xá đóng sầm lại.
Ông Cường ngồi trên giường, hai bàn tay run rẩy nắm lấy chiếc chăn. Ông nhìn tôi, nước mắt chảy xuống gương mặt nhăn nheo.
“Cô Hà… đừng để Khánh phải chịu oan nữa…”
Tôi cúi xuống hỏi:
“Ông nói gì? Chồng tôi bị oan chuyện gì?”
Ông mấp máy môi, nhưng rồi lại ôm đầu, bắt đầu la hét. Bác sĩ phải tiêm thuốc an thần để ông bình tĩnh lại.
Tối hôm ấy, tôi về nhà, mở chiếc hộp đựng giấy tờ cũ của chồng. Tôi tìm lại những hợp đồng làm ăn, sổ tiết kiệm, giấy vay tiền, những thứ anh từng cất kỹ.
Tôi không tìm thấy khoản nợ 760 triệu nào.
Nhưng ở đáy chiếc hộp, tôi phát hiện một phong thư đã cũ, bên ngoài ghi tên tôi bằng nét chữ của Khánh.
“Hà, nếu một ngày em gặp được bố, hãy giúp anh chăm sóc ông. Anh không có cơ hội làm điều đó nữa.”
Tôi ngồi chết lặng.
Bố?
Khánh có một người cha mà suốt năm năm làm vợ, tôi chưa từng nghe anh nhắc đến?
Tôi run rẩy mở lá thư. Bên trong chỉ có vài dòng ngắn ngủi, nhưng từng chữ như đâm vào tim.
“Anh đã tìm bố nhiều năm. Anh biết bố đang ở đâu, nhưng chưa đủ can đảm đưa bố về. Nếu em gặp ông, đừng trách ông. Người có lỗi không phải bố. Người có lỗi là những kẻ đã khiến gia đình mình tan vỡ.”
Tôi đọc đi đọc lại, nước mắt rơi xuống trang giấy.
Ngoài cửa sổ, tiếng mưa vẫn rơi. Trong căn nhà nhỏ, Mai và Tùng đã ngủ say, chẳng biết mẹ chúng đang phát hiện ra một bí mật có thể thay đổi toàn bộ cuộc đời.
Tôi nhìn lá thư, rồi nhìn chiếc bát gạo ông Cường thường mang sang mỗi chiều.
Bảy năm.
Bảy năm ông chỉ xin đúng một bát gạo.
Bảy năm ông đứng trước cổng nhà tôi, nhìn những đứa trẻ bằng ánh mắt vừa thương yêu vừa đau đớn.
Và suốt bảy năm ấy, tôi chưa từng biết người đàn ông điên mà mình giúp đỡ lại chính là người có thể nắm giữ sự thật về cái chết của chồng, về khoản nợ bí ẩn, và về những năm tháng gia đình tôi bị đẩy vào cảnh khốn cùng.
Tôi gấp lá thư lại, cất vào túi áo.
Ngày mai, tôi sẽ đến căn nhà cũ nơi bức ảnh cưới được treo trên tường.
Tôi sẽ tìm câu trả lời.
Bởi tôi không thể để hai đứa con mình lớn lên trong những lời vu khống, cũng không thể để người chồng đã khuất phải mang theo một nỗi oan chưa được làm sáng tỏ.
Và tôi càng không thể để người đàn ông đã xin tôi một bát gạo suốt bảy năm, đến cuối đời vẫn phải sống trong sự sợ hãi và tội lỗi.
Tôi chưa biết bí mật phía sau bức ảnh năm 1983 sẽ tàn nhẫn đến mức nào.
Nhưng tôi biết, từ khoảnh khắc ông Cường gọi tên Khánh giữa cơn mưa đêm ấy, cuộc đời ba mẹ con tôi đã bắt đầu bước sang một hướng khác.
Bảy năm cho một bát gạo, tôi cứ nghĩ mình đang cứu một ông lão nghèo khổ. Đến khi biết ông là ai, tôi mới hiểu có những người cả đời không xin tiền bạc, không xin nhà cửa… họ chỉ chờ một người chịu lắng nghe, để có thể nói ra lời xin lỗi đã bị chôn giấu suốt hàng chục năm.