Chuyến xe khách từ quê lên Hà Nội xóc nảy khiến bà Hạnh, 58 tuổi, ruột gan cồn cào. Nhưng nghĩ đến đứa cháu ngoại mới chào đời và cô con gái cưng tên Lan, bà lại quên hết mệt nhọc. Tay xách lồng gà mái ghẹ, vai đeo bao gạo nếp cái hoa vàng, bà khấp khởi bước vào khu chung cư cao cấp nơi con gái đang sống cùng gia đình chồng. Lan lấy chồng được 2 năm. Nhà chồng Lan ở phố, nghe đâu cũng thuộc hàng trí thức, có điều kiện. Ngày cưới, bà Hạnh mừng lắm, nghĩ con gái mình “chuột sa chĩnh gạo”. Bà ở quê, bán mặt cho đất bán lưng cho trời, chỉ mong con thoát cảnh chân lấm tay bùn.
Cửa mở. Đón bà là bà Phán – mẹ chồng Lan. Bà Phán mặc bộ đồ lụa là, xịt nước hoa thơm phức, nhìn bà Hạnh từ đầu đến chân rồi nhăn mũi: “Bà thông gia lên đấy à? Gớm, bà mang cái gì mà hôi thế? Lần sau lên cứ người không mà lên, ở đây siêu thị thiếu gì mà phải tha lôi gà vịt cho bẩn nhà”. Bà Hạnh sượng sùng, nụ cười tắt ngấm. Bà vội để lồng gà ra ban công rồi rửa tay chân sạch sẽ mới dám xin vào thăm cháu.
Bước vào phòng ngủ, lòng bà Hạnh thắt lại. Căn phòng bí bách, ngột ngạt mùi sữa và mùi tã lót. Lan đang nằm co ro trên giường, mặt mũi xanh xao, hốc hác, đôi mắt thâm quầng trũng sâu. Thấy mẹ, Lan òa khóc nức nở nhưng không dám to tiếng, chỉ dám thút thít như sợ ai nghe thấy: “Mẹ lên với con ạ”…
Bà Hạnh ôm con, xót xa: “Sao mới đẻ 1 tuần mà gầy rộc đi thế này con? Chồng con đâu? – Anh Tùng đi làm chưa về. Mẹ chồng con… bà kỹ tính lắm, con không dám nhờ vả nhiều”. Đúng lúc đó, tiếng bà Phán vọng vào lanh lảnh: “Lan ơi! Đến giờ cơm rồi, dậy mà ăn còn cho thằng bé bú. Tiện thể thay cái bỉm đi, để nó khóc ầm ĩ thế à”? Lan vội vàng lau nước mắt, gượng dậy. Bà Hạnh đỡ con ra phòng ăn.
Trên bàn ăn, mâm cơm gia đình thịnh soạn vô cùng. Có đĩa gà luộc vàng ươm, bát canh măng móng giò bốc khói, đĩa tôm rang muối đỏ au. Ông thông gia và bà Phán đã ngồi sẵn, cầm đũa mời bà Hạnh qua loa. Bà Hạnh định kéo ghế cho Lan ngồi cùng thì bà Phán chặn lại: “Ấy, cái Lan nó đang ở cữ, kiêng khem gió máy. Với lại người đẻ ăn uống riêng, ngồi chung lây bệnh cho cả nhà. Cơm của nó tôi để sẵn trong bếp rồi. Mà bà ngồi đây hôi lắm tôi không chịu được. Thôi bà bê đĩa rau xuống bếp mẹ con ăn cùng nhau đi”.
Bà Hạnh ngớ người. Thời đại nào rồi mà còn quan niệm “lây bệnh”? Nhưng bà nín nhịn, bưng đĩa rau vào bếp ăn với con cho vui chứ bà cũng không thể nào ngồi kia nhìn con ăn 1 mình được. Nói thật, gà nhà bà có cả vườn bà ăn chán rồi. Nhưng rồi khoảnh khắc nhìn thấy khay cơm của con gái đặt trên bệ bếp lạnh lẽo, bà Hạnh chết lặng. Tim bà như có ai bóp nghẹt, đau đớn đến mức không thở nổi.
Trong cái bát tô sứt miệng là một bát cơm trắng nguội ngắt. Bên trên chỉ có vỏn vẹn 3 con cá khô bằng ngón tay khô khốc, đen sì, cứng như đá và một bát nước mắm nguyên chất, rắc thêm hạt tiêu đen đặc. Không có một cọng rau, không một miếng canh, không một chút dinh dưỡng nào.
Bà Hạnh run run bưng bát cơm lên, hỏi Lan: “Con… con ăn thế này cả tuần nay ư”? Lan cúi gầm mặt, nước mắt tí tách rơi vào bát cơm: “Mẹ chồng con bảo… bà ngày xưa đẻ cũng chỉ ăn cơm với muối tiêu. Bà bảo ăn thế cho “chặt bụng”, con nít đi ngoài không bị lỏng. Con xin ăn canh thì bà bảo ăn canh lỏng ruột, sau này già bị són tiểu”…
“Thế còn chồng con? Thằng Tùng nó không nói gì à”? – Giọng bà Hạnh lạc đi. – “Anh ấy… anh ấy nghe mẹ lắm. Mẹ bảo sao nghe vậy. Anh ấy bảo mẹ có kinh nghiệm nuôi con, cứ nghe theo mẹ”.
“Xoảng!”
