Ông chủ trọ giàu có bỗng gọi đám sinh viên nghèo sang dọn kho, rồi chỉ tay vào đống bao tải lù lù một góc bảo: “Gạo này sắp hỏng tới nơi rồi, mấy đứa mỗi đứa xách một bao về ăn hộ chú chứ đổ đi thì phí quá”. Nhìn gương mặt nghiêm nghị của ông lúc ấy, chẳng đứa nào dám hoài nghi, nhưng khi mở bao gạo ra thì cả xóm trọ đều phải đứng hình.
Cái nắng tháng Tư gay gắt như đổ lửa xuống dãy trọ nằm sâu trong con hẻm nhỏ. Những mái tôn bắt đầu tỏa ra hơi nóng hầm hập, khiến không khí bên trong các phòng trọ chật hẹp càng thêm ngột ngạt. Ông Sang, chủ dãy trọ, đứng ở đầu hành lang, tay cầm chiếc quạt nan phẩy phẩy, mắt nheo lại nhìn những đôi giày mòn gót dựng ngay ngắn trước mỗi cửa phòng.
Dãy trọ của ông Sang không lớn, chỉ vỏn vẹn mười phòng, nhưng đó là nơi trú ngụ của những đứa trẻ mà ông vẫn hay gọi vui là “đám mầm non tương lai”. Đứa thì học bách khoa, đứa học sư phạm, đứa lại theo ngành y. Chúng đến từ nhiều vùng quê khác nhau, mang theo hơi thở của ruộng đồng và cả những gánh nặng lo toan trên vai. Ông Sang giàu, cái giàu của một người dành cả đời tích góp từ xưởng mộc gia truyền, nhưng ông sống giản dị, đôi khi còn có phần “khó tính” trong mắt đám trẻ vì hay nhắc nhở việc tiết kiệm điện nước.
Dạo gần đây, vật giá leo thang, nhìn mấy đứa nhỏ đi học về với vẻ mặt phờ phạc, tay xách túi nilon vỏn vẹn vài cọng rau hay quả trứng, ông Sang không khỏi chạnh lòng. Ông biết, có đứa vừa bị cắt ca làm thêm, có đứa tiền nhà tháng này vẫn còn khất nợ. Nhưng tính tụi nhỏ này tự trọng lắm. Có lần ông định bớt tiền phòng, thằng Nam – sinh viên năm ba ngành xây dựng – đã xua tay bảo: “Chú cho tụi con ở giá này là rẻ nhất khu rồi, chú còn phải bảo trì phòng ốc nữa, tụi con gắng được chú ạ”.
Sáng chủ nhật, ông Sang cố tình tạo ra một bầu không khí bận rộn. Ông mở toang cửa kho lúa cũ cạnh nhà, tiếng cửa gỗ rít lên khô khốc. Ông đứng giữa sân, cất giọng oang oang:
Nam ơi! Minh, Tú ơi! Có đứa nào rảnh không ra phụ chú một tay với!
Chỉ vài phút sau, ba bốn cậu thanh niên đã có mặt, mồ hôi nhễ nhại nhưng nụ cười vẫn tươi rói. Ông Sang chỉ tay vào mấy bao gạo xếp chồng lên nhau ở góc kho, vẻ mặt lộ rõ vẻ sốt ruột và có chút “tiếc của” đóng kịch rất khéo:
Chết dở thật, cái kho này bị ẩm hay sao ấy. Mấy bao gạo chú mới kiểm tra, thấy nó bắt đầu có mùi rồi, để lâu nữa chắc mốc hỏng hết. Chú thì ăn chẳng bao nhiêu, bỏ đi thì mang tội với trời đất.
Ông cúi xuống, vỗ vỗ vào bao gạo trắng ngần, giả vờ thở dài:
Thôi thì mấy đứa dọn dẹp kho giúp chú cho sạch sẽ, rồi mỗi đứa xách một bao về phòng mà ăn hộ chú. Chứ để đây vài ngày nữa là thành thức ăn cho chuột hết, phí lắm. Coi như trả công tụi bây dọn kho cho chú sáng nay.
Thằng Nam nhìn bao gạo, rồi nhìn sang ông Sang, vẻ ngần ngại:
Chú ơi, gạo này nhìn vẫn còn ngon lắm mà chú? Hay để tụi con phơi lại cho chú dùng dần?
Ông Sang gạt phắt đi, giọng nghiêm nghị:
Chú đã bảo nó sắp hỏng là nó sắp hỏng! Người già cái mũi thính lắm, mùi này chú không ăn nổi. Mấy đứa thanh niên sức dài vai rộng, ăn mạnh vào cho nó hết nhanh. Đừng có từ chối, không là chú giận, tháng sau chú tăng tiền phòng đấy!
