Tôi từng nghĩ, sau khi ly hôn, thứ duy nhất còn sót lại giữa tôi và gia đình vợ cũ chỉ là những ký ức lộn xộn, vừa đủ để nhắc nhở rằng có một quãng đời mình đã sống rất thật, rất sâu… rồi cũng tan vỡ rất nhanh.

Chúng tôi chia tay trong im lặng. Không tranh chấp, không kiện tụng, không cả một lời níu kéo. Vợ cũ tôi – Lan – là người chủ động ký đơn. Cô nói đơn giản: “Em mệt rồi.” Chỉ ba chữ, nhưng đủ để cắt đứt cả một cuộc hôn nhân kéo dài bốn năm.

Tôi không trách Lan. Cuộc sống sau cưới của chúng tôi không tệ, nhưng cũng chẳng có gì gọi là hạnh phúc trọn vẹn. Cơm áo, áp lực, những va chạm nhỏ nhặt dần tích tụ thành khoảng cách lớn. Và rồi một ngày, cô ấy không còn muốn bước tiếp nữa.

Chỉ có một điều khiến tôi day dứt… là mẹ cô ấy.

Bà từng gọi tôi là “con trai”. Không phải kiểu xã giao, mà là thật lòng. Những ngày tôi còn làm ăn khó khăn, bà là người dúi cho tôi từng đồng, nấu cho tôi từng bữa cơm nóng. Có lần tôi bệnh, chính bà thức trắng đêm lau người cho tôi, trong khi Lan lúc đó đang bận công việc.

Sau khi ly hôn, Lan dọn đi rất nhanh. Tôi nghe nói cô chuyển vào Nam làm việc. Không để lại địa chỉ, cũng không giữ liên lạc với tôi. Còn mẹ cô… thì biến mất khỏi cuộc đời tôi một cách lặng lẽ.

Tôi từng nghĩ bà về quê.

Cho đến một buổi chiều…

—

Hôm đó, tôi ghé qua chợ gần nhà để mua ít đồ. Giữa cái nắng oi ả và tiếng ồn ào quen thuộc, tôi bỗng khựng lại khi nhìn thấy một người phụ nữ ngồi nép bên góc tường, tay cầm chiếc nón lá cũ, trước mặt là một cái bát sứ mẻ.

Người đó… giống mẹ vợ cũ tôi đến lạ.

Tôi đứng sững vài giây. Tim đập nhanh hơn bình thường. Không phải vì ngạc nhiên… mà là vì không muốn tin.

Một người từng chăm lo từng bữa ăn cho tôi… giờ lại ngồi đây xin từng đồng lẻ?

Tôi tiến lại gần, cố nhìn rõ hơn.

Đúng là bà.

Nhưng bà gầy đi rất nhiều. Mái tóc bạc xơ xác, khuôn mặt hốc hác, đôi mắt đục ngầu như không còn sức sống. Bà không nhận ra tôi. Hoặc có thể… bà không muốn nhận.

Tôi đứng đó, cách bà chưa đến hai mét, nhưng không đủ can đảm gọi một tiếng “mẹ”.

Tôi bỏ đi.

Nhưng bước được vài bước, chân tôi lại khựng lại.

Không hiểu vì sao, tôi quay đầu. Rồi… quyết định làm một việc mà sau này nghĩ lại, tôi cũng không rõ mình đúng hay sai.

Tôi lén theo bà.

—

Trời nhá nhem tối, bà thu dọn đồ đạc. Không có gì nhiều – chỉ là chiếc bát, cái nón, và một túi nilon nhỏ.

Bà đi bộ.

Tôi đi phía sau, giữ khoảng cách.

Bà không về khu trọ, cũng không ghé nhà ai. Bà đi xuyên qua mấy con hẻm nhỏ, rồi rẽ vào một khu nhà cấp bốn cũ kỹ nằm sâu trong ngõ.

Tôi nghĩ: “Chắc bà ở đây.”

Nhưng không.

Bà dừng lại trước một căn nhà đã xuống cấp, tường loang lổ, cửa gỗ mục. Bà không vào ngay. Bà đứng lặng một lúc, như đang lấy lại tinh thần.

Rồi bà mở cửa.

Tôi chần chừ vài giây… rồi tiến lại gần, áp tai vào vách tường.

Bên trong có tiếng nói.

Nhưng không phải một mình bà.

Giọng của một người đàn ông, khàn và gắt:

– Bà đi đâu giờ này mới về?

Bà đáp, giọng nhỏ và run:

– Tôi… tôi đi xin được ít tiền…

– Bao nhiêu?

– Dạ… hai trăm nghìn…

– Đưa đây!

Tiếng bước chân. Tiếng sột soạt. Rồi một cái tát vang lên.

Tôi giật mình.

– Bà giấu tiền phải không? Đừng tưởng tôi không biết!

– Không… tôi không giấu…

– Đồ già vô dụng!

Tôi không chịu nổi nữa. Tôi đẩy cửa xông vào.

Cảnh tượng trước mắt khiến tôi chết lặng.

Người đàn ông đó… là bố vợ cũ tôi.

Người mà tôi từng nghĩ đã bỏ gia đình từ lâu.

Ông ta đứng đó, tay còn giơ lên, mắt đỏ ngầu vì rượu. Còn bà… ngã khuỵu dưới đất, tay ôm mặt.

Cả hai người họ… đều không ngờ tôi xuất hiện.

Không khí đông cứng lại vài giây.

Bố vợ cũ tôi nhìn tôi, ánh mắt vừa bất ngờ vừa khó chịu:

– Mày… đến đây làm gì?

Tôi không trả lời. Tôi tiến lại đỡ bà dậy.