Bà Hạnh hất tung bát cơm xuống sàn nhà vỡ tan tành. Tiếng động lớn khiến cả nhà chồng giật mình chạy vào: “Bà làm cái trò gì đấy”? – Bà Phán quát lên. “Bà điên à mà đập bát nhà tôi”? Bà Hạnh quay phắt lại. Người đàn bà quê mùa, hiền lành mọi ngày bỗng dưng biến mất. Đôi mắt bà rực lửa, bà chỉ tay thẳng vào mặt bà thông gia: – Phải! Tôi điên! Tôi điên mới gả con gái vàng ngọc của tôi vào cái nhà địa ngục này!
Bà lôi Lan đứng dậy, chỉ vào đống cơm vương vãi dưới sàn: – “Bà nhìn đi! Bà cũng là đàn bà, cũng từng sinh nở. Bà ăn gà luộc, ăn tôm rang, mà bà nỡ lòng nào cho con dâu vừa đẻ ăn cơm nguội với thịt kho nghệ mặn chát thế này à? Bà bảo “chặt bụng” hay bà tiếc tiền? Bà coi con tôi là con người hay là cái máy đẻ”?
Bà Phán tím mặt, gân cổ cãi: – “Bà nhà quê biết cái gì! Tôi dạy con dâu tôi, liên quan gì đến bà. Nó ăn nhờ ở đậu nhà tôi, tôi cho ăn gì biết nấy. Đòi hỏi thì về nhà bà mà ăn”!
– Được! Bà nói hay lắm! Bà Hạnh rút điện thoại ra. Bà mở ứng dụng ngân hàng, màn hình sáng rực con số dư tài khoản. Bà giơ thẳng trước mặt vợ chồng thông gia và cả cậu con rể nhu nhược vừa mới đi làm về đứng ngơ ngác ở cửa.
– “Các người mở to mắt ra mà nhìn! Tôi là nông dân, chân lấm tay bùn thật đấy. Nhưng đất tôi không thiếu! Tôi vừa bán 3 sào đất mặt đường trong này có tròn 3 TỶ ĐỒNG”! Cả căn phòng im phăng phắc. Bà Phán trố mắt nhìn dãy số 0 dài dằng dặc. Tùng – con rể – cũng há hốc mồm.
Bà Hạnh gằn từng tiếng, rõ ràng, đanh thép: – “Tôi định mang số tiền này lên, một phần cho cháu, một phần gửi ông bà để nhờ ông bà chăm sóc cái Lan. Nhưng nhìn bát cơm này, tôi hiểu ra rồi. Con tôi không cần phải sống khổ sở, hèn hạ như thế này”!
Bà quay sang Lan, nắm chặt tay con gái: – “Lan! Thu dọn quần áo, bế con ngay lập tức! Mẹ con mình ra khách sạn 5 sao ở. Ngày mai, mẹ sẽ dùng 3 tỷ này mua đứt một căn chung cư ngay khu bên cạnh cho mẹ con mày ở riêng. Mẹ sẽ thuê giúp việc xịn, thuê y tá chăm sóc tận răng. Mẹ vẫn còn 3 tỷ nữa trong tài khoản con không phải lo”.
Rồi bà quay sang nhìn Tùng, ánh mắt sắc lẹm: – Còn anh Tùng. Nếu anh muốn làm bố, muốn làm chồng, thì xách vali theo vợ con anh sang nhà mới mà ở, rồi tự tay chăm sóc vợ con cho đàng hoàng. Còn nếu anh vẫn muốn núp váy mẹ, muốn nghe lời mẹ anh hành hạ vợ con, thì viết đơn ly hôn đi. Con gái tôi, tôi nuôi, cháu tôi, tôi chăm. Nhà tôi không thiếu tiền, càng không thiếu tình thương! Tôi thà để con tôi mang tiếng bỏ chồng còn hơn để nó chết mòn bên mâm cơm chan nước mắt này!
Nói xong, bà Hạnh xắn tay áo, tự mình vào phòng thu gom đồ đạc cho con gái và cháu ngoại. Lan vừa khóc vừa ôm lấy mẹ, nhưng lần này là những giọt nước mắt của sự giải thoát. Tùng đứng trân trân nhìn vợ con thu dọn. Anh nhìn bát cơm vỡ dưới sàn, nhìn mâm cao cỗ đầy trên bàn ăn của bố mẹ mình, rồi nhìn sang ánh mắt cương nghị của mẹ vợ. Sự xấu hổ và hối hận dâng lên tột độ. Anh giằng lấy túi đồ trên tay bà Hạnh: – Mẹ… mẹ để con xách. Con… con đi với vợ con.
– “Mày… mày đi đâu? Mày bỏ bố mẹ à”? – Bà Phán gào lên. Tùng quay lại, lần đầu tiên dám nhìn thẳng vào mắt mẹ mình: – “Mẹ ạ. Vợ con khổ quá rồi. Con nhìn bát cơm cô ấy ăn mà con thấy mình không bằng cầm thú. Mẹ giữ tiền, giữ nhà của mẹ đi. Con đi làm người, làm bố đây”. Ba người họ bước ra khỏi cửa, để lại phía sau tiếng gào thét vô vọng của bà mẹ chồng độc đoán.
Ngoài trời, gió lạnh lùa về, nhưng trong lòng Lan và bà Hạnh ấm áp lạ thường. Bà Hạnh biết, 3 tỷ có thể mua được nhà, nhưng chính sự quyết liệt của bà hôm nay mới mua lại được cuộc đời và hạnh phúc cho con gái.