Nghe đến “tăng tiền phòng”, mấy đứa trẻ chỉ biết nhìn nhau cười khổ rồi bắt tay vào dọn dẹp.
Sau hơn hai tiếng đồng hồ hì hục dọn dẹp, quét tước cái kho cũ kỹ đầy bụi bặm và màng nhện, đám sinh viên mồ hôi nhễ nhại, đứa nào đứa nấy lấm lem bùn đất. Ông Sang đứng bên cạnh, tay chống nạnh, vẻ mặt vẫn duy trì sự nghiêm nghị đến mức khó gần. Ông xua tay:
— “Xong rồi đấy, mỗi đứa vác một bao về đi. Nhớ là phải ăn cho hết, đừng có để mốc thêm ra đấy nhé. Đứa nào mà bỏ phí là biết tay chú!”
Nam, Minh và Tú nhìn nhau. Mỗi bao gạo nặng chừng 20kg, đối với những đứa trẻ đang thời kỳ thắt lưng buộc bụng, đây chẳng khác nào một gia tài. Nam – vốn là đứa hiểu chuyện nhất – định mở lời cảm ơn thêm lần nữa thì ông Sang đã quay lưng đi thẳng vào nhà, miệng còn lẩm bẩm về việc “thời tiết ẩm ương làm hỏng đồ”.
Khi ba chàng trai khệ nệ vác ba bao gạo về đến dãy hành lang trọ, cả xóm bắt đầu xôn xao. Những căn phòng bên cạnh cũng hé cửa nhìn ra. Cái Lan – sinh viên sư phạm vốn tính tò mò – chạy lại gần:
— “Gạo của chú Sang cho thật hả anh Nam? Sao tự nhiên chú ấy tốt đột xuất vậy? Bình thường chú nhắc từng số điện mà.”
Nam cười hiền: — “Chú bảo gạo sắp hỏng nên cho tụi anh dọn kho hộ. Thôi, để anh mở ra xem sao, nếu mốc nhẹ thì tụi mình vo kỹ là ăn được, đỡ tốn bao nhiêu tiền chợ.”
Nam rút sợi dây dù buộc miệng bao gạo. Minh và Tú cũng tò mò ghé đầu vào xem. Nhưng ngay khi lớp bao đầu tiên được lật mở, cả đám đứng hình. Một sự im lặng bao trùm lấy dãy trọ nghèo.
Bên trong bao gạo không hề có mùi ẩm mốc, cũng chẳng có hạt gạo nào bị đổi màu. Thay vào đó, ngay trên lớp gạo trắng ngần là một túi nilon nhỏ được dán băng dính cẩn thận. Bên trong túi nilon là một xấp tiền lẻ, đủ loại mệnh giá từ 10 ngàn, 20 ngàn đến 50 ngàn đồng, được xếp phẳng phiu và buộc bằng chun nịt. Kèm theo đó là một mảnh giấy nhỏ ghi vỏn vẹn mấy chữ bằng nét bút mực tàu cứng cáp: “Gạo này ‘hỏng’ chỗ nào thì tự đi mua thức ăn mà bù vào chỗ đó. Cấm cãi!”
Lan thốt lên, giọng nghẹn lại: — “Trời ơi… chú Sang…”
Minh và Tú cũng vội vàng mở bao gạo của mình ra. Cảnh tượng tương tự hiện ra trước mắt. Những xấp tiền lẻ ấy cộng lại chắc chắn không dưới năm trăm ngàn đồng – một số tiền đủ cho tụi nhỏ ăn ngon hơn một chút trong cả tháng trời.
Cả xóm trọ xúm lại, nhìn những bao gạo trắng tinh khôi mà sống mũi đứa nào cũng cay xè. Hóa ra, cái “mùi mốc” mà ông Sang nói chính là cái cớ vụng về nhất thế gian để che giấu tấm lòng bao dung của một người ông, người cha. Ông biết tụi nhỏ tự trọng, ông biết nếu cho thẳng tiền, chắc chắn chúng sẽ từ chối.
Nhưng niềm vui chưa kịp lan tỏa hết thì một bóng người lạ mặt xuất hiện ở đầu hẻm. Đó là một người đàn ông mặc bộ đồ hiệu đắt tiền nhưng khuôn mặt lại hầm hố, đi cùng hai gã thanh niên bặm trợn. Hắn ta nhìn vào số nhà, rồi nhìn vào dãy trọ với ánh mắt khinh khỉnh:
— “Ông Sang có nhà không? Bảo lão ra đây, chuyện cái xưởng mộc đến lúc phải chốt rồi!”
