Trong bữa cơm, con dâu không để ý khi bát nước chấm hết. Mẹ Chồng đứng lên đi lấy, anh chồng nhìn vợ hằn học rồi buông 1 câu: “Không biết nhìn à, hay mắt đui thế? Mỗi việc đó còn không làm được… Cô về đây làm gì, làm cảnh à?”
Bữa cơm tối diễn ra trong một bầu không khí n-ặng n-ề, thứ không khí đã trở thành món khai vị quen thuộc của gia đình này suốt ba năm qua, kể từ ngày Ngọc bước chân vào ngưỡng cửa. Ánh đèn vàng nhạt từ chiếc đèn chùm treo lơ lửng trên bàn ăn dường như không đủ sức xua tan đi cái bóng u ám bao trùm. Mùi thơm của canh chua cá lóc và thịt kho tàu không thể l-ấn á-t được mùi vị chua chát của những lời nói sắp sửa tuôn ra.
Ngọc đang cặm cụi gắp thức ăn, cố gắng làm lơ đôi mắt s-ắc l-ạnh đang dán chặt vào mình từ phía đối diện. Cô biết, chỉ cần một sơ suất nhỏ, một hơi thở không đúng lúc, là đủ để khơi mào một trận bão.
Mẹ chồng cô, bà Lan, là người giữ vai trò chủ trì không lời của buổi tối. Bà ngồi thẳng lưng, tay cầm đũa nhưng hầu như chưa chạm đũa vào món nào, chỉ chuyên tâm theo dõi từng cử chỉ của con dâu. Cả mâm cơm, chỉ có tiếng nhai lách tách của Duy, đứa con trai cả của bà, tức chồng của Ngọc, một âm thanh nghe ch-ói tai đến lạ.
Bát nước mắm giữa bàn đã vơi đi từ lúc nào không hay, chỉ còn lại một lớp cặn lờ mờ. Ngọc mải loay hoay với bát canh của mình, không để ý đến chi tiết nhỏ bé ấy. Thật ra, cô không phải là không nhìn thấy, mà là cố tình không muốn động vào, bởi vì cô biết, làm hay không làm, cô vẫn sẽ là người sai.
Bỗng nhiên, bà Lan đặt mạnh đôi đũa xuống, một tiếng “cách” khô khốc vang lên, khiến Ngọc giật mình thon thót. Bà đứng dậy, không nói một lời, nhưng mọi hành động của bà đều chất chứa sự bực bội và khi-nh m-iệt. Bà đi thẳng vào bếp, động tác lấy chai nước mắm mới và chiếc chén nhỏ đầy vẻ kh-ó ch-ịu.
Duy, chồng cô, lúc này mới ngước lên. Hắn nhìn theo bóng mẹ, rồi quay phắt sang nhìn Ngọc, đôi mắt hằn học như một ngọn lửa bùng lên sẵn sàng thiêu rụi mọi thứ. Hắn buông một câu, giọng nói lạnh như băng, nhưng đủ lớn để cả ba người nghe rõ:“Không biết nhìn à, hay mắt đ-ui thế? Mỗi việc đó còn không làm được…”
Ngọc cảm thấy một dòng m-áu n-óng dồn lên mặt, tai ù đi. Cô nuốt khan, cố gắng kìm nén hàng ngàn lời phản kháng đang chực trào ra khỏi c-ổ h-ọng. Cô nhìn thẳng vào chồng, đôi mắt ráo hoảnh vì đã quen với những lời lẽ t-àn nh-ẫn ấy.
“Anh nói gì thế?” Ngọc đáp lại bằng một giọng nhỏ nhưng kiên quyết, không hề lùi bước. “Nếu anh thấy hết, sao anh không tự đi lấy? Anh là khách trong nhà này hay sao mà chỉ biết ngồi chờ?”
Duy nh-ếch m-ép, một nụ cười nửa miệng đầy vẻ mi-ệt th-ị. Hắn đặt đôi đũa xuống bàn, gằn giọng: “Cô thật nực cười, Ngọc ạ. Cô là ai? Cô là con dâu, là vợ tôi. Đây là phép tắc trong nhà này. Hay cô nghĩ cái tấm bằng đại học loại ưu kia có thể giúp cô thoát khỏi trách nhiệm của một người vợ, người con dâu à?”
“Trách nhiệm? Anh định nghĩa trách nhiệm bằng một chén nước mắm vơi ư?” Ngọc bật cười chua chát, nhưng nước mắt đã bắt đầu lưng tròng. Cô lắc đầu, cảm thấy sự t-ủi nh-ục dâng lên đến tận cổ. “Tôi đi làm cả ngày, kiếm tiền không ít hơn anh, về nhà tôi vẫn nấu nướng, dọn dẹp. Còn anh, ngoài việc ngồi đó há miệng chờ cơm, anh đã làm được gì cho cái gia đình này?”
Bà Lan từ trong bếp quay ra, trên tay cầm chai nước mắm. Bà đứng sững ở cửa bếp, chứng kiến cuộc c-ãi v-ã. Khuôn mặt bà không hề tỏ ra bất ngờ, chỉ có vẻ hài lòng ngấm ngầm khi thấy con trai mình đang ‘dạy dỗ’ vợ.
