Những bức tranh tưởng chừng chỉ là sản phẩm sáng tạo của trẻ đôi khi có thể phản ánh cảm xúc và những điều các em khó nói thành lời. Vì vậy, cha mẹ nên quan sát những thay đổi bất thường trong tranh vẽ cũng như tâm trạng, hành vi của con để kịp thời quan tâm, hỗ trợ.
Một câu chuyện được chia sẻ trên nền tảng Zhihu (Trung Quốc) gần đây thu hút sự chú ý khi một người đàn ông nhờ vợ là họa sĩ chuyên nghiệp xem xét những bức tranh mà em trai 15 tuổi để lại sau khi qua đời vì trầm cảm.
Mở đầu bài đăng, người anh viết: “Em trai 15 tuổi của tôi vừa qua đời vì trầm cảm. Em chỉ để lại vài bức tranh đã vẽ, xin hãy giải nghĩa chúng giúp tôi”.
Theo lời kể của chủ tài khoản, sau biến cố đau lòng, anh muốn tìm hiểu thêm về thế giới nội tâm của em trai thông qua những tác phẩm còn lại. Anh đã nhờ vợ, vốn là một họa sĩ chuyên nghiệp, nhận xét các bức vẽ. Để tránh ảnh hưởng đến đánh giá, người chồng không tiết lộ trước bất kỳ thông tin nào về người đã sáng tác chúng.
Sau khi quan sát, người vợ cho rằng phần lớn tác phẩm là tranh chép, tức người vẽ mô phỏng lại những bức tranh đã có từ trước, chứ không nhất thiết xuất phát từ cùng động cơ sáng tác với tác giả ban đầu. Vì vậy, việc dựa vào những hình ảnh này để suy luận chính xác tâm tư hay thông điệp mà người vẽ muốn gửi gắm là điều không dễ dàng.
Một điểm khác được nữ họa sĩ chú ý là các vật thể xuất hiện trong tranh có vẻ thiếu sức sống, không thể hiện nhiều cảm xúc. Riêng bức tranh sử dụng mực xanh được tạo nên từ nhiều nét vẽ dạng vòng tròn, một cách thể hiện khá phổ biến trong thời gian gần đây. Theo nhận xét của cô, kiểu vẽ này cũng được một số người gặp vấn đề về tâm lý lựa chọn.
Từ những quan sát đó, người vợ đưa ra nhận định rằng người vẽ có thể đang gặp bất ổn về tinh thần, còn trẻ tuổi và có khả năng thích ăn đồ ngọt. Dù không được chồng cung cấp danh tính hay hoàn cảnh của người sáng tác, cô vẫn đưa ra những phán đoán khiến người anh bất ngờ.
Tuy nhiên, chính nữ họa sĩ cũng lưu ý rằng không nên tùy tiện dùng một tác phẩm nghệ thuật để đánh giá trạng thái tâm lý của người tạo ra nó. Cách diễn giải như vậy có thể dẫn đến nhận định sai lệch, bởi tranh vẽ còn phụ thuộc vào sở thích, kỹ năng, cảm hứng và nhiều yếu tố khác.
Dẫu vậy, với trẻ nhỏ chưa có khả năng diễn đạt suy nghĩ và cảm xúc một cách rõ ràng, hội họa đôi khi trở thành phương tiện giúp các em thể hiện những điều khó nói. Thông qua tranh vẽ, cha mẹ có thể có thêm cơ hội tìm hiểu tâm trạng, suy nghĩ và những trải nghiệm mà con đang trải qua.
3 kiểu tranh vẽ phụ huynh nên quan sát kỹ
Theo nội dung được chia sẻ trong bài viết, có một số dạng hình ảnh trong tranh mà cha mẹ nên chú ý nếu chúng xuất hiện thường xuyên, đặc biệt khi đi kèm những thay đổi bất thường trong cảm xúc và hành vi của trẻ.
1. Tranh có màu sắc u ám, hình ảnh kỳ lạ
Những bức tranh thường xuyên sử dụng gam màu tối, tạo cảm giác nặng nề hoặc xuất hiện các hình tượng khiến người xem sợ hãi có thể khiến phụ huynh quan tâm đến trạng thái cảm xúc của con. Theo cách lý giải trong bài viết, những hình ảnh này đôi khi được liên hệ với cảm giác cô đơn, buồn bã hoặc sự ấm ức mà trẻ chưa biết cách chia sẻ.
Trong trường hợp nhận thấy con thường xuyên thể hiện những nội dung như vậy, cha mẹ nên chủ động trò chuyện, tìm hiểu điều gì đang khiến trẻ khó chịu. Phụ huynh cũng có thể nhìn lại cách ứng xử trong gia đình, xem liệu con có đang thiếu sự quan tâm, chia sẻ hoặc chịu áp lực từ những mối quan hệ xung quanh hay không.
2. Tranh có nội dung hoặc hình ảnh bạo lực
Một dạng tranh khác được đề cập là những tác phẩm có màu sắc hỗn loạn, nhân vật bị tô đen khuôn mặt hoặc xuất hiện các hình ảnh mang tính bạo lực. Đây có thể là lý do để cha mẹ tìm hiểu thêm về cảm xúc và những nội dung mà trẻ đang tiếp xúc.
Mỗi đứa trẻ có cách thể hiện suy nghĩ khác nhau qua hội họa. Vì vậy, phụ huynh không nên vội vàng trách mắng hay quy chụp khi nhìn thấy những hình ảnh khiến mình lo lắng. Phản ứng gay gắt có thể khiến trẻ trở nên khép kín, khó chia sẻ hơn. Thay vào đó, cha mẹ nên bình tĩnh hỏi han, lắng nghe và tìm hiểu nguyên nhân đằng sau những bức vẽ.
3. Tranh xuất hiện hình ảnh hỏa hoạn, lũ lụt hoặc tai nạn
Những hình ảnh như cháy nhà, lũ lụt, thiên tai, tai nạn hoặc con người, động vật bị tổn thương cũng là nội dung được bài viết nhắc đến. Theo cách lý giải của tác giả, đôi khi những hình ảnh này có thể liên quan đến trải nghiệm không vui hoặc nỗi sợ mà trẻ từng gặp phải.
Nếu con liên tục vẽ những chủ đề tương tự, cha mẹ nên quan tâm xem trẻ có đang trải qua sự kiện gây căng thẳng, cảm thấy bất an hay gặp khó khăn trong cuộc sống hay không. Việc lắng nghe và đồng hành có thể giúp trẻ cảm nhận được sự an toàn, thay vì phải tự mình đối diện với những cảm xúc tiêu cực.
Dù vậy, cần nhấn mạnh rằng không có kiểu tranh nào có thể được xem là dấu hiệu khẳng định trẻ mắc trầm cảm hay một rối loạn tâm lý cụ thể. Điều quan trọng là phụ huynh cần quan sát tổng thể những thay đổi kéo dài trong cảm xúc, hành vi, sinh hoạt và khả năng giao tiếp của con. Khi nhận thấy trẻ có biểu hiện đáng lo ngại, cha mẹ nên tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc cơ sở y tế để được đánh giá và hỗ trợ phù hợp.