You may also like
Người đàn ông đó là Mạnh, một tay buôn bất động sản có tiếng trong vùng nhưng cũng nổi danh là kẻ dùng mọi thủ đoạn để đạt được mục đích. Mạnh muốn mua lại toàn bộ khu đất của ông Sang – bao gồm cả dãy trọ và xưởng mộc gia truyền – để san phẳng làm dự án chung cư mini.
Ông Sang bước ra từ trong nhà, vẻ mặt vẫn bình thản nhưng đôi mắt nheo lại đầy cảnh giác.
— “Tôi đã bảo là tôi không bán. Cái xưởng này là mồ hôi nước mắt của tổ tiên, còn dãy trọ này là nơi ở của tụi nhỏ. Anh về đi.”
Mạnh cười khẩy, bước tới gần bao gạo đang mở dở của Nam:
— “Ông già, ông giữ cái đống nát này làm gì? Xem này, đến gạo còn phải đi bố thí cho đám nghèo kiết xác này thì tiền đâu mà giữ đất? Tôi trả giá gấp đôi thị trường, ông cầm tiền đó mà đi dưỡng già có phải sướng không?”
Vừa nói, Mạnh vừa thô bạo dùng mũi giày da bóng lộn hất tung bao gạo của Nam. Những hạt gạo trắng ngần đổ tràn ra nền xi măng đầy bụi, lẫn lộn vào cát sỏi. Xấp tiền lẻ văng ra, bị gió cuốn nhẹ đi vài tờ.
— “Anh làm cái gì vậy!” — Nam gào lên, lao tới nhặt những tờ tiền, đôi mắt đỏ hoe vì uất ức.
Đám sinh viên trong xóm trọ cũng kéo ra, bao vây lấy nhóm của Mạnh. Không khí trở nên căng thẳng tột độ. Ông Sang run lên vì giận, cây quạt nan trên tay ông gãy đôi:
— “Cút! Anh cút ngay khỏi đây cho tôi!”
Mạnh không hề sợ hãi, hắn ghé sát tai ông Sang, hạ thấp giọng đầy đe dọa:
— “Ông đừng cứng đầu. Tôi biết cái xưởng của ông đang gặp khó khăn về nguồn gỗ, khách hàng cũng đang thưa dần. Nếu ông không ký hợp đồng chuyển nhượng, tôi không chắc là những đêm tiếp theo cái dãy trọ mái tôn này sẽ được yên bình đâu. Lửa gần rơm thì dễ cháy lắm đấy.”
Lời đe dọa nặc mùi thuốc súng khiến đám sinh viên lặng đi. Họ còn trẻ, lần đầu đối mặt với sự hung hãn của những kẻ có tiền và quyền lực ngầm. Đêm đó, xóm trọ mất ngủ. Tiếng tiếng cưa máy từ xưởng mộc của ông Sang vẫn đều đều vang lên nhưng nghe nặng nề hơn mọi ngày.
Vài ngày sau, sự cố bắt đầu xảy ra. Nước sinh hoạt của dãy trọ đột ngột bị cắt mà không rõ lý do. Điện thì chập chờn lúc có lúc không. Thậm chí, đêm khuya còn có kẻ lạ mặt ném mắm tôm vào sân trọ. Đỉnh điểm là khi một nhóm khách hàng lâu năm của xưởng mộc đồng loạt đến đòi trả hàng, kiện cáo rằng gỗ của ông Sang là hàng kém chất lượng, dù ai cũng biết tay nghề của ông là bậc thầy trong vùng.
Ông Sang suy sụp rõ rệt. Ông ngồi thẫn thờ bên hiên nhà, nhìn những đứa trẻ của mình phải đi xách từng xô nước từ đầu hẻm về để tắm rửa. Ông thấy mình thật bất lực.
— “Mấy đứa à…” — Ông Sang gọi Nam và Minh vào nhà vào một buổi tối tối tăm — “Hay là chú bán đất nhé. Chú không muốn vì chuyện của chú mà làm khổ việc học hành của các cháu. Chú sẽ tìm cho các cháu chỗ ở mới, chú sẽ lo tiền cọc cho từng đứa.”
Nam nhìn vào đôi bàn tay đầy vết chai sạn của ông Sang, rồi nhìn lên bàn thờ tổ tiên nhà ông với những bức hoành phi câu đối chạm trổ tinh xảo. Cậu hiểu, nếu bán đi, ông Sang sẽ mất tất cả linh hồn của mình.
— “Không chú ạ!” — Nam kiên quyết — “Chúng con không đi đâu hết. Chú đã thương tụi con như con cháu trong nhà, bây giờ chú gặp nạn, tụi con không thể bỏ mặc chú. Có chuyện gì thì cùng nhau gánh!”
