Sự khác biệt về trang phục của Shark Bình tại phiên tòa đang nhận được sự quan tâm từ cộng đồng.
Ngày 26/10, Tòa án nhân dân TP Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và 187 đồng phạm trong vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rửa tiền, chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, trốn thuế, xảy ra tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố trên cả nước.
Phiên tòa dự kiến kéo dài trong 15 ngày, do Thẩm phán Trần Nam Hà làm chủ tọa.
 |
| Shark Bình xuất hiện tại phiên tòa ngày 26/10 – Ảnh: PV |
Tại phiên tòa, bị cáo Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) xuất hiện trong trang phục áo sơ mi sáng màu, quần âu. Trong khi đó, một số bị cáo khác mặc quần áo màu xanh.
Hình ảnh đối tượng xuất hiện trong trang phục khác biệt khiến nhiều người thắc mắc vì sao không mặc “trang phục bị cáo” như một số người khác.
Chia sẻ về vấn đề này, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho biết cần phân biệt giữa người bị buộc tội đang bị tạm giam và người đang chấp hành án phạt tù, bởi đây là những tư cách pháp lý khác nhau, kéo theo chế độ quản lý và điều kiện sinh hoạt khác nhau.
Theo luật sư Cường, Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự, thủ tục luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, người đang bị tạm giam để phục vụ quá trình điều tra, truy tố hoặc xét xử không thể mặc nhiên được xem là người đang chấp hành hình phạt tù.
 |
| Nụ cười gây tranh cãi của bị cáo Nguyễn Hòa Bình – Ảnh: PV |
Về trang phục tại phiên tòa, luật sư cho rằng: “Đối với trang phục tại phiên tòa, cần đối chiếu quy định về chế độ mặc và cấp phát quần áo đối với người bị tạm giữ, tạm giam, quy định về bảo đảm quyền của người bị buộc tội và yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự tại phiên tòa. Việc trang phục khác nhau có thể xuất phát từ tình trạng quản lý, điều kiện thực tế, việc sử dụng quần áo cá nhân hoặc trang phục được cơ sở giam giữ cung cấp theo quy định áp dụng.
Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp khẳng định: “Người bị tạm giam có thể mặc quần áo cá nhân hoặc quần áo được cơ sở giam giữ cho mượn theo quy định. Việc có người mặc áo xanh, người mặc áo trắng, thậm chí mặc áo vest tại phiên tòa không phải là điều bất thường.
Bởi vậy, không thể chỉ nhìn màu áo để kết luận người này được đối xử đặc biệt, người kia bị phân biệt đối xử hoặc có sự bất bình đẳng trong tố tụng. Muốn xác định có vi phạm hay không, phải làm rõ quy định áp dụng đối với từng trường hợp, hoàn cảnh sử dụng trang phục và việc thực hiện trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền”.
Cùng với vấn đề trang phục, hình ảnh Shark Bình tươi cười khi được lực lượng chức năng dẫn giải đến tòa cũng nhận được sự chú ý.
Theo TS.LS Đặng Văn Cường, nụ cười có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và không đủ cơ sở để đánh giá toàn bộ tâm trạng, thái độ hoặc nhận thức của một người.
“Sau thời gian bị tạm giam, khi xuất hiện tại phiên tòa, bị cáo có thể gặp người thân, người quen. Một nụ cười đôi khi chỉ là lời chào, phản ứng trước áp lực tâm lý hoặc biểu hiện cảm xúc nhất thời. Bức ảnh chỉ ghi lại một khoảnh khắc, không phản ánh toàn bộ tâm trạng và thái độ của một con người. Không thể chỉ nhìn vào nụ cười mà kết luận bị cáo coi thường pháp luật hay không biết ăn năn, hối cải.
 |
| Bị cáo Nguyễn Hòa Bình trả lời trước tòa – Ảnh: PV |
Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định nguyên tắc suy đoán vô tội. Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Việc đánh giá phải căn cứ vào những tình tiết thực tế của vụ án, không thể chỉ dựa vào một biểu cảm trước ống kính
Pháp luật phải nghiêm minh, nhưng cũng cần nhân văn. Chúng ta có quyền lên án hành vi phạm tội, yêu cầu xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, nhưng không nên vội vàng phán xét một con người chỉ qua một bức ảnh.