“Ồn ào cái gì thế?” Bà Lan bước đến, đặt chai nước mắm xuống bàn cái ‘rầm’. Bà nhìn Ngọc, đôi mắt sắc hơn lưỡi dao. “Cô mới bước chân vào nhà này thì phải biết điều. Đã không có phúc phận s-inh được đứa cháu đích tôn cho nhà tôi, thì ít nhất cũng phải biết chu toàn việc nhà. Con dâu là phải biết quán xuyến, chứ không phải cái loại ăn sung mặc sướng, đụng tí là cãi.”
Ngọc nắm chặt tay dưới gầm bàn, móng tay cắm sâu vào lòng bàn tay. Cô cảm thấy cả cơ thể mình đang ru-n lên vì tứ-c gi-ận và uất ứ-c. Cái áp lực ‘cháu đích tôn’ luôn là một gánh nặng vô hình mà cô phải chịu đựng.
“Mẹ nói vậy là sao?” Giọng Ngọc nghẹn lại, cô cố gắng giữ cho mình không bật khóc. “Con dâu thì không được phép có cảm xúc, không được phép lên tiếng sao? Con cũng là con người, con cũng có tự trọng! Mẹ và anh ấy luôn coi con như một người giúp việc không công, một cái máy biết nấu cơm và dọn nhà. Con mệt mỏi lắm rồi!”Duy đập mạnh bàn tay xuống mặt bàn. “Cô nói thế là hỗn láo! Cô ăn nói với mẹ chồng cô như thế à? Dù cô có học cao đến đâu, thì cô vẫn là cái ngữ…” Hắn dừng lại, tìm kiếm một từ ngữ đủ sức nặng để đ-è bẹp cô. “…vẫn là một người vợ không biết vun vén! Vun vén từ những điều nhỏ nhặt nhất, như chén nước mắm!”
Lời nói của Duy như một nh-át d-ao đ-âm thẳng vào tim Ngọc. Cô bật khóc nức nở, không còn thiết tha gì việc giữ thể diện nữa. Cô đứng phắt dậy, đẩy ghế ngã ra sau, tạo ra một tiếng động ch-ói t-ai.
Ngọc nhìn thẳng vào hai con người đang ngự trị trên bàn ăn ấy – một người là chồng, một người là mẹ chồng – những người mà cô từng ngây thơ gọi là “gia đình”. Nước mắt nhòe đi, nhưng ánh nhìn của cô không còn sự khiếp nhược.
“Đúng, tôi là cái ngữ không biết vun vén,” Ngọc cười trong nước mắt, giọng khàn đặc nhưng rành rọt. “Tôi không biết vun vén cho một cái hố không đáy của sự ích kỷ. Tôi không biết chiều chuộng những kẻ coi vợ, coi dâu là nô lệ. Các người cần một bát nước chấm đầy, hay cần một cái bia đỡ đạn cho sự hèn nhát của chính mình?”
Duy định chồm dậy, cánh tay giơ lên định giáng một cái tát để bảo vệ cái gọi là “phép tắc”, nhưng Ngọc đã nhanh hơn. Cô cầm bát nước mắm bà Lan vừa đặt xuống, chậm rãi đổ ngược vào bát cơm của Duy trước sự ngỡ ngàng của hắn.
“Anh muốn nước mắm phải không? Đây, ăn cho đủ, ăn cho thấm cái vị mặn chát mà tôi đã nuốt vào lòng suốt ba năm qua!”
Bà Lan run rẩy chỉ tay: “Cô… cô điên rồi! Đồ mất dạy, cút khỏi nhà tôi ngay!”
Ngọc tháo phắt chiếc tạp dề quăng lên bàn, bình thản đến lạ kỳ: “Không cần bà đuổi. Căn nhà này quá chật chội cho sự tự tôn của tôi. Đơn ly hôn tôi đã soạn sẵn trong ngăn kéo từ tháng trước, chỉ đợi một cái cớ để ký thôi. Cảm ơn anh, Duy ạ, cảm ơn bát nước mắm của anh đã giúp tôi sáng mắt ra.”
Nói rồi, Ngọc quay lưng đi thẳng vào phòng, xách chiếc vali đã được thu xếp gọn gàng từ bao giờ. Tiếng gót chân của cô nện xuống sàn nhà dứt khoát, xóa tan cái không khí n-ặng n-ề của bữa cơm t-ối.
Bước ra khỏi cánh cửa gỗ sơn son thiếp vàng, Ngọc hít một hơi thật sâu không khí lành lạnh của buổi đêm. Phía sau cô, tiếng bà Lan vẫn lồng lộn chửi bới, tiếng Duy đập phá bát đĩa vì bất lực. Nhưng Ngọc không ngoảnh đầu lại. Cô biết, kể từ giây phút này, bát nước chấm của cuộc đời cô sẽ không bao giờ còn vị đắng cay của sự cam chịu nữa. Cô đi về phía ánh đèn đường, nơi tự do đang chờ đợi.