Lời khẳng định của Nam như một mồi lửa châm lại ý chí cho cả xóm trọ. Đám sinh viên không còn là những kẻ chỉ biết đèn sách. Minh, một sinh viên giỏi về công nghệ thông tin, bắt đầu tìm hiểu về lai lịch của Mạnh. Tú, sinh viên trường Báo chí, cùng Lan bắt đầu ghi lại những bằng chứng về việc xóm trọ bị quấy rối.
Họ phát hiện ra rằng, Mạnh đang nợ ngập đầu và cần mảnh đất này để cầm cố ngân hàng cứu vãn công ty đang trên bờ vực phá sản. Những khách hàng đến đòi trả hàng thực chất là người của Mạnh thuê đến để gây sức ép.
Một buổi sáng, Mạnh lại xuất hiện cùng xấp giấy tờ trên tay, vẻ mặt đắc thắng:
— “Sao rồi ông già? Ký đi chứ? Nghe nói hôm qua mấy đứa nhỏ lại phải thức đêm vì tiếng ồn à?”
Lần này, không chỉ có ông Sang mà toàn bộ mười sinh viên trong dãy trọ đều đứng trang nghiêm ở sân. Nam bước lên phía trước, tay cầm một chiếc điện thoại đang phát lại đoạn ghi âm cuộc hội thoại giữa Mạnh và đàn em về kế hoạch “đốt kho” mà họ tình cờ ghi lại được đêm qua khi canh gác.
— “Anh Mạnh, chúng tôi có đủ bằng chứng về việc anh thuê người phá hoại kinh doanh và quấy rối trật tự. Nếu anh không dừng lại và xin lỗi chú Sang, những tư liệu này sẽ được gửi đến những nơi cần thiết. Và tôi tin chắc rằng, với một kẻ đang đi vay mượn khắp nơi như anh, một scandal phá hoại lúc này sẽ là dấu chấm hết cho sự nghiệp của anh đấy.”
Mạnh biến sắc, nụ cười trên môi tắt ngấm: — “Tụi mày… tụi mày dám?”
— “Chúng tôi không có gì ngoài kiến thức và sự đoàn kết.” — Lan tiếp lời, giọng đanh thép — “Anh có tiền, nhưng anh không có sự tử tế. Mà ở đời, thiếu tử tế thì không bao giờ bền được.”
Biết mình đã chạm phải “ổ kiến lửa”, và những chứng cứ trong tay đám sinh viên đủ để khiến hắn mất sạch uy tín với các đối tác lớn, Mạnh hậm hực rút lui, không quên buông lại những lời hằn học. Nhưng từ đó, những sự quấy nhiễu cũng chấm dứt hẳn.
Một tháng sau, xóm trọ rộn ràng tiếng cười nói. Ông Sang tổ chức một bữa tiệc nhỏ ngay giữa sân. Trên bàn là những bát cơm trắng dẻo thơm được nấu từ chính “bao gạo mốc” ngày nào. Ông Sang nhìn một lượt mười gương mặt trẻ măng, rạng rỡ, ông cười mà mắt rưng rưng:
— “Cảm ơn mấy đứa. Chú già rồi, suýt nữa thì vì chút yếu lòng mà bỏ cuộc. Bao gạo ngày đó chú cho các cháu, hóa ra cuối cùng các cháu lại là người mang đến cho chú một ‘bao gạo’ lớn hơn nhiều, đó là tình người.”
Nam đại diện cả nhóm đứng dậy, rót trà mời ông:
— “Chú ơi, chú dạy tụi con là phải tiết kiệm, phải trân trọng hạt gạo. Nhưng quan trọng hơn, chú đã dạy tụi con cách yêu thương bằng hành động chứ không phải lời nói suông. Tụi con mới là người phải cảm ơn chú.”
Bữa cơm hôm ấy đơn sơ, chỉ có cá kho và rau muống luộc, nhưng ai cũng thấy đó là bữa ăn ngon nhất trong đời. Bài học về lòng tốt và sự tử tế như những hạt gạo trắng ngần, ẩn mình trong lớp bao tải xù xì của cuộc đời, chỉ chờ đúng lúc để nảy mầm và tỏa hương.
Dãy trọ cũ kỹ ấy vẫn nằm sâu trong con hẻm nhỏ, nhưng giờ đây nó không còn ngột ngạt bởi cái nắng tháng Tư nữa. Bởi vì ở đó, người ta sưởi ấm cho nhau bằng một thứ ánh sáng khác – ánh sáng của đạo đức, của sự gắn bó và của lòng biết ơn giữa người với người trên mảnh đất quê hương.