– Mẹ… mẹ có sao không?

Nghe tôi gọi “mẹ”, bà bỗng bật khóc.

Đó là lần đầu tiên tôi thấy bà khóc như một đứa trẻ.

– Con… sao con lại ở đây…

Tôi nghẹn lại. Bao nhiêu câu hỏi dồn lên cổ họng.

– Tại sao mẹ lại phải đi ăn xin? Tại sao ông ta lại ở đây? Tại sao… mọi chuyện lại thành ra thế này?

Nhưng tôi không hỏi được.

Bố vợ cũ tôi cười khẩy:

– Nó không nói à? Nó giấu mày à?

Tôi quay sang ông ta:

– Ông im đi!

– Tao nói cho mày biết… cái nhà này, cái cảnh này… là do con gái tao gây ra hết!

Tôi sững người.

– Ý ông là sao?

Ông ta nhổ nước bọt xuống đất:

– Con Lan của mày… nó bỏ đi không phải vì mày. Nó nợ người ta mấy trăm triệu vì đầu tư thua lỗ. Chủ nợ kéo đến nhà, đập phá, dọa giết. Tao phải quay về để giải quyết!

Tôi như bị ai đó đấm vào ngực.

– Không thể nào…

– Không tin thì hỏi mẹ mày đi!

Tôi quay sang bà. Bà cúi đầu, nước mắt rơi không ngừng.

– Mẹ…

Bà lắc đầu, giọng nghẹn:

– Nó… nó không muốn con biết… Nó bảo nếu con biết, con sẽ quay lại giúp… Nó không muốn kéo con vào chuyện này…

Tôi chết lặng.

Hóa ra… cuộc ly hôn đó không phải vì hết tình cảm.

Mà là vì cô ấy muốn bảo vệ tôi.

—

Tôi ngồi xuống, đầu óc quay cuồng.

– Vậy… số tiền nợ đó…

– Tao trả dần rồi – ông ta chen vào – Nhưng còn thiếu. Con mẹ này… ngày nào cũng phải đi xin tiền về đưa cho tao. Không thì… – ông ta giơ tay lên, ánh mắt lạnh lẽo.

Tôi siết chặt tay.

– Ông đánh bà ấy?

– Thì sao? Vợ tao, tao dạy!

Tôi đứng bật dậy, không kìm được nữa:

– Ông không phải là con người!

Ông ta cười nhạt:

– Còn mày thì sao? Ly hôn xong rồi, còn quay lại làm gì? Thương hại à?

Câu nói đó như một nhát dao.

Đúng. Tôi đang làm gì ở đây?

Một người chồng cũ… không còn tư cách gì.

Nhưng nhìn bà… tôi không thể quay lưng.

—

Đêm hôm đó, tôi đưa bà rời khỏi căn nhà đó.

Bố vợ cũ tôi không ngăn. Có lẽ ông ta cũng không cần bà nữa, miễn là có tiền.

Tôi thuê cho bà một căn phòng nhỏ. Không sang trọng, nhưng sạch sẽ và an toàn.

Những ngày sau đó, tôi bắt đầu tìm hiểu về Lan.

Và những gì tôi biết được… còn đau hơn cả sự thật ban đầu.

Lan không vào Nam làm việc.

Cô biến mất.

Không ai biết cô ở đâu.

Người ta chỉ biết, trước khi đi, cô đã bán hết đồ đạc, vay mượn khắp nơi, rồi… biến mất không dấu vết.

Có người nói cô trốn nợ.

Có người nói cô bị bắt.

Có người… nói cô đã chết.

Tôi không tin bất kỳ điều gì.

Tôi chỉ biết một điều:

Cô đã chọn rời xa tôi… để tôi không bị kéo vào cuộc sống hỗn loạn đó.

—

Một tháng sau, bà đưa cho tôi một chiếc hộp cũ.

– Mẹ giữ cái này… là để khi nào con quay lại… thì đưa cho con…

Tôi mở ra.

Bên trong là một cuốn sổ… và một lá thư.

Tôi đọc.

“Anh,

Nếu anh đọc được lá thư này… thì có lẽ em đã đi xa rồi.

Em xin lỗi vì đã rời đi mà không nói rõ lý do.

Em biết nếu nói, anh sẽ không bỏ em.

Nhưng em không muốn anh phải gánh những thứ không thuộc về mình.

Em đã sai khi tin vào những cơ hội làm giàu nhanh. Em đã kéo cả gia đình vào nợ nần.

Em không muốn anh trở thành người trả giá cho sai lầm của em.

Nên em chọn cách biến mất.

Nếu có thể… anh hãy chăm sóc mẹ giúp em.

Bà không đáng phải chịu những điều này.

Còn em… em không mong anh tha thứ.

Chỉ mong… anh sống tốt.

– Lan”

Tôi không biết mình đã ngồi đó bao lâu.

Chỉ biết khi ngẩng lên… mắt tôi đã ướt.

—

Câu chuyện này, nếu kể ra, có người sẽ nói Lan ích kỷ.

Có người sẽ nói cô cao thượng.

Cũng có người sẽ nói… tôi ngu ngốc vì vẫn quan tâm.

Nhưng với tôi, không có đúng sai rõ ràng.

Chỉ có những con người… cố gắng đưa ra lựa chọn tốt nhất trong hoàn cảnh tệ nhất.

Và đôi khi, lựa chọn đó… lại là điều khiến người khác đau nhất.

Tôi vẫn đang tìm Lan.

Không phải để quay lại.

Mà là để hỏi cô một câu:

“Em có từng nghĩ… anh sẵn sàng cùng em gánh tất cả không?”

Nhưng có lẽ…

Tôi sẽ không bao giờ có câu trả lời.