Bà Ngọc, 65 tuổi, sống một mình trong căn nhà nhỏ ở ngoại ô Đà Lạt. Mười năm trước, chồng bà – ông Hùng – qua đời vì một cơn đột quỵ, để lại bà trong nỗi cô đơn không nguôi. Ông Hùng là người chồng tận tụy, luôn yêu thương bà, và hai người từng có những năm tháng hạnh phúc bên nhau. Sau khi ông mất, bà Ngọc gần như khép kín cuộc đời mình, sống lặng lẽ, ít giao tiếp với hàng xóm, và không bao giờ mở cánh cửa tủ lạnh trong bếp.
Cái tủ lạnh cũ kỹ, một món quà cưới mà ông Hùng mua cho bà từ thời còn khó khăn, bị bà khóa chặt bằng một sợi dây xích nhỏ. Hàng xóm, thấy lạ, thường hỏi: “Bà ơi, sao bà không mở tủ lạnh ra dùng? Nó hỏng rồi à?” Bà Ngọc chỉ cười buồn: “Không, tôi giữ kỷ niệm thôi.” Ai cũng nghĩ bà nói đùa, nhưng không ai dám hỏi thêm, vì họ biết nỗi đau mất chồng đã khiến bà thay đổi.
Một ngày nọ, cô cháu gái tên Linh, 20 tuổi, con của người anh trai bà Ngọc, đến thăm bà trong kỳ nghỉ hè. Linh thấy bà mình ngày càng tiều tụy, sống trong căn nhà lạnh lẽo, và quyết định dọn dẹp để bà có không gian sống thoải mái hơn. Khi nhìn thấy cái tủ lạnh bị khóa, Linh tò mò hỏi: “Bà ơi, sao bà khóa tủ lạnh thế? Cháu mở ra xem được không?” Bà Ngọc, ban đầu từ chối, nhưng thấy Linh nài nỉ, bà thở dài, đưa chìa khóa: “Thôi, mở đi. Nhưng cẩn thận, đừng làm hỏng thứ bên trong.”
Linh mở cửa tủ lạnh, và một mùi hương nhẹ thoảng ra – mùi của món cá kho tộ mà ông Hùng thích nhất. Bên trong ngăn đông, có một hộp nhựa cũ, bên trong là món cá kho tộ mà bà Ngọc làm cho ông Hùng đúng ngày ông qua đời. Linh sững sờ, quay sang bà: “Bà ơi, sao bà giữ món ăn này suốt 10 năm? Nó… nó không ăn được nữa rồi!” Bà Ngọc ngồi xuống ghế, nước mắt lăn dài, kể lại câu chuyện. Đọc tiếp dưới bình luận 
Bà Ngọc ngồi xuống chiếc ghế gỗ đã mòn vẹt ở góc bếp, đôi bàn tay gầy guộc run rẩy đan vào nhau. Ánh nắng chiều Đà Lạt yếu ớt hắt qua khe cửa, rọi lên những hạt bụi lờ lững bay quanh chiếc tủ lạnh vừa được tháo xích. Mùi hương ấy – không phải mùi hôi thối của thực phẩm phân hủy như người ta tưởng – mà là một mùi nồng đậm, khô khốc của thời gian bị đóng băng.
“Linh à,” giọng bà khàn đặc, “ngày đó, ông ấy dắt xe ra cổng còn ngoái lại bảo: ‘Nay bà kho cá cho đậm vị nhé, tôi mua thêm ít rượu tía tô về nhâm nhi’. Bà đợi mãi, đợi từ lúc cá còn sôi sùng sục trên bếp, cho đến khi lửa tắt ngóm, nồi cá nguội ngắt, rồi trời tối mịt… cho đến khi người ta gọi điện bảo ông ấy ngã xuống ngay cửa hàng tạp hóa, tay vẫn còn cầm chai rượu chưa kịp trả tiền.”
Bà Ngọc nghẹn lời. Linh đứng đó, tay vẫn cầm hộp nhựa cũ kỹ đã đóng một lớp tuyết dày. Cô không dám thở mạnh, sợ làm vỡ vụn bầu không khí đặc quánh nỗi đau này.
Những năm tháng trong ngăn đá
Mười năm. Đó không chỉ là một con số. Đối với bà Ngọc, mười năm qua là một sự ngưng đọng. Bà kể rằng, sau đám tang, bà không thể nào đổ bỏ nồi cá ấy đi được. Mỗi khi nhìn vào nó, bà lại thấy hình bóng ông Hùng đang ngồi chờ cơm, thấy nụ cười hiền hậu và đôi mắt lấp lánh của ông. Bà đã chọn cách cực đoan nhất: đưa toàn bộ phần cá còn lại vào ngăn đá, khóa chặt cửa tủ lạnh lại và xích nó bằng một sợi dây sắt.
