CÂU CHUYỆN HƯ CÂU DO TRÍ TUỆ NHÂN TẠO AI VIẾT, KHÔNG PHẢI CHUYỆN NGOÀI ĐỜI THỰC, CHỈ MANG TÍNH CHẤT GIẢI TRÍ, CHIÊM NGHIỆM
VỊ GIÁM ĐỐC TÀI CAO ĐƯỢC CẢ VIỆN NỂ TRỌNG, NHƯNG CUỐN SỔ NHỎ TRONG NGĂN KÉO CỦA ÔNG KHIẾN GÁI NHÂN VIÊN TRẺ LẠNH NGƯỜI…
Tôi tên Linh, vừa tròn hai mươi tư tuổi, mới bước chân vào làm nhân viên kế toán tại chuỗi nhà hàng nổi tiếng của công ty do ông Lâm sáng lập. Sáu tháng làm việc tại đây, tôi học được không ít điều: cách tỉ mỉ dò lại từng hóa đơn mua nguyên liệu giữa ca đêm dồn dập, cách mỉm cười lịch sự xoa dịu những vị khách khó tính, và cách chợp mắt mười lăm phút trên chiếc ghế xoay lúc rạng sáng. Nhưng bài học lớn nhất mà tôi nhận ra là: ở toàn bộ hệ thống này, từ quản lý cao cấp đến nhân viên rửa bát, ai cũng dành một sự kính trọng đặc biệt cho ông Lâm.
Ở tuổi năm mươi lăm, ông Lâm là người sáng lập kiêm Giám đốc điều hành. Ông ăn mặc giản dị, mái tóc đã điểm bạc và luôn mang theo chiếc cặp da nâu cũ sần đã sờn quai. Mỗi sáng, ông luôn có mặt từ rất sớm, đi một vòng qua các khu bếp, ân cần hỏi thăm từng người: “Đêm qua ca muộn có mệt không?”, “Vết thương ở tay do cắt tỉa hôm qua đã đỡ đau chưa?”. Ông nhớ rõ tên từng người lao động, thuộc lòng cả gia cảnh của cô dọn dẹp hay cậu phụ bếp trẻ. Những đêm nhà hàng đón đoàn khách lớn, ông chẳng ngần ngại xắn tay áo vào bếp cùng nhân viên, tấm lưng ướt đẫm mồ hôi.
Đặc biệt, ông chưa từng nhận bất kỳ khoản hoa hồng hay phần trăm chiết khấu nào từ các nhà cung cấp. Mọi quà cáp hay phong bì đối tác gửi, ông đều từ chối khéo léo: “Các anh cứ giữ lấy để nâng cao chất lượng thực phẩm cho bên tôi là tôi vui rồi.”
Ai cũng khen ông là vị lãnh đạo tâm tài tương vẹn. Tôi cũng nể phục ông vô cùng, nhưng sâu thẳm trong lòng, một mối băn khoăn mơ hồ cứ lớn dần. Một doanh nhân lăn lộn trên thương trường nhiều năm… liệu có thể hoàn hảo và từ tâm đến mức kỳ lạ như vậy?
Bởi vì chính mắt tôi đã chứng kiến những hành động rất bất thường của ông.
Cứ đúng sáu giờ rưỡi tối, khi văn phòng công ty bắt đầu vắng người, ông Lâm luôn là người đầu tiên rời đi. Ông thay bộ vest sang trọng bằng chiếc áo khoác gió đã cũ, leo lên chiếc xe máy cà tàng rồi lao đi về hướng Nam thành phố – ngược hoàn toàn với ngôi biệt thự xa hoa của gia đình ông ở phía Bắc. Mãi đến tận nửa đêm, người ta mới thấy ông lặng lẽ quay lại bãi xe lấy chiếc ô tô sang trọng để trở về nhà.
Chưa dừng lại ở đó, đã hai lần tôi bắt gặp ông đứng ở góc khuất hành lang tầng trệt, thì thầm trò chuyện với người thân của nhân viên. Lần thứ nhất là mẹ của một cậu phụ bếp ở quê lên, gương mặt khắc khổ và đôi bàn tay gầy gộc. Ông Lâm lấy từ túi áo ra một chiếc phong bì mỏng, dúi vào tay bà. Người mẹ ấy nhìn chiếc phong bì rồi trào nước mắt, nghẹn ngào không nói nên lời. Lần thứ hai là vợ của một tài xế xe tải giao hàng, người phụ nữ gầy gộc ôm đứa con nhỏ run rẩy. Lại là chiếc phong bì ấy, lại là những giọt nước mắt đầy xúc động.
