Buổi chiều muộn, bầu trời thị xã vần vũ mây đen. Trước cổng căn biệt thự trắng sang trọng nhất vùng, một cảnh tượng quái dị đang diễn ra. Ông Thắng và bà Lợi, hai thân hình gầy gò, quần áo xộc xệch, đang ngồi bệt xuống đất. Điều khiến người đi đường rùng mình là trên tay ông Thắng ôm khư khư di ảnh của người con trai quá cố, còn bà Lợi thì đặt bát hương nghi ngút khói ngay giữa lối vào.
“Trời đất ơi! Cả họ hàng làng xóm ra mà xem! Lũ cháu bất hiếu, giàu sang phú quý rồi bỏ mặc ông bà già chết đói!” – Tiếng bà Lợi gào thét, xé toang không gian yên tĩnh.
Hai mươi năm trước, bà con nơi đây đã chứng kiến một bi kịch khác. Chồng chị Mai, anh Thành, vừa nằm xuống chưa đầy 49 ngày vì tai nạn giao thông. Khi nỗi đau còn chưa kịp kết vảy, bố chồng Mai là ông Thắng đã ném toàn bộ quần áo của mẹ con Mai ra sân. Chị Mai quỳ thụp xuống, ôm lấy chân mẹ chồng, ba đứa con gái nhỏ (lứa lớn nhất mới 10 tuổi, đứa út mới lên 3) khóc nức nở. Chị cầu xin: “Mẹ ơi, con mất chồng, các cháu mất cha, giờ đi đâu về đâu hả mẹ?”
Bà Lợi khi ấy, tay đeo nhẫn vàng lóng lánh, hất hàm nhổ toẹt một bãi trầu: “Con dâu chỉ là người dưng nước lã, hết đời con tao thì thôi. Còn lũ vịt giời kia là giống ăn hại, nuôi tốn cơm chứ được nước non gì? Nhà đất này tao để hết cho thằng út, nó mới là người nối dõi. Cút ngay khỏi mắt tao!”
Mẹ con chị Mai ra đi với hai bàn tay trắng và một chiếc xe đạp cũ. Chị đưa các con về nương nhờ mảnh đất vườn của nhà bố mẹ đẻ, dựng túp lều trên đó 4 mẹ con tá túc. Suốt hai mươi năm, chị Mai nhịn ăn nhịn mặc, làm đủ mọi nghề từ gánh mướn đến rửa bát thuê. Có những đêm bà kiệt sức ngất ngay trên bàn làm việc, nhưng nhìn ba đứa con gái chăm ngoan, học giỏi, chị lại gượng dậy. Sự hy sinh ấy đã được đền đáp: Ba cô con gái “vịt giời” năm nào giờ đều thành đạt, người là giám đốc, người là kiến trúc sư, người là bác sĩ.
Ngược lại, người con trai út mà ông bà Thắng hết mực cưng chiều lại là kẻ phá gia chi tử. Sau khi vơ vét hết tài sản, anh ta thua lỗ chứng khoán, nợ nần chồng chất rồi cùng vợ bỏ trốn, đuổi luôn bố mẹ già ra khỏi căn nhà cuối cùng. Lang thang không nơi nương tựa, nghe tin ba đứa cháu gái “vịt giời” giờ giàu có, xây biệt thự cho mẹ, ông bà Thắng tìm đến.
Cánh cổng tự động từ từ mở ra. Chị Linh – cô con gái cả, giờ là một nữ doanh nhân quyết đoán – bước ra cùng hai em gái. Nhìn thấy bát hương của bố mình bị ông bà nội mang ra làm “công cụ” đòi tiền, mắt Linh đanh lại. “Ông bà muốn gì?” – Linh lạnh lùng hỏi.
Bà Lợi chìa tờ giấy viết tay nhòe nhoẹt mực: “Mỗi tháng tụi mày phải cấp dưỡng cho ông bà 30 triệu! Đây là nợ máu mủ. Không có ông bà đẻ ra bố mày thì làm gì có tụi mày ngày nay? Đừng để bố mày dưới suối vàng phải ngậm cười vì lũ con bất hiếu!”. Ông Thắng bồi thêm, tay rung rung tấm di ảnh: “Nghĩ đến bố mày mà biết điều đi con ạ. 30 triệu với tụi mày chỉ là bữa ăn, nhưng là tiền phụng dưỡng lẽ phải của người bề trên!”
Hàng xóm xung quanh bắt đầu xầm xì. Chị Mai từ trong nhà định bước ra, nhưng Linh ngăn lại. Cô không muốn mẹ mình phải đối diện với những kẻ đã gây ra vết sẹo lớn nhất đời bà. Linh tiến lại gần bát hương, chỉnh lại tấm khăn phủ rồi nhìn thẳng vào mắt ông bà nội. Giọng cô không quá lớn nhưng đanh thép, rõ ràng từng chữ một:
“Ông bà nói về đạo đức và huyết thống sao? Hai mươi năm trước, khi bố cháu vừa nằm xuống, ông bà đuổi mẹ con cháu ra đường với cái danh ‘vịt giời ăn hại’. Lúc đó, huyết thống của ông bà ở đâu? Khi em út cháu sốt co giật vì lạnh, mẹ cháu đến xin ông bà 50 ngàn đồng đi viện, ông bà đóng sầm cửa lại, ông bà nhớ không?”. Bà Lợi cứng họng, định tru tréo nhưng Linh không để bà có cơ hội:
“Chúng cháu chỉ phụng dưỡng một người duy nhất là mẹ cháu – người đã hy sinh cả mạng sống để nuôi chúng cháu thành người. Còn với ông bà, chúng cháu không có nghĩa vụ, cũng chẳng còn tình thâm. Và ông bà nghe cho kỹ đây…”
Linh hít một hơi thật sâu, nhìn vào di ảnh bố: “Bố cháu xấu số mất sớm, nhưng nếu bố cháu còn sống và chứng kiến những hành động cạn tình cạn nghĩa mà ông bà đã làm với mẹ con cháu suốt 20 năm qua, chắc chắn không đời nào bố cháu nhận ông bà là cha mẹ nữa đâu! Sự hiện diện của ông bà hiện tại chỉ làm bẩn thêm linh hồn của bố cháu mà thôi.”
Đám đông im phăng phắc. Câu nói của Linh như một nhát dao cắt đứt mọi lý lẽ cuối cùng của hai người già. Tấm gương đạo đức giả bị đập tan tành. Linh ra hiệu cho bảo vệ: “Mời họ đi. Nếu còn quấy rối và mang bát hương người quá cố ra làm nhục, tôi sẽ báo công an về hành vi xúc phạm thi thể và tang vật thờ cúng.”
Cánh cổng sắt nặng nề khép lại. Ông Thắng, bà Lợi đứng thẫn thờ giữa cơn mưa bắt đầu nặng hạt. Tấm di ảnh người con trai vẫn nhìn họ trân trân, nhưng lần này, nó không còn là lá bài để họ tống tiền, mà là lời phán xét lặng im cho những năm tháng sống bạc ác của chính mình. Bên trong ngôi nhà, ba chị em ôm lấy người mẹ gầy gò. Công lý có thể đến muộn, nhưng nó luôn xuất hiện dưới hình thái rực rỡ nhất để bảo vệ những trái tim tử tế.