Đừng lấy một nụ cười để kết luận về nhân cách. Hãy để chứng cứ làm sáng tỏ sự thật và để pháp luật quyết định trách nhiệm”, ông Cường phân tích.
Trong vụ án này, Phó Đức Nam (SN 1994, ở TPHCM), Lê Khắc Ngọ (tức Mr Hunter, SN 1990, ở Hưng Yên) bị đưa ra xét xử về các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Rửa tiền. Cũng trong vụ án, Nguyễn Hòa Bình (SN 1981, ở Hà Nội; Chủ tịch Tập đoàn NextTech, Chủ tịch Công ty Ngân lượng) bị đưa ra xét xử về tội Rửa tiền. Vợ bị cáo Ngọ là Ngô Thị Thêu (SN 1995, ở Hải Phòng) bị truy tố tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Ngoài ra, 184 bị cáo khác bị xét xử về một hoặc nhiều tội danh trong các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Rửa tiền, Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có và Trốn thuế.
Việc bị cáo Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) mặc áo sơ mi, quần âu tại phiên tòa xét xử vụ án Phó Đức Nam (Mr Pips) thu hút sự chú ý của dư luận. Tuy nhiên, pháp luật cho phép bị cáo đang bị tạm giam sử dụng thường phục khi ra tòa, với điều kiện bảo đảm sự trang nghiêm. Quy định này cần được phân biệt với chế độ trang phục trong cơ sở giam giữ.
Tại phiên khai mạc xét xử sơ thẩm Phó Đức Nam (Mr Pips) cùng 187 bị cáo, Nguyễn Hòa Bình xuất hiện trong áo sơ mi sáng màu, quần âu, sơ vin. Trong khi đó, nhiều bị cáo khác mặc quần áo màu xanh của cơ sở tạm giam. Sự khác biệt đặt ra câu hỏi: Bị cáo đang bị tạm giam có bắt buộc mặc trang phục thống nhất khi tham gia phiên tòa?
Để lý giải, cần đối chiếu quy định về trang phục tại phiên tòa với chế độ mặc của người bị tạm giữ, tạm giam; đồng thời phân biệt người đang bị áp dụng biện pháp tạm giam với người đang chấp hành hình phạt tù.
Bị cáo đang bị tạm giam được mặc thường phục
Điều 1 Nghị quyết số 743/2004/NQ-UBTVQH11 ngày 24/12/2004 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định bị cáo được tại ngoại và bị cáo đang bị tạm giam được sử dụng thường phục tại phiên tòa hình sự, nhưng phải bảo đảm sự trang nghiêm. Như vậy, việc đang bị tạm giam không làm mất quyền sử dụng thường phục khi ra xét xử.
Nghị quyết đồng thời quy định riêng đối với một số trường hợp. Bị cáo là quân nhân tại ngũ được sử dụng quân phục thường dùng nhưng không đeo quân hiệu, cấp hiệu, phù hiệu. Bị cáo đang chấp hành hình phạt tù khi ra phiên tòa phải sử dụng trang phục dành riêng theo quy định của Chính phủ. Sự phân biệt này cho thấy không thể đồng nhất mọi bị cáo được dẫn giải từ cơ sở giam giữ với người đang chấp hành hình phạt tù. Việc xác định trang phục phải căn cứ vào tình trạng pháp lý của từng người.
Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 256 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 yêu cầu người vào phòng xử án ăn mặc nghiêm túc, tuân thủ kiểm tra an ninh và hướng dẫn của Thư ký Tòa án. Quyền sử dụng thường phục vì vậy luôn gắn với yêu cầu giữ gìn sự tôn nghiêm của hoạt động xét xử.
Đối chiếu các quy định trên, việc Nguyễn Hòa Bình mặc áo sơ mi, quần âu, sơ vin phù hợp với quy định về thường phục của bị cáo đang bị tạm giam. Chỉ từ sự khác biệt về quần áo, chưa có cơ sở kết luận bị cáo được hưởng một ngoại lệ hay sự ưu tiên trong tố tụng.