Tôi từng đem thắc mắc này hỏi chị Lan, kế toán trưởng đã gắn bó với công ty hơn chục năm. Chị dừng tay trên bàn phím, ánh mắt trầm xuống rồi khẽ thở dài: “Em còn trẻ, cứ tập trung làm tốt công việc của mình đi. Đừng tò mò những chuyện không nên biết.”
Câu trả lời úp mở của chị càng làm ngọn lửa nghi vấn trong tôi bùng cháy.
Rồi đêm đó xảy ra event lớn tại sảnh tiệc, mưa tầm tã từ chiều đến tận khuya. Tôi trực ca tối cùng chị Lan để chốt sổ sách. Khoảng mười một giờ đêm, bên bộ phận sự kiện gặp sự cố tài chính đột xuất và cần gấp tập hóa đơn kiểm toán khẩn cấp mà ông Lâm cất trong phòng làm việc riêng.
Chị Lan đưa cho tôi chiếc chìa khóa dự phòng: “Phòng ông Lâm, ngăn kéo thứ hai bên phải bàn làm việc. Em lấy giúp chị, nhanh lên nhé.”
Căn phòng của vị chủ tịch rộng rãi nhưng bài trí vô cùng đơn giản: chiếc bàn gỗ trầm, kệ sách xếp đầy tài liệu quản trị và tấm ảnh một cô bé có nụ cười rạng rỡ đặt trên bàn. Mùi trầm hương thoang thoảng trong không gian tĩnh lặng. Tôi vội vã kéo ngăn kéo thứ hai. Tập hóa đơn nằm ngay phía trên. Nhưng khi tôi rút tập tài liệu ra, một vật nhỏ rơi xuống mặt bàn gỗ phát ra tiếng “cộp” chát chúa.
Đó là một cuốn sổ bìa đen, nhỏ gọn vừa lòng bàn tay, phần gáy đã bạc màu vì được lật mở quá nhiều lần, được buộc chặt bằng một sợi dây thun co giãn.
Tôi tò mò nhặt lên. Biết rằng xâm phạm quyền riêng tư là sai, nhưng cuốn sổ vô tình tuột khỏi sợi thun, lật tung ra trước mắt tôi.
Những dòng chữ viết tay nắn lót đập vào mắt tôi. Mỗi dòng đều ghi rõ ngày tháng, tên người, một con số tiền cụ thể cùng ba cột rành rọt: “Đã thu”, “Người nhận”, “Đã hoàn”.
“12/03. Bà Nguyễn Thị Hạt (mẹ phụ bếp Nam). 8.000.000. Người nhận: H.” “27/05. Ông Lê Văn Sáu (bố nhân viên chạy bàn). 12.000.000. Người nhận: N.”
Tôi bàng hoàng lật tiếp từng trang. Hơn chín mươi dòng chật kín mặt giấy. Toàn bộ đều là tên thân nhân của các nhân viên trong công ty tôi, những con người lao động nghèo khó mà tôi vẫn gặp hàng ngày. Số tiền dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng. Ở cột “Người nhận” chỉ vẹn vẹn hai ký tự “H.” hoặc “N.” lặp đi lặp lại. Cột “Đã hoàn” phần lớn đều để trống. Và ở góc dưới cùng của trang cuối cùng, một con số tổng được gạch chân hai lần bằng mực đậm: 412.600.000 đồng.
Bàn tay tôi bắt đầu run lên vì lạnh. Phải chăng đằng sau vỏ bọc của một doanh nhân từ thiện là một kẻ chuyên cho vay nặng lãi, bóc quẹt từng đồng tiền xương máu của cấp dưới? Những chiếc phong bì tôi nhìn thấy ở hành lang… có phải là tiền ông đòi nợ chứ không phải giúp đỡ?
Chưa kịp tiêu hóa sự thật bàng hoàng đó, tôi lật đến trang cuối cùng và suýt ngất đi khi thấy dòng chữ bằng mực xanh hơi nhòe:
“Linh, kế toán mới. 1.500.000 mỗi tháng. Chưa hoàn.”
Tên của tôi! Tên tôi nằm chễm chệ trong cuốn sổ thu nợ đen tối này, ngay bên cạnh những nạn nhân khác!
Tôi đứng chết lặng giữa khoảng không u tối của căn phòng, tiếng tim đập liên hồi như trống ngực. Bên ngoài, tiếng mưa đập liên hồi vào mặt kính cabin. Và rồi, một tiếng bước chân nặng nề vang lên từ hành lang, chậm rãi tiến lại gần…
Cánh cửa gỗ từ từ hé mở…..
Ông Lâm đứng đó. Chiếc áo khoác gió của ông ướt đẫm nước mưa, tóc dính chặt vào trán, gương mặt lộ rõ sự mệt mỏi hằn sâu. Ông nhìn tôi, rồi nhìn cuốn sổ bìa đen đang mở tung trên tay tôi. Không có sự giận dữ hay hoảng loạn nào, ông chỉ thở ra một hơi dài thượt, như vừa trút bỏ được một gánh nặng vô hình đã đè nén suốt bao năm.