Bà không dùng tủ lạnh nữa. Bà đi chợ mỗi ngày, mua đủ ăn một bữa, rau xanh hái ngoài vườn. Chiếc tủ lạnh ấy trở thành một “lăng mộ” nhỏ bé giữa căn bếp. Bà sợ rằng nếu mở nó ra, nếu mùi hương ấy tan đi, nếu món cá ấy rã đông và hỏng mất, thì sợi dây liên kết cuối cùng giữa bà và ông cũng sẽ đứt lìa.
“Người ta bảo bà điên, bảo bà lú lẫn,” bà Ngọc cười khổ, nước mắt chảy tràn qua những nếp nhăn sâu hoắm. “Nhưng Linh ơi, lúc đó bà chỉ nghĩ đơn giản thôi: Chừng nào món cá này còn đây, thì ông ấy vẫn chưa đi hẳn. Ông ấy chỉ đang đi làm về muộn một chút thôi…”
Sự thật ẩn sau lớp băng tuyết
Linh nhẹ nhàng dùng khăn ấm lau đi lớp tuyết bám dày trên nắp hộp. Khi lớp băng tan chảy, cô nhận ra bên dưới hộp nhựa không chỉ có cá. Có một cái túi nilon nhỏ được dán chặt vào đáy hộp bằng băng keo chống thấm.
Linh cẩn thận bóc ra. Bên trong là một mảnh giấy đã ngả màu vàng ố và một chiếc nhẫn vàng kiểu cũ – loại nhẫn mà những người lao động thời xưa hay chắt chiu mua để làm của để dành.
Bà Ngọc sững sờ khi nhìn thấy mảnh giấy. Đó là nét chữ của ông Hùng, nguệch ngoạc nhưng cứng cáp. Hóa ra, ông đã chuẩn bị nó từ trước đó vài ngày, định bụng sẽ tạo bất ngờ cho bà vào đúng ngày kỷ niệm 35 năm ngày cưới – cái ngày định mệnh ấy.
“Ngọc à, bà đừng có tiết kiệm quá mà nhịn ăn nhịn mặc nhé. Tôi để dành được ít tiền mua cái nhẫn này, bà đeo vào cho đẹp với người ta. Nếu một mai tôi có đi trước, bà phải hứa với tôi là phải ăn ngon, mặc ấm, và đừng bao giờ để căn bếp mình lạnh lẽo. Tôi yêu bà nhiều lắm.”
Dòng chữ cuối cùng bị nhòe đi bởi nước mắt của bà Ngọc. Bà chưa bao giờ biết về sự tồn tại của lá thư này. Suốt 10 năm qua, bà tự giam cầm mình trong nỗi đau để tưởng nhớ ông, mà không hề biết rằng tâm nguyện lớn nhất của ông là muốn bà được sống tiếp một đời thanh thản và ấm áp.
Sự giải thoát của tâm hồn
Dưới sự chứng kiến của Linh, bà Ngọc tự tay cầm chiếc chìa khóa cũ, mở tung cánh cửa sổ phòng bếp vốn đã bị đóng kín từ lâu. Gió cao nguyên ùa vào, mang theo hương thông thơm ngát, xua đi cái không khí u uất của mười năm ròng rã.
Bà bảo Linh giúp bà mang hộp cá kho ra vườn sau. Dưới gốc cây mai già ông Hùng tự tay trồng, bà đào một hố nhỏ, nhẹ nhàng đặt hộp cá xuống. “Thôi, ông đi thanh thản nhé. Tôi giữ ông lại lâu quá rồi. Giờ tôi phải nghe lời ông, sống cho ra sống thôi.”
Chiều hôm ấy, căn bếp nhỏ của bà Ngọc lần đầu tiên lại đỏ lửa. Không phải để nấu món cá kho tộ u buồn của quá khứ, mà là để nấu một nồi canh măng rừng tươi rói.
Một chương mới bắt đầu
Sáng hôm sau, chiếc xích sắt đã được dỡ bỏ hoàn toàn. Chiếc tủ lạnh cũ kỹ được Linh lau chùi sạch bóng, cắm điện trở lại. Tiếng động cơ rì rầm của nó vang lên như một nhịp đập mới cho căn nhà.
Bà Ngọc đeo chiếc nhẫn vàng vào ngón tay gầy guộc. Nó hơi rộng, nhưng bà cảm thấy ấm áp lạ kỳ. Bà nhận ra rằng, kỷ niệm đẹp nhất không nằm trong những thứ vật chất bị đóng băng, mà nằm trong việc bà tiếp tục sống tốt để xứng đáng với tình yêu mà ông đã để lại.
Căn nhà nhỏ ở ngoại ô Đà Lạt từ đó không còn lạnh lẽo nữa. Thi thoảng, hàng xóm lại nghe thấy tiếng đài radio phát những bản nhạc xưa cũ từ bếp nhà bà Ngọc, và mùi cơm chín thơm nồng bay xa theo gió. Bà Ngọc không còn sống với một người chồng quá cố, bà sống cùng với những ký ức đẹp nhất và một lời hứa sẽ luôn hạnh phúc.