Quang cảnh phiên toà. Nguồn ảnh: PV.
Quần áo cho mượn tại cơ sở giam giữ có ý nghĩa gì?
Theo Điều 16 Nghị định số 213/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 về chế độ mặc và tư trang của người bị tạm giữ, tạm giam được quy định cụ thể. Khoản 1 Điều 16 cho phép người bị tạm giữ, tạm giam sử dụng quần áo và đồ dùng cần thiết cho sinh hoạt cá nhân; nếu thiếu thì cơ sở giam giữ cho mượn theo tiêu chuẩn. Khoản 4 quy định quần áo cho mượn có màu xanh lam, không đóng số, gồm áo kiểu bludong dài tay và quần dài có chun theo mẫu thống nhất.
Đây là quy định bảo đảm điều kiện sinh hoạt trong quá trình tạm giữ, tạm giam. Việc xác định mẫu quần áo cho mượn không đồng nghĩa với việc buộc mọi bị cáo phải mặc mẫu đó khi tham gia phiên tòa.
Điều 16 Nghị định số 213/2026/NĐ-CP và Điều 1 Nghị quyết số 743/2004/NQ-UBTVQH11 cho thấy hai văn bản điều chỉnh những hoàn cảnh khác nhau. Một bên quy định chế độ mặc, tư trang trong cơ sở giam giữ; bên kia trực tiếp xác định trang phục của bị cáo tại phiên tòa hình sự. Bởi vậy, không thể lấy quy định về quần áo do cơ sở giam giữ cho mượn để phủ nhận quyền mặc thường phục khi ra tòa. Ngược lại, hình ảnh nhiều bị cáo cùng mặc quần áo xanh cũng chưa đủ để xác định nguyên nhân lựa chọn trang phục hoặc kết luận quyền của họ bị hạn chế. Muốn đánh giá việc thực hiện đúng hay chưa, cần xem xét điều kiện và cách tổ chức thực tế.
Bảo đảm thực hiện thống nhất từ khâu trích xuất
Quyền mặc thường phục cần được bảo đảm bằng sự phối hợp giữa Tòa án và cơ sở giam giữ. Công văn số 106/2005/KHXX ngày 13/5/2005 của TAND tối cao đã hướng dẫn cụ thể vấn đề này. TAND tối cao yêu cầu khi gửi lệnh trích xuất, Tòa án phải ghi nội dung đề nghị Ban Giám thị trại tạm giam thực hiện đúng Điều 1 Nghị quyết số 743/2004/NQ-UBTVQH11.
Hướng dẫn này đặt việc bảo đảm trang phục phù hợp ngay từ khâu chuẩn bị xét xử. Tòa án và cơ sở giam giữ cần phối hợp để bị cáo được thực hiện quyền theo quy định, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý, dẫn giải và bảo vệ phiên tòa.
Từ trường hợp Nguyễn Hòa Bình, điều cần làm rõ là quyền mặc thường phục được áp dụng chung đối với bị cáo thuộc diện luật định. Sự bình đẳng trong thực hiện quyền không đòi hỏi mọi người phải mặc giống nhau, mà đòi hỏi cùng được bảo đảm điều kiện pháp lý tương ứng.
Thông tin về trang phục tại phiên tòa vì thế cần chính xác, tránh đánh đồng người bị tạm giam với người đang chấp hành hình phạt tù. Hiểu đúng quy định vừa giúp giải đáp băn khoăn của dư luận, vừa góp phần bảo đảm sự trang nghiêm của phiên tòa và tôn trọng quyền của bị cáo.
Nguồn https://www.tapchitoaan.vn/tu-trang-phuc-cua-shark-binh-tai-phien-toa-hieu-dung-quyen-mac-thuong-phuc-cua-bi-cao16633.html
https://phunumoi.net.vn/vi-sao-shark-binh-van-mac-ao-so-mi-khi-hau-toa-d382785.html