“Con đã đọc đến trang cuối rồi sao, Linh?”
Tôi đứng trơ ra, giọng nghẹn đọng không nói thành lời. Ông Lâm bước lại gần, chậm rãi kéo ghế ngồi xuống, giọng ông khàn đục nhưng vô cùng ôn tồn:
“Nếu con muốn đem cuốn sổ này tố cáo với ai, ta sẽ không trách. Nhưng trước khi đưa ra quyết định, ta xin con hãy đọc dòng chữ bằng mực đỏ ở mặt trong bìa sau.”
Tôi run run lật mặt sau của cuốn sổ. Nơi đó có một dòng chữ đỏ rực, viết rất cẩn thận: “Quỹ hoàn lương và hỗ trợ gia đình nhân viên bệnh hiểm nghèo – Nguồn tiền từ hoạt động kinh doanh phụ.”
Tôi ngơ ngác ngước nhìn ông. Ông Lâm khẽ mỉm cười, ánh mắt tràn ngập niềm trăn trở:
“Ta biết con đang nghĩ gì. Hơn bốn trăm triệu đó không phải là tiền ta thu hay cho vay lãi. Đêm nào rời công ty, ta cũng chạy xe xuống khu xóm trọ phía Nam – nơi có hai cơ sở mái ấm nuôi dưỡng trẻ em cơ nhỡ và người già không nơi tựa cậy do ta và hai người bạn thân (‘H.’ và ‘N.’) gầy dựng.”
Ông dừng lại một chút, ánh mắt hướng về tấm ảnh cô bé trên bàn: “Con gái ta mất mười năm trước vì một căn bệnh hiểm nghèo. Trước khi đi, con bé ước mơ sau này lớn lên sẽ dùng tiền làm ra để giúp những người nghèo không có tiền chữa bệnh. Cuốn sổ này là nơi ta ghi lại tất cả những khoản hỗ trợ khẩn cấp cho gia đình các nhân viên gặp biến cố. Ta giấu tên họ, ghi ký hiệu để họ không cảm thấy bị xúc phạm hay mang nợ ơn nghĩa. Ta nói đó là ‘khoản vay công ty’ để họ giữ lấy sự tự tôn của người lao động, nhưng thực chất, cột ‘Đã hoàn’ chính là những trích đoạn lợi nhuận từ việc ta đi làm cố vấn doanh nghiệp ban đêm để bù vào.”
“Còn… còn tên của con?” Tôi lắp ba lắp bắp, sống mũi bắt đầu cay xè.
Ông Lâm nhìn tôi bằng ánh mắt từ tốn của một người cha: “Tháng trước, ta vô tình thấy con đứng thẫn thờ ở cây ATM ngoài cổng, lén lau nước mắt khi đọc tin nhắn báo tiền viện phí của mẹ con dưới quê. Ta biết con mới đi làm, tự trọng rất cao nên sẽ không bao giờ ngửa tay xin giúp đỡ. Mạng lưới phúc lợi của công ty đã âm thầm trích 1,5 triệu mỗi tháng cộng thẳng vào khoản hỗ trợ y tế gia đình trong bảng lương của con dưới danh nghĩa ‘Phụ cấp trách nhiệm ca đêm’. Dòng chữ ‘Chưa hoàn’ nghĩa là ta vẫn chưa bù xong khoản tiền đó vào quỹ…”
Nước mắt tôi vỡ ùa, rơi xuống làm nhòe đi dòng chữ mực xanh trên trang giấy. Sự nghi ngờ, sợ hãi ban nãy biến mất hoàn toàn, nhường chỗ cho sự xấu hổ và niềm kính phục vô bờ bến.
Hóa ra, đằng sau những chuyến đi đêm bí ẩn, đằng sau chiếc cặp da sờn cũ và cuốn sổ bìa đen khiến người ta ‘lạnh người’ ấy, không phải là một âm mưu hay sự khuất tất nào, mà là một trái tim bao la tràn ngập tình yêu thương của một người cha đang lặng lẽ viết tiếp giấc mơ dang dở của đứa con đã mất.
Tôi gập cuốn sổ lại, cẩn thận đặt vào vị trí cũ trong ngăn kéo, rồi cúi đầu thật sâu trước vị chủ tịch: “Cháu xin lỗi ông… và cháu cảm ơn ông rất nhiều.”
Ông Lâm khẽ vỗ vai tôi, nụ cười hiền hậu xua tan đi cái lạnh của đêm mưa. Bên ngoài ô cửa kính, mưa bắt đầu tạnh, nhường chỗ cho những tia sáng đầu tiên của một ngày mới đang dần hé rạng.
